Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Verdrijven bootvluchtelingen is Europa onwaardig

Op 6 mei 2009 enterde de Italiaanse kustwacht drie bootjes met 231 Somalische en Eritrese migranten, 35 mijl ten zuiden van Lampedusa. De vluchtelingen werden aan boord genomen. Hen werd verteld dat ze naar Italiaans grondgebied werden gebracht.Dat was dus een leugen. Het marineschip zette koers naar Libië. Na een tocht van tien uur werd de groep in Tripoli in opvangkampen opgesloten. In 2009 zou de Italiaanse marine nog negen keer zo’n tocht naar Libië maken, steeds met een nieuwe vangst bootmigranten. Dit blijkt ‘push back’-beleid te heten en wordt gecoördineerd door het EU agentschap Frontex. Het gaat om het buiten Europese territoriale wateren tegenhouden van vluchtelingen en hen ‘terugdringen’ naar het land van vertrek. Er kraait geen haan naar. Maar deugen doet het niet.

Groepsuitwijzing is in Europa verboden, net als het terugsturen van vluchtelingen naar landen waar ze op vervolging kunnen rekenen. Dat is terug te vinden in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het Handvest van de grondrechten van de EU en allerlei VN-verdragen.

Weet u het nog, de verdrijving van zigeuners en joden en het ‘nooit meer’ van na de oorlog? In een rechtsstaat zijn vluchtelingen individuen. Er is nog maar één keer eerder een lidstaat door Straatsburg veroordeeld wegens groepsgewijze ‘blanco’ uitzetting. Dat was België dat in 1999 een groep Roma naar het politiebureau lokte met de mededeling dat hun asielaanvragen nog aangevuld moesten worden. In plaats daarvan werden ze opgepakt en teruggevlogen naar Slowakije.

Vorige week donderdag werd Italië het tweede Europese land dat hierom werd veroordeeld. Deze Straatsburgse beslissing was een mijlpaal waar ook buiten Europa naar werd uitgekeken. Behalve de gebruikelijke mensenrechtenorganisaties had ook de Columbia Law School uit de VS zich bij het Hof gemeld. De Amerikanen herinnerden aan de St. Louis, een schip met migranten dat eind jaren dertig zowel in Cuba, Canada als de VS werd geweigerd. De St. Louis moest terug naar Europa – de vooral Joodse passagiers overleefden daarop de oorlog niet. Ook de Vietnamese bootvluchtelingen staan in het Amerikaanse bewustzijn gegrift. Ook toen waren er Zuidoost-Aziatische landen met een ‘push back’-beleid. Net als later Australië. Tussen 2001 en 2007 bestond daar de ‘Pacific Solution Policy’, die neerkwam op het al op zee terugsturen van bootvluchtelingen naar Indonesië. Een vorm van ‘outsourcen’ van het asielprobleem naar een land dat het Vluchtelingenverdrag niet had getekend en geen asielopvang kende.

Straatsburg stond nu voor de juridische vraag of ‘collectieve uitwijzing’ ook niet-territoriaal kan, namelijk op zee. Als een migrant ver op zee aan boord van een buitenlands schip stapt, valt hij dan ook binnen de rechtsorde van die natie? Straatsburg vond vorige week dus van wel. In ‘Hirsi Jamaa vs. Italy’ is het ‘pushback’-beleid op zee illegaal verklaard en daarmee werd geschiedenis geschreven. Immers, als de verplichting om migranten als groep uit te zetten beperkt zou zijn tot wie zich op land meldt, dan zou een „betekenisvol deel van de hedendaagse migratiepatronen niet worden gedekt door deze bepaling”. Het verweer van Rome dat hier sprake was van een ‘reddingsoperatie’ op volle zee en dat het niet verplicht is om de migranten aan boord te horen, werd verworpen. Beroep is niet mogelijk.

Europese schepen die migranten aan boord nemen zijn vanaf nu verplicht de mensenrechten van die passagiers te beschermen, naar eigen Europese maatstaven. Dat betekent dus dat een kapitein niet zomaar een haven mag kiezen voor de bootvluchtelingen, maar zeker moet weten of zijn passagiers daar geen risico op vervolging of uