Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Wie in Nederland levenslang krijgt is geheel verloren

Vorige week opende ik een doos van Pandora door de gevangenisstraf van achttien jaar voor de moordenaar van Pim Fortuyn te bespreken. Mijn stelling was dat die straf vast hoger was uitgevallen als de maximale tijdelijke gevangenisstraf toen al naar dertig jaar zou zijn verhoogd, en niet nog op twintig jaar stond, zoals in 2003. En dat een langere straf ook beter had gepast bij een politieke moord.

In vrijwel alle Europese landen hebben levenslang gestraften perspectief. Hier niet.

Er kwamen veel reacties – meestal van onbegrip over het vonnis, maar ook van angst. Waarom kreeg de moordenaar van Van Gogh bijvoorbeeld wel levenslang? Eén vaste reageerder voelt zich door de vrijlating in 2014 van de radicale milieuactivist Van der G. persoonlijk bedreigd. Op het weblog zei hij zich jaren voor de zaak van de nertsenfokkerij te hebben ingezet; ook Fortuyn steunde de nertsenfokkers. Een ander vroeg zich af waarom de strafrechters het politieke karakter van de moordaanslag niet zwaarder wogen. Dit was „geweld tegen de rechtsstaat” dat een leven kostte, anderen de mond snoerde en één politicus zelfs tot emigratie bracht. „Graag uw reactie”.

Ik was er in de raadkamer niet bij, dus ik weet het niet. Maar Mohammed B. werd moord met een terroristisch oogmerk ten laste gelegd. Dit is wettelijk een strafverzwarende omstandigheid. B. hield immers thuis haatworkshops voor medestanders en liet een manifest achter op zijn slachtoffer. Op de vlucht probeerde hij nog wat agenten dood te schieten – dat woog mee in de strafmaat. De moordenaar van Van Gogh kwam bij zijn rechters makkelijker over de psychologische drempel van twintig jaar heen.

Aan Van der G. werden dergelijke motieven niet toegeschreven – of ze waren niet bewijsbaar. We weten niet meer dan dat hij Fortuyn een gevaar voor de samenleving vond, in het bijzonder ‘voor de zwakkeren’. Van der G. is nog steeds een raadsel, dat om oplossing vraagt. Dat is wel geprobeerd. Bij het overlijden deze week van meester-journalist Gerard van Westerloo twitterde de woordvoerder van het ministerie van Justitie diens laatste journalistieke plan rond. Van Westerloo wilde toegang tot Van der G. voor een journalistiek onderzoek naar diens motieven. Wat had ik dat graag gelezen. Al was het maar om van alle spookverhalen af te zijn over zijn ‘echte’ motief. Justitie weigerde Van Westerloo toegang, want dat zou maar een precedent geven. Maar of dat wijsheid was? Ik betwijfel het. Deze zaak is uniek. Van der G. is in 2014 in juridische zin dan wel afgestraft, maar maatschappelijk heeft hij nog veel uit te leggen. Hij wordt straks opgejaagd. Is het niet door boze burgers, dan wel door de camera’s, verborgen of niet.

Dat brengt me op het andere uiterste: het nut van levenslang. In Nederland is dat geen humane straf, omdat ieder uitzicht op voorwaardelijke invrijheidstelling ontbreekt of vrijwel illusoir is. De enige levenslang gestrafte die gratie kreeg, in 2009, was terminaal ziek en mocht eruit om te sterven. In vrijwel alle Europese landen hebben levenslang gestraften wel perspectief. Namelijk dat het na twintig of dertig jaar kan ophouden. Hier niet. In Nederland is de sleutel weggegooid en de levenslang gestrafte definitief afgeschreven. Ook in het effect van de straf of behandeling zijn we niet geïnteresseerd. Dit is het strengste land van Europa.

Strafrechters hebben met levenslang dan ook moeite. Wat niet wegneemt dat levenslang toch vaker wordt opgelegd. In deze eeuw, tot 2011, 22 keer. In de twee decennia ervoor tien keer. Vorige week draaide het Hof in Den Bosch nog een veroordeling tot levenslang terug. Een man werd veroordeeld wegens moord, drie pogingen tot moord, een poging tot doodslag, het bezit van wapens en munitie en de diefstal van een groot geldbedrag. Het Hof vond het bijzonder ernstig, maar levenslang is alleen bedoeld voor zeer uitzonderlijke gevallen waarin door ‘extreme gewelddadigheid’ meerdere slachtoffers zijn te betreuren. Dit was zeker erg maar „niet in die mate dat de terugkeer van de verdachte in de samenleving voor altijd moet worden uitgesloten”. 28 jaar opsluiting volstond.

Op forumlevenslang.nl is een overzicht van strafvonnissen te vinden waarin rechters in concrete gevallen levenslang afwezen, steeds met dit argument. Het afpakken van ieder perspectief op vrijheid vinden strafrechters onvoorstelbaar moeilijk. De paradox van ‘levenslang’ is dat die straf pas menselijk toepasbaar wordt, als die ook ooit opgeschort kan worden. En wel bij leven van de dader. Wie eventueel meer levenslange gevangenisstraffen opgelegd zou willen zien, moet dus pleiten voor de mogelijkheid van bekorting of opschorting. Nu schiet levenslang zijn doel voorbij. Wie nu levenslang krijgt, heeft niets meer te verliezen, maar is geheel verloren. Ook voor zichzelf.

Geplaatst in:
Opinie
Strafrecht
Lees meer over:
doodslag
levenslang
Pim Fortuyn
tbs

40 reacties op 'Wie in Nederland levenslang krijgt is geheel verloren'

Han Thomas

Volkert kreeg geen levenslang omdat hij wit is, en links. Makkelijk zat. Je zou ook kunnen zeggen dat hij op een bepaalde manier WEL levenslang heeft; want ook als hij vrijkomt is het laatste woord over hem nog niet gezegd en geschreven.

a.zecha

Het is m.i. een droeve qualitatieve democratische evolutie dat de door ± 70 % van de kiesgerechtigden gekozen partijvertegenwoordigers in parlement en regering publieke voorbeelden zijn geworden van neo-nationalisme door afkalving van de democratische trias politica, van het EVRM en het EHGR uit het Lissabonverdrag:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Handvest_van_de_grondrechten_van_de_Europese_Unie
Daardoor kunnen m.i. massale moorden op ongewapende burgers door het reguliere Nederlandse leger “verjaren” en de “verontwaardiging” over een enkele politieke moord niet.

Het is m.i. gerustellend dat de rechterlijke macht individueel nòg de onafhankelijkheid praktiseert om humaan te oordelen.
a.zecha

lyngbakken

Folkert, je schrijft:

¨Van der G. is nog steeds een raadsel, dat om oplossing vraagt¨.

Het Hof (www.rechtspraak onder LJN AI0123) oordeelde in zijn zaak over zijn persoon het volgende:
¨Anders evenwel dan de eerste rechter oordeelde, moet de kans aanwezig worden geacht dat de verdachte opnieuw zijn eigen overtuiging zal volgen en daarbij tot het uiterste zal gaan. Het hof komt tot deze gevolgtrekking op de basis van de opgave van de verdachte van het motief voor zijn handelen, in verband gebracht met hetgeen over verdachtes persoonlijkheid is gebleken. De verdachte is, volgens de bevindingen van de deskundigen van het Pieter Baan Centrum, overdreven gewetensvol en toont starheid en koppigheid. Hij is star in de bereidheid de uiterste consequenties van zijn denkbeelden te trekken. Hij kan zijn particuliere normen en principes niet opzijzetten.¨

Daar lijkt mij al veel van een verklaring in te zitten.

van stolberg

Het nieuwe wetboek van Curaçao ken een toetsing van levenslang gestraften na 20 jaar:

Artikel 1:30
1. De veroordeelde tot levenslange gevangenisstraf wordt nadat de vrijheidsbeneming ten minste
twintig jaren heeft geduurd voorwaardelijk in vrijheid gesteld indien naar het oordeel van het 48
4 – 12 -
Hof verdere onvoorwaardelijke tenuitvoerlegging geen redelijk doel meer dient.
2. Het Hof neemt daarbij ten minste in zijn beschouwing de positie van het eventuele slachtoffer
of directe nabestaanden en het gevaar dat de veroordeelde alsnog zal recidiveren.
3. In het geval dat het Hof niet tot invrijheidstelling overgaat, beoordeelt het de situatie opnieuw
na vijf jaren en zonodig telkens na vijf jaren.
(…)

MGP Glas

Ter bekrachtiging van het argument dat er thans in Nederland geen de facto uitzicht is voor de levenslang gedetineerde op een voorwaardelijke invrijheidstelling is dat het initiëren van de gratie procedure, als deze al nuttig effect zou hebben (overigens, anders dan onze auteur ons hierboven lijkt voor te spiegelen, is er vaker dan eens gratie verleend. Overigens bekritiseerde A.A. Franken de toenmalig staatssecretaris op het aanhalen van dit ‘voorbeeld’ omdat er i.c. sprake was van een gedetineerde welke veroordeeld was onder Duits recht waardoor de Duitse V.I. regeling in acht genomen moest worden) de verdachte aangewezen is op zijn eigen initiatief. Met het wegvallen van de samkaldenregeling is een actieve taak van de overheid komen te vervallen.

Levenslang in Nederland is werkelijk een draconische straf.

Marius van Huygen

” het nut van levenslang. In Nederland is dat geen humane straf, omdat ieder uitzicht op voorwaardelijke invrijheidstelling ontbreekt of vrijwel illusoir is”

…in het licht daarvan lijkt de doodstraf meer met humaniteit te maken te hebben dan ‘levenslang’.

Hans Westra

“Wie nu levenslang krijgt, heeft niets meer te verliezen, maar is geheel verloren. Ook voor zichzelf.”
Ja èn? De gemaakte slachtoffers, díe zijn verloren.

Gerrit de Jonge

@Folkert Jensma,
Uw vaste reageerder is heel tevreden over de objectieve wijze waarop u de zaak Fortuyn onder de aandacht heeft gebracht. Toch voel ik behoefte een correctie cq aanvulling op dit betoog te geven. U stelt dat van der G. nog steeds een raadsel is, dat om een oplossing vraagt, en ik heb begrepen dat het raadsel vooral zijn motief betreft. Voor mij is het raadsel niet zo groot. Mijn informatie komt uit de boekjes Econostra van Pieter Siebelt en Wat bezielde Volkert van de G? van Johan Faber. Daarnaast heb ik directe informatie van nertsenhouders die hem uit de rechtszaal kennen.

Anders dan Mohammed B. heeft van der G. een lang verleden (bijna 20 jaar) waarin hij continue en consequent streed voor het milieu en de “rechten van het dier”. Voor zijn 15e jaar weigerde hij al thuis op de leren bank te gaan zitten en werd hij vegetariër of veganist en lid van het WNF. Op zijn 15e gaat hij werken voor de vogelopvang (waar hij al snel bekend werd als ruziemaker), op de LU Wageningen raakt hij direct verzeild in het actiewezen waarin hij vele jaren actief bleef, in 1988 richt hij de afdeling Wageningen van Lekker Dier op en wordt hij actieleider, hij richt later het VMO (vereniging milieu offensief) op en is daarin jaren actief om via gerechtekijke procedures kleine boeren dwars te zitten. Er is geen twijfel mogelijk over de stelling dat de strijd voor milieu en dieren zijn leven beheerste. Er zijn talrijke aanwijzingen dat hij aan illegale acties heeft deelgenomen, maar betrapt is hij nooit. Dat laatste is aangevoerd als “het bewijs ontbreekt”. Echter, de laatste decennia van de vorige eeuw zijn er ontelbare illegale acties zoals brandstichtingen geweest en is er vrijwel nooit een dader betrapt. Door het dominante linkse denken, de linkse kerk, had het opsporen van criminele actievoerders geen prioriteit. Er moet in die jaren onder actievoerders een “alles mag” sfeer hebben geheerst.

Ondanks deze algemeen bekende en goed gedocumenteerde levensgeschiedenis hebben van der Graafs rechters niet geconcludeerd dat van de G’s motief uit zijn gedreven dierenliefde voortkwam, maar hebben ze voor waar aangenomen een verklaring die deze gewetenloze fanatius en moordenaar uit zijn hoofd leek te hebben geleerd en die door zijn advocate(n) lijkt te zijn geschreven. In die verklaring zegt van der G. dat hij wilde opkomen voor de zwakkeren in de samenleving die door Fortuyn bedreigd werden. En dat, terwijl van der G. daarvoor met geen enkele daad heeft laten blijken dat de moslims e.d. hem een zier konden schelen.

Vooral dit feit, dat rechters een verklaring van een gewetenloze moordenaar geloofwaardiger vinden dat een 20 jarige loopbaan waarin actievoeren ten gunste van dieren centraal stond, maakt het proces tegen van der G. een van de meest ranzige van de laatste 100 jaar die samen met dat tegen Lucy van der B. nog college-stof voor jaren zal geven.

Gerrit Meester

Sorry, maar levenslang is levenslang, punt uit. Wat ze in de rest van Europa doen moeten ze zelf weten, maar daar moeten we ons totaal niets van aantrekken. We bepalen gelukkig zelf onze strafmaten wel.
De doodstraf werd helaas afgeschaft en daarvoor kwam levenslang in de plaats. Een straf die wel degelijk eindig is: die eindigt wanneer de gestrafte in zijn/haar cel overlijdt. Er is al teveel gezeurd over de rechten van misdadigers- je moet al heel wat op je kerfstok hebben om levenslang, eventueel in hoger beroep, te krijgen. Levenslang moet de standaardstraf worden voor moord, behalve in een zeer beperkt aantal omstandigheden.

Paul Renaudat

Misschien is het aardig om – in deze of een andere rubriek – eens in te gaan op het ‘levenslang’ van slachtoffers van misdaden waar al dan niet een levenslange gevangenisstraf voor wordt opgelegd. Mag van mensen die zelf of wier naasten slachtoffer worden van een dergelijk strafbaar feit worden verwacht dat zij psychologisch in staat zijn om hier na een zekere periode overheen te stappen? Zo ja dan zou je misschien kunnen zeggen dat als die periode in overeenstemming is met de feitelijke duur van de gevangenisstraf (dus met inachtneming van vervroegde invrijheidsstelling), de misdaad is vergolden. Zo nee dan heeft de populistische stelling dat een dader er in het strengste land ter wereld met een paar jaar van afkomt terwijl het slachtoffer levenslang heeft, misschien toch merite.

Fred van Hall

Fortuyn heeft als het ware levenslang. Ik kan niet echt medelijden hebben met zijn moordenaar, zeker omdat hij het uit overtuiging deed en blijkbaar dacht iets goeds te doen. Zouden die overtuigingen zijn veranderd ? Nemen we dan het risico ?

lyngbakken

@ 9 Gerrit de Jonge

Inderdaad komen wij elkaar hier weer tegen (en nu heb ik eindelijk de nummertjes door).

Je geeft nu de argumentatie die ik steeds miste. Je valt vooral over het door de eerste rechter aangenomen motief voor Van der Graaf van opkomen voor de zwakkeren.

Ik herhaal allereerst, dat het Hof niet van dat motief uitging, maar toch, zoals Folkert Jensma ook direct schreef, kwam tot dezelfde straf. De beslissende kracht van dat motief was dus nul. Dat is ook niet zo gek, want rechters weten maar al te goed dat een motief waarvoor geen bewijs in het dossier zit maar alleen de woorden van betrokkene de bron zijn, geen grote waarde heeft. Ik zie in het vonnis van de rechtbank ook niet dat het door Van der Graaf opgegeven motief in zijn voordeel is meegewogen, alleen dat het wordt genoemd. Dat laatste is in een vonnis dat wordt gewezen tegen een verdachte ook vrij normaal. Beide kanten van de zaak moeten worden genoemd.
Met Folkert Jensma denk ik dat de beslissende kracht van het niet levenslang vooral zat in het feit dat in Nederland bij levenslang de sleutel wordt weggegooid, en dat dat nogal iets is om op te leggen aan iemand zonder strafblad die niet meerdere, maar één moord heeft gepleegd.

Los daarvan: persoonlijk zie ik geen direct verband tussen de acties van Van der Graaf als dierenactivist en de moord op Fortuyn. Ik kan me meer voorstellen bij een verband tussen hetgeen u schrijft over ¨de linkse kerk¨ en de persoon van Van der Graaf zoals beschreven door het Hof. Kort samengevat zie ik er meer in dat Van der Graaf koppig en rigide heeft vastgehouden aan zijn beeld over de samenleving als geheel (waarbij het kerkachtig denken van ¨de linkse kerk¨ ook geen rem, maar eerder een versterking daarvoor vormde), en dat hij, toen hij dat beeld vooral waar het betreft de positie van migranten steeds meer bedreigd zag door Fortuyn, tot zijn daad is gekomen, misschien wel omdat hij zich zag als een ridder die moest opkomen voor bedreigden (dat ridderdenken zien we ook bij Anders Breivik).

Zou er bewijs zijn geweest voor de gewelddadige daden als dierenactivist, dan zou in die door het Hof geschetste persoon van Van der Graaf ook in een proces daarover wellicht een verklaring hebben gelegen. Maar over die daden ging het proces tegen Van der Graaf niet, en van die daden was ook geen bewijs voorhanden.

Als je juristenvriendje moeite had zijn strafrechttentamen te halen door de wijze waarop in het strafrecht met humaniteit wordt omgegaan, dan is het maar goed dat hij het niet (direct) heeft gehaald. Ik heb zelf in mijn rechtenstudie ook dingen moeten leren waar in het niet mee eens was en die (soms zelfs) flagrante onzin waren volgens mij, maar werd daar wel op getentamineerd. Daarbij ging het zelfs zo ver dat alleen de ¨politiek correcte¨ antwoorden (en die waren toen niet links, maar juist (soms zeer) rechts) goed werden gerekend.
Dat fenomeen dat dus van alle tijden lijkt, is natuurlijk wetenschappelijk gezien niet ideaal, maar rechten is geen natuurwetenschap. Voordeel ervan is bovendien dat je er wel van leert je in andere gedachtenposities dan de jouwe te verplaatsen, ook al vind je die nog zo abject of verwerpelijk. Dat is in een democratie (en in een rechtszaak) een goede zaak.

Door ons te blijven verplaatsen in andere gedachtenposities dan onze eigen, kunnen we helpen te voorkomen dat types als Volkert van der Graaf (aan de linkerkant) of Anders Breivik (aan de rechterkant) tot wasdom komen.

Lilian Rooswinkel

Volkert van der Graaf verdient helemaal niet levenslang. Hij zette zich in voor het milieu en de dieren en deed dat met een zekere verbetenheid. Hij vreesde dat Pim Fortuyn veel zaken waar hij voor stond zou gaan veranderen en heeft in een vlaag van verstandsverbijstering zo gehandeld. Hij is te vergelijken met iemand die zijn vrouw of gezin vermoord doordat hij geen uitweg zag uit zijn problemen. Hij had allang vrij moeten zijn.

J.W.Swaan

1e Levenslang is niet inhumaan.Het beschermd de samenleving tegen karakters als van der G. en Breyvik.
Wat onjuist is dat zij niet de vrijwillige keuze krijgen van alternatieve doodstrafop e;lk gewenst moment.
2e Van der G. heeft gemoord vanuit een volstrekt en blijvend superioriteits gevoel en daarmee zichezelf
buiten de samenleving geplaatst en elk recht verspeeld.

Aart Dekker

@Han Thomas
“Volkert kreeg geen levenslang omdat hij wit is, en links. Makkelijk zat.”

Dus dan kreeg M.B. wel levenslang omdat hij moslim is en…rechts?
Wat is de logica hiervan?

J.Slitinsky

Strafrecht is er om te straffen en niets anders, perspectief bieden is dan ook niet aan de orde en een verkeerde opvatting van het recht. Dat deze misvatting inmiddels gemeengoed is geworden doet hier niets aan af, maar leid wel tot steeds minder vertrouwen in de rechtsstaat.

Richard Beek

Ik zie niet in wat het probleem is om iemand die een moord beraamd, een ander (bewust) van het leven beroofd, verkracht en vermoord etc. om niet levenslang te geven. Achtergebleven familie heeft ook een levenslang verwoest leven. Als de meerderheid van de bevolking zou kiezen dat deze gevangene de tijd ook nog in eenzaamheid moet doorbrengen, zou ik de laatste zijn die het zou tegenspreken. Anders dan bij een ruzie o.i.d. met verkeerde afloop, sta ik achter het punt; voorgoed opbergen.

Jan Derk Trenning

Levenslang is een prima straf voor dit soort misdrijven. In ieder geval vindt ik dat levenslang ook letterlijk levenslang dient te zijn. Dan had de crimineel maar van te voren moeten bedenken dat hij deze straf kan krijgen. Van mij mag levenslang gegeven worden aan terroristen, huurmoordenaars, maffiosi, leden van drugskartels, pedofielen, overvallers en zedendelinquenten.

Mathijs van Heteren

Ook in Frankrijk bestaat levenslang zonder mogelijkheid tot voorwaardelijke invrijheidsstelling, en in Belgie is het ook mogelijk om een gestrafte levenslang op te sluiten, zoals Dutroux bijvoorbeeld staat te wachten. Verder hebben sinds 1970 drie levenslang gestraften gratie gekregen in Nederland, niet een.

Gerrit de Jonge

@12 Lyngbakken,
U heeft uw best gedaan, maar u schuift nog te makkelijk het actieverleden van van der Graaf opzij, en memoreert nog eens dat hij geen strafblad heeft. In de zaak Mohammed B. werd het als strafverzwarend gezien dat B. deel had genomen aan praatclubjes of zo, waarin de deelnemers elkaars haat tegen weet ik wat oppepten. Het staat vast dat van der Graaf jarenlang deelnemer en initiatiefnemer was van clubjes, die heel wat meer waren dan Mohammed B’s praatgroepjes, waarin de deelnemers elkaars haat ook opvoerden. Het zal best waar zijn dat van der Graaf geen strafblad had. Maar het is wel degelijk bewijsbaar dat hij deel heeft genomen aan acties, zoals bezettingen en blokkades van proefdierenbedrijven, waarbij de wet is overtreden. Het staat ook vast dat de clubjes zoals Lekker dier verantwoordelijk waren voor tal van illegale acties zoals brandstichtingen, terwijl van der Graaf actieleider was bij Lekker dier. Het kan best dat van der Graaf zelf nooit een lucifer heeft aangestoken, maar ik denk dat A. Hitler er ook niet mee zou zijn weg gekomen als hij had gezegd dat hij persoonlijk nog nooit een jood kwaad had gedaan. Het staat ook vast dat Lekker Dier nog nooit aangifte heeft gedaan tegen criminele actievoerders. Als Lekker Dier niets met die acties te maken had, dan zouden ze al die mensen die hun naam bezoedelden wel dwarsgezeten hebben. Het staat ook vast dat de politie weinig of geen moeite heeft gedaan om daders van acties op te sporen. Ik heb dat zelf bij twee acties ervaren, het in brand steken van het kasteeltje van het Spelderholt (mijn werkgever) en een inbraak in mijn werkkamer waar o.m. mijn computer en administratie zijn gestolen. De daders waren bekend bij radio Gelderland, waar ze hun heldendaden mochten toelichten, maar de politie heeft er niet voor gezorgd dat ik mijn computer terug kreeg. Nu waren de meeste illegale acties van het type “de verzekering dekt de schade” en was er best te leven met pakweg het in brand steken van 18 vrachtwagens van een dierenvoerfabriek. Inderdaad, de verzekering betaalde wel en de fabriek draaide gewoon door met tijdelijk gehuurde vrachtwagens. Geen dier die zijn voer niet kreeg. Maar het was in de vorige eeuw wel verrekte moeilijk om een strafblad op te bouwen.

Ik wil daarom een gedachtenexperiment uitvoeren. Politie en justitie vonden het destijds niet nodig om de daders van de moordaanslag op de leden van de Centrum-partij van Hans Janmaat in Kedichem te vervolgen, hoewel het een koud kunstje zou zijn geweest om ze allemaal op te pakken. Nu het gedachtenexperiment. Stel dat Volkert van der Graaf heeft deelgenomen aan die moordaanslag op Janmaat, en daarvoor niet vervolgd is. Zou u dan ook gezegd hebben: Volkert heeft een lelieblank verleden zonder strafblad en het is dus terecht dat zijn verleden als actievoerder door de rechter niet is meegewogen?

U lijkt ook mee te gaan met de rechters (en Folkert Jensma)die denken dat Volkert nog enig perspectief had door hem geen levenslang op te leggen. Ik wil niet in herhalingen vallen, maar blijf nieuwsgierig naar het perspectief dat u of de rechters voor ogen hadden/hebben voor een Volkert van de Graaf die de gevangenis uit mag wandelen. In mijn optie is zijn perspectief afgeknald te worden door … (vul maar in).

P.s. Ik wil best geloven dat u het nummertjes systeem eindelijk door heeft, nu alleen nog even de puntjes op de i zetten. Bijdrage 9 was van Gerrit Meester en nummer 8 van ondergetekende.

Paul Kirchhoff

Een vrijheidsstraf bestaat zoals bekend uit twee componenten:
Vergelding voor de daad en bescherming van de samenleving.
Bij levenslang krijgt het beveiligen van de samenleving kennelijk de overhand.
Levenslang dient gereserveerd te blijven voor personen die toerekeningsvatbaar zijn waarbij gevaar bestaat voor herhaling van hun daad.
Wat mij betreft had Volker van der G. levenslang mogen krijgen.

Michiel Glas

Het punt van onze auteur lijkt gemist te worden. Levensland an sich is niet inhumaan, maar de tenuitvoerlegging daarvan in Nederland is inhumaan. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens overwoog dat een levenslange detentie de iure en de facto een mogelijkheid moet kennen ter vervroegde vrijlating. Een persoon zonder enige vorm van uitzicht van de vrijheid beroven drukt zo zwaar op een persoon dat dit niet humaan te noemen is. In Nederland is er geen sprake van een de facto mogelijkheid tot vrijlating. Het laatste gratieverlening was in 1988. Verder onderneemt de overheid zelf geen actief deel aan het helpen van de gedetineerde om een dergelijk proces in gang te zetten waardoor de mogelijkheid tot vrijlating afhankelijk is van de mondigheid, intelligentie en belangrijker kwaliteit van de bijstand die de gedetineerde geniet.

Het vraagstuk over Van der G. levenslang had moeten krijgen staat hier los van. Hierbij wil ik opmerken dat zoals reageerder Kirchhoff opmerkt de detentie beveiliging een van de strafdoelen is van een detentie. De recidivekans van Van der G. werd erg laag geacht. Dat zal een rol hebben gespeeld. Verder gaat een vergelijking met de zaak Mohammed B. moeilijk op omdat er in de zaak B. vele strafverzwarende omstandigheden waren die in de zaak Van der G. ontbreken.

Abel Braaksma

“Strafrecht is er om te straffen en niets anders, perspectief bieden is dan ook niet aan de orde en een verkeerde opvatting van het recht.”

Zo gesteld mag dus niemand die gestraft wordt perspectief krijgen op vrijlating? Iedereen dan maar levenslang opsluiten? De tasjesdief, de wildplasser, de zonder-licht-fietser? Een nogal kortzichtige en rudimentaire opstelling, lijkt me.

Strafrecht is er met name om te corrigeren. Je doet iets fout, je krijgt een preek, je wordt naar je kamer gestuurd en je mag eruit als je tot inkeer komt. “Iets fout doen” is er in soorten en maten, dus zijn er straffen in soorten en maten.

Dat je naar je kamer gestuurd wordt en nooit meer eruit mag, ook niet als je tot inkeer bent gekomen, is niet alleen inhumaan, het gaat ook voorbij aan één van de basisprincipes, heropvoeding, van het straffen (de andere zijn preventieve werking, bescherming van de maatschappij, vergelding). Het is een bekend feit dat na ongeveer 5 jaar geen extra heropvoedingseffect hebben, dus alles langer dan dat is om de maatschappij te beschermen, vergelding of afschrikking, waarvan de eerste me de belangrijkste lijkt.

Met andere woorden, een rechter heeft uiteindelijk maar één doorslaggevend argument bij een levenslange straf: de maatschappij beschermen. Daarbij wordt van een recther verwacht dat hij kan overzien of er ooit mogelijkheid tot terugkeer zou kunnen zijn, iets wat geen mens kan overzien.

Ik zou dan ook pleiten voor een eenvoudige aanpassing van de levenslange straf: na een door de rechter te bepalen aantal jaar wordt periodiek getoetst of terugkeer in de maatschappij mogelijk is.

lyngbakken

@ J. Slitinsky

De opvatting die niet de uwe is ligt in Nederland al sinds 1922 wettelijk ten grondslag aan het strafrecht.

Richard Beek

Anders dan bij een diefstal o.i.d. kun je spreken bij zwaardere delicten als moord, verkrachting, pedofilie etc. dit buiten het strafrecht valt maar onder de noemer van de samenleving in bescherming nemen. Iemand die een ander vermoord, verkracht etc. is volgens de maatschappelijke (menselijke) norm nooit goed bij zijn hoofd, dus altijd ontoerekingsvatbaar. Je eigen kind of andere naaste zal maar vermoord worden, hoe licht denk je dan nog over een straf. Het is al vaker voorgekomen dat iemand met tbs in zijn weekendverlof toch weer iemand vermoorde of verkrachtte. Dus schrijf een referendum uit en ik denk dat de meerderheid uit zal komen op voorgoed opsluiten. En dat lijkt mij een prima aanpassing in de wet en over de andere zaken mag de rechter zich buigen aangaande de strafmaat.

lyngbakken

@ 19 Gerrit de Jonge

Kwestie van de leesbril niet op en daardoor de 9 lezen voor een 8. De weg naar perfectie kent vele valkuilen! Ik hoop maar dat ik het nu wel goed heb.

Folkert Jensma schreef al het volgende op de vergelijking Volkert van der Graaf en Mohammed Bouyeri: ¨Maar Mohammed B. werd moord met een terroristisch oogmerk ten laste gelegd. Dit is wettelijk een strafverzwarende omstandigheid. B. hield immers thuis haatworkshops voor medestanders en liet een manifest achter op zijn slachtoffer.¨

Daar zit volgens mij inderdaad een heel belangrijk verschil. De haatworkshops waren relevant voor het bewijs van moord met een terroristisch oogmerk.
Aan Volkert van der Graaf is dat oogmerk niet te laste gelegd.

Dat verschil is van belang, omdat de rechtbank niet mag afwijken van de telastelegging. De rechtbank had op dat punt dus niks gekund, als ze dat had gewild.

Dan blijft natuurlijk nog de vraag: waarom heeft de officier van justitie het terroristisch oogmerk niet te laste gelegd bij Volkert van der Graaf?
Ik ben daar ook niet bijgeweest, maar kan wel enkele redenen bedenken die daarbij mogelijk hebben gespeeld.
Allereerst zal mogelijk een rol hebben gespeeld dat de moord op Fortuyn voorafging aan die op Theo van Gogh. Van een patroon kon dus nog niet echt worden gesproken, en dat zou een wat voorzichtige insteek op dat punt in de eerste zaak kunnen opleveren.
Bij de moord op Fortuyn was er ten tweede geen inhoudelijke link met 9/11, terwijl dat bij de moord op Theo van Gogh wel het geval was.
Ook kan een rol gespeeld hebben dat er wel bewijs was voor de haatworkshops van Mohammed B, terwijl er geen bewijs was voor illegale activiteiten bij dierenorganisaties.
En ten slotte blijft voor mij staan dat ik inhoudelijk de relevantie niet zie van eventuele illegale dierenacties van Van der G. voor de moord op Fortuyn. Die kun je ook daarom niet meenemen. Jouw argumentatie geeft mij het gevoel dat Van der G. in de moordzaak alsnog gestraft moest worden voor dergelijke acties, omdat hij zo´n grote klootzak is. Maar zo werkt het strafrecht niet; gelukkig wat mij betreft. Dat geluk zit´em dan niet alleen in het punt dat iemand niet zonder bewijs gestraft mag worden voor iets, maar ook in het punt dat we iemand niet straffen voor wat hij is, maar voor wat hij heeft gedaan. En die dierenbevrijdingsacties waren nu eenmaal niet te laste gelegd.

Voor wat betreft het gedachtenexperiment van de moord op Janmaat: als daar voldoende bewijs voor betrokkenheid van Van der G. zou zijn, zou er wat mij betreft vervolgd moeten worden. Moord is immers zo ongeveer het zwaarste misdrijf dat we hebben. Dat kun je niet laten lopen als er genoeg bewijs is.
Als die zaak dan voor de rechter zou komen, zou ik hopen dat de rechter hem zou veroordelen, en daar ook een schoon strafblad zou meewegen, en ook niets zou doen met feiten die niet zijn bewezen en die inhoudelijk niet relevant zijn voor die moord. Mijn antwoord zou dus hetzelfde zijn als bij de moord op Fortuyn.
De suggestie die uitgaat van jouw gedachtenexperiment dat ik daar misschien iets anders zou doen, laat wat mij betreft vooral zien dat je me niet kent. Ik zou op dit punt nog meer kunnen zeggen, maar dat zal ik niet doen.

Voor wat betreft het perspectief: volgens mij is het punt voor de rechter niet dat hij perspectief ziet, maar veel meer het punt dat bij levenslang alle perspectief van te voren wordt uitgesloten door het weggooien van de sleutel. Ik zou als rechter daar denk ik ook moeite mee hebben, omdat ik geen kristallen bol heb en niet weet wat bijvoorbeeld over 20 jaar de situatie is. Het voelt dan als God spelen als je doet alsof je zeker weet dat dat perspectief er niet is.

lyngbakken

@ 24 Richard Beek

Wat doe je dan met iemand die na goed nadenken zijn afperser vermoordt? Of met iemand die de inbreker in zijn huis doodslaat? Met de automobilist die al dan niet voor de 1e keer knetterdronken achter het stuur kruipt en een kind doodrijdt? Met een moord passionnel? Met een afrekening in het criminele circuit?
De werkelijkheid is niet simpel in hokjes te vangen, hoe gemakkelijk dat ook zou zijn of lijkt.

r.molostova

…en hoeveel slachtoffers zou jij besparen ?

Vincent Geeraets

Interessante column!! :)

Dat levenslang in Nederland ook daadwerkelijk levenslang is, past eigenlijk niet bij een beschaafd land als Nederland. Wiene van Hattum (RUG) pleit al jaren dat er een toetsingsmoment moet worden ingebouwd, onder het motto, elke misdaad is na 20 jaar vergolden… als de opsluiting dan nog langer moet duren, dan toch alleen vanwege de gevaarlijkheid van de dader. Die gevaarlijkheid zou dan na 20 jaar onderzocht moeten worden.

Lijkt mij een verstandig voorstel.

Bij Mohammed B. zal ook zeker meegespeeld hebben dat hij de Nederlandse rechtsstaat niet erkende.

@Slitinsky: je praat onzin; het gevangeniswezen is er ook op gericht om perspectief te bieden; resocialisatie enzo. Dat is maar goed ook, want dat levert per saldo een veiliger samenleving op.

Gerrit de Jonge

@25 Lyngbakken,
We zijn heel wat nader tot elkaar gekomen. Eigenlijk zijn we het gewoon eens geworden. Ons dispuut begon met mijn veronderstelling dat de rechters van Volkert van der Graaf niet toerekeningsvatbaar waren. U eindigt uw laatste berichtje met de veronderstelling dat de rechters niet voor God wilden spelen. We zullen het er wel over eens zijn dat je mesjokke moet zijn om rechter te worden als je niet voor God wilt spelen, dus we zeggen eigenlijk het zelfde.

Natuurlijk blijven er wat nuanceverschillen tussen ons. Het zou kunnen dat we niet hetzelfde verstaan onder terrorisme. Ik beschouw terrorisme als het geheel van acties die tot doel hebben angst aan te jagen. Al die dierenactivistische acties hadden dat doel zeker, en zijn in mijn visie terrorisme. Ik zie de moord op Fortuyn als een van de vele actiemiddelen die de dierenactivisten hebben ingezet.
Ik was nog niet op de gedachte gekomen dat ik van der Graaf alsnog zou willen straffen voor het uitvoeren van onvoldoende bewezen acties. Ik moet zeggen dat ik het wel een goed idee vond dat men destijds Al Capone heeft vervolgd en vastgezet wegens belastingontduiking omdat zijn Mafia-activiteiten niet te bewijzen waren.
Ik blijf van mening dat het blanco strafblad van van der Graaf van nul en gener waarde is omdat gedurende de laatste decennia van de vorige eeuw criminele acties van linksige activisten niet werden vervolgd.

Maar deze kleine meningsverschillen zijn ondergeschikt aan de grote winst van onze gedachtenwisseling. We zijn langs verschillende wegen tot de conclusie gekomen dat er iets mis moet zijn met de geestelijke vermogens van de rechters van Volkert van der Graaf. Nu resteert nog mijn vraag: Kun je een proces ongeldig verklaren als blijkt dat rechters ten tijde van het proces ontoerekeningsvatbaar zijn?

Richard Beek

@25 Lyngbakken, Wie afgeperst wordt gaat op zoek naar hulp. Wie te bang is voor de gevolgen maar wel na goed nadenken een afperser heeft vermoord, moet wel met goede bewijzen komen wil hij niet voor levenslang verdwijnen, dus aan de rechter.
Dronken een kind doodrijden, levenslang.
Inbreker doodslaan, inbreker schuldige en dood niet met voorbedachte rade, geen staf, moet je maar niet inbreken. Crime passionel, levenslang.
Afrekening is het criminele circuit, 1 crimineel minder en dader levenslang.
Ik ik vul nog even eigenmachtig aan; die 2 die die juwelier doodschoten meteen levenslang.
Nog meer voorbeelden?

Eduard Filusch

#29 Gerrit de Jonge
Ik laat het verder over aan Lyngbakken om uitgebreid te reageren op jouw antwoord. Maar ik wil toch echt wel kwijt dat ik de verbanden die jij steeds probeert te leggen of ziet niet zo kan volgen. Ik denk dat Lyngbakken keer op keer jou dat duidelijk heeft proberen te maken, maar op de een of andere manier “zie” je dat niet of wil je het niet zien. Je conclusie dat er iets mis is met de geestelijke vermogens van de rechters is te bizar voor woorden en dat Lyngbakken hier net zo over denkt is eigenlijk nog erger dan dat.
Het lijkt erop dat je alle rechtsregels van tafel veegt, alleen maar omdat ze niet stroken met wat je eigen “gezond verstand” je ingeeft. Dat vind ik erg griezelig.

Gerrit de Jonge

@31 Eduard Filusch,
Lyngbakken is uitstekend in staat om mij weerwoord te geven, maar beleefdheidshalve en om een misverstanden uit de weg te ruimen krijgt ook u antwoord. Als u zich nog eens aan mij ergert bedenk dan dat discussies over onderwerpen waar ik volledig overtuigd ben van mijn eigen gelijk me niet boeien. Die voer ik dus niet. Voorts is een neiging tot ironie mij niet vreemd. Daar waar Lyngbakken een versleten cliché uit een ver verleden tijd zonder enige betekenis gebruikt (voor God spelen) kon ik niet nalaten een licht ironische reactie te geven volgens het schema: als het waar is wat u zegt dan is dit de consequentie. Maar ik erken dat er eenvoudiger manieren zijn om iets te weerspreken.

Uw laatste alinea voerde mij 10 jaar terug in de tijd. Zó werd er destijds ook over Pim Fortuyn geschreven. Lees maar eens het redactionele commentaar in de NRC van 6 mei 2002. Het had overigens wel sportief geweest als de NRC dat 10 jaar later in de herdenkingsbijlage had herdrukt.

thomas broerse

Levenslang is een onhandige strafmaat. Beter is om het stelsel uit te breiden met straffen van 30, 35 of 40 jaar, afhankelijk van de leeftijd van de dader, de daad en de maatschappelijke verontwaardiging of beschadiging van de rechtsorde. Als de rechtsorde uitermate is geschaad is of als de misdaad uitermate verschrikkelijk is, dan is ook een “inhumane” straf wat mij betreft toepasbaar. Hele objectieve criteria daarvoor zijn moeilijk vindbaar, dan kom je een beetje bij je gevoel uit: Levenslang? Breivik – Ja; Mohammed B – Nou nee; De zoutzuurgooier op eigen vrouw – Ja! Robert M – Ja.
De inhumaanheid van de misdaad speelt bij mij dus ook nog een rol.

lyngbakken

@ 29, 31 en 32, Gerrit de Jonge en Eduard Filusch,

Gerrit, ik ben inderdaad uitstekend in staat zelf te reageren. Dat doet er echter niet toe. Het is hier een openbaar forum waar iedereen kan reageren.
Los daarvan ben ik zelf, en niet jij, degene die vast stelt of ik al dan niet in staat ben te reageren. Dat hoef jij niet voor mij te beschermen.

En richting Eduard Filusch: het lezen van je bijdrage deed me deugd.

Gerrit, je schrijft over ironie in jouw bijdrage. Eerlijk gezegd was mij dat bij eerste lezing ontgaan, en dat is bij herlezing niet anders. Op mij komt je reactie vooral als stijfkoppig en badinerend over. Jammer, want ik heb ook heel andere reacties van je gelezen.

Aan het eind van je bijdrage onder 29 herhaal je bijna letterlijk een eerdere (onder 13 Humaniteit sleutel vonnis moordzaak Fortuyn) onzinnige vraag. Waarom die onzinnig is, is door mij uitvoerig aangegeven en door jou niet weerlegd.
Kennelijk zit de frustratie bij jou zo diep dat je er geen afscheid van kunt of wilt nemen. Je ziet nu eenmaal een zondebok in rechter Baudoin en je wilt die niet loslaten. Dat is volgens mij demoniseren, en niet ironiseren.

Het gaat hier dan ook -anders dan je schrijft aan Eduard Filusch- om een discussie waarin je volledig overtuigd bent van je eigen gelijk. Sterker nog: het gaat om een discussie waarin je zelfs niet zonder kunt.
Verder schrijven heeft dan geen zin.

lyngbakken

@ 25 Richard Beek

Je hebt de werkelijkheid tamelijk precies in hokjes ingedeeld.

Er zijn ervaringen met strafrechtelijke stelsels die zo werken. In die landen/staten ontstaat regelmatig maatschappelijke onrust, niet omdat te licht gestraft, maar omdat de straffen in concrete gevallen via een dergelijk systeem draconisch uitwerken; en er dan dus -veel- te zwaar wordt gestraft.
Dergelijke strafsystemen lijken op de manier waarop ambtenaren nog te vaak met de werkelijkheid omgaan: star, en zonder realiteitszin. Dat is niet mijn keuze, zeker niet bij de zeer ingrijpende kwesties waar we het hier over hebben. Er wordt schijnzekerheid geboden, geen oplossing.

Gerrit de Jonge

@35 Lyngbakken,
We kunnen het er over eens zijn dat een verdere gedachtenwisseling tussen ons (over dit onderwerp) tamelijk vruchteloos is, en vooral tot herhaling van zetten zal leiden. Ik wil nog wel kwijt dat ons dispuut geen botsing tussen starre of geblokkeerde karakters was, maar een botsing tussen twee denkwijzen: een formeel juridische benadering en een Beta-achtige analytische benadering. Ik heb er best wat van geleerd, en het is voor mij nuttig om te weten waar voor juristen de gevoelige punten liggen omdat ik elders nog wel vaker over dit onderwerp zal discussiëren.

Heropening van de zaak sluit ik niet uit, ondanks uw ontmoedigende opmerkingen. Ik heb niet voor niets de zaak Lucy de Berk en Volkert van der Graaf in één adem genoemd. De zaak Lucy de B. moest heropend worden doordat wetenschappers (meest biologen) de bewijsmiddelen van justitie onderuit hebben gehaald. De zaak Volkert van der G. zou best wel eens heropend kunnen worden omdat deze keer wetenschappers (waaronder minstens één bioloog) het omgekeerde kunnen doen: aantonen het negeren door de rechter(s) van een overvloed aan bewijs dat Volkert van der G. 20 jaar lang deel heeft uitgemaakt van een organisatie waarvan de structuur verbluffend veel overeenkomsten vertoont met Al Quaida. Dit bewijs toont aan dat van der G. niet een éénmalig moment van zwakte had, maar dat zijn daad een logisch gevolg is van jarenlange indoctrinatie en meedoen criminele activiteiten van dierenactivisten. We zien wel, is het niet op dit blog dan wel elders.

lyngbakken

@ 37 Gerrit de Jonge

De vergelijking tussen de zaak Lucia de B en de moord op Fortuyn gaat helemaal mank.

Bij Lucia de B was eerst gekomen tot een bewezenverklaring, en naderhand (op grond van de nieuwe gegevens) tot vrijspraak.

In de zaak van Volkert de G waren er nauwelijks bewijsproblemen. De moord is ook bewezen verklaard, en van der G bekende (in tegenstelling tot Lucia de B).

Wat jij wilt is iets heel anders: je vindt de straf niet zwaar genoeg. Daar is de mogelijkheid van heropening echter niet voor.

Zelfs als jouw wetenschappers kunnen aantonen wat jij schrijft, leidt dat dus niet tot een heropening van de zaak tegen Volkert van der G.
Dat bewijs kan misschien wel aanleiding zijn hem voor de eerste keer te gaan vervolgen wegens zijn actieverleden. Ik zou vooral zeggen: als het bewijs er is, doe dan aangifte, en laat het niet bij commentaar vanaf de zijlijn. Dan kan Van der G alsnog worden vervolgd en veroordeeld voor die feiten.

Nog los van het feit dat een heropening niet kan: die aangifteprocedure is ook veel eenvoudiger dan een heropening van de oude zaak.

En houd op te proberen alles alsnog in de zaak van de moord op Fortuyn te proppen en je af te reageren op de rechtbank daarin.
Dat slaat om meerdere redenen nergens op, zoals ik al schreef. En je wordt er ook nog eens niet gelukkiger van.

Gerrit de Jonge

@38 Lyngbakken,
Uw reactie maakte bij mij een mengeling aan gevoelens los, maar eerst een technisch taalkundige opmerking. Vergelijkingen kunnen niet helemaal mank gaan, althans niet in de betekenis waarmee ik het woord gebruik. Een vergelijking is een opsomming van overeenkomsten en verschillen. Je kunt best een kakkerlak met een mens vergelijken, en een heleboel overenkomsten zien.

Maar interessanter is uw poging in de laatste alinea om mij het zwijgen op te leggen. Ik kan het als een groot compliment opvatten dat u mij wilt stoppen. U gaat er klaarblijkelijk van uit dat er naar mij geluisterd wordt en dat er zoveel zinnigs in mijn bespiegelingen zit dat ze serieus genomen kunnen worden en bedreigend zijn.

Ik kan het ook kwaadaardig opvatten. Volkert van der Graaf heeft Pim Fortuyn vermoedelijk vermoord omdat die verbaal begaafd was en dingen zij die Volkert liever niet hoorde. Omdat Volkert verbaal niet tegen Fortuyn opkwam heeft hij hem dus monddood gemaakt. Overigens zijn met de dood van Pim Fortuyn zijn opvattingen niet vermoord, en ook als u een pleister op mijn monde zou plakken, dan voorkomt u niet dat de vrijlating van Volkert de komende jaren een steeds weer terug kerend gespreksonderwerp zal worden. En u zult ook wel ervaren dat puur juridischtechnishe reacties het respect voor justitie niet zal doen terugkeren. Best interessant dus, om eens een vergelijking te maken tussen de lyngbakken-de Jonge verhouding en de Volkert-Fortuyn verhouding.

Overigens heeft u enerzijds wel gelijk met uw advies om de koninklijke weg te bewandelen en Volkert alsnog te vervolgen voor eerdere misdrijven. Maar anderzijds lijkt u niet mee te wegen dat het niet-vervolgen van Linkse actievoerders in de periode 1980-2002 een besluit was van alle drie de machten van de Trias politica, dat bovendien massief gesteund werd door de media. (zijn de taartengooiers die onder het oog van journalisten Fortuyn bezoedelden al vervolgd?). Toen op de dag van de moord een Wagenings Groen Links wethouder vertrouwelijk in een vroeg stadium te horen kreeg dat Volkert de dader was heeft hij in allerhaast de milieuclubjes gewaarschuwd zodat nog bestaande bewijzen van de connectie tussen van der Graaf en illegale actievoerders tijdig vernietigd konden worden. Dit soort zaken hebben zich natuurlijk 20 jaar lang afgespeeld. Iedereen dekte iedereen en bewijzen zijn systematisch vernietigd. Bovendien, nog steeds zitten er op alle niveau’s nog mensen die in de periode 1980-2002 vuile handen hebben gemaakt. Dus, uw koninklijke weg maakt geen schijn van kans.

lyngbakken

@ 39 Gerrit de Jonge

Het woordje helemaal had er inderdaad niet moeten staan bij de vergelijking.
 
Gerrit, ik probeer jou helemaal niet het zwijgen op te leggen. Ik kan dat ook helemaal niet.
Dat ik niet probeer jou het zwijgen op te leggen, blijkt ook al uit mijn suggestie voor een andere weg (door jou koninklijk genoemd).
 
Wij verschillen gewoon van mening over de zin van een door jou gedane suggestie. Ik zie die niet, en daar past gewoon de conclusie bij dat ermee stoppen aangewezen is. Dat is alles.

Maar als jij wilt blijven blaffen tegen een verkeerde boom (het vonnis in de zaak Fortuyn): be my guest. Dat moet je helemaal zelf weten. Maar ik gun je een gelukkiger bestaan.
 
De komplottermen die jij in dit verband gebruikt zeggen vooral iets over jou, en niets over mij.
Dat is met komplottermen en -ideeën wel vaker het probleem: ze zeggen meer over degene die ermee komt dan over het punt waar ze op doelen.

Gerrit, je draaft door, gebruikt te grote woorden en bent niet precies (terwijl je dat wel kunt zijn, zoals je taalkundig terechte correctie aan mijn adres ook laat zien).

Eerst was rechter Baudoin ontoerekeningsvatbaar, nu is er onder meer een besluit van alle drie de machten van de Trias politica tot het niet-vervolgen van linkse actievoerders in de periode 1980-2002.
Als ik dit laatste letterlijk neem, vraag ik me af waar en wanneer dat besluit is genomen. Welke kamerleden hebben dat ondertekend, welke ministers, welke staatssecretarissen, welke rechters?
 
Ik vermoed dat je bedoelt te zeggen dat het maatschappelijke en politieke klimaat in die tijd aan het vervolgens van dergelijke actievoerders in de weg stond. Dan wordt je stelling begrijpelijker, maar zonder onderbouwing en bewijs voor mij nog steeds niet acceptabel.
Die onderbouwing en dat bewijs zijn extra nodig, omdat (naar algemeen bekend is) bijv. diverse krakers in die periode zijn vervolgd  en veroordeeld. Ook is algemeen bekend dat justitie en BVD fel achter RaRa aanzaten, maar met helaas weinig resultaat. Dat zijn juist zaken die de andere kant op wijzen dan door jou geschetst.

En als je bedoelt dat het alleen om actievoerders in het kader van de dierenbevrijding ging: waarom zouden die dan zijn uitgezonderd van andere actievoerders? Waarom zou het in hun geval niet -geheel of gedeeltelijk- kunnen gaan om een vergelijkbaar probleem als bij RaRa: bewijs- en opsporingsproblemen die de oorzaak van niet vervolging waren?

Gerrit, ik heb je serieus genomen, maar ik zie ook hier weer dat je niet kunt/wilt loslaten. Je lijkt nu bezig met een poging op een andere manier de geschiedenis terug te draaien, maar dat gaat nu eenmaal niet. Kijken wat er voor de toekomst anders kan, is een stuk zinniger. En als je daar geen vertrouwen in hebt, is loslaten nog steeds een optie.

Het niet loslaten is overigens je goed recht, net zoals het mijn goed recht is om ermee te stoppen. Dat doe ik bij deze definitief, want ik houd niet van zondebokdiscussies en onbewezen complotverhalen.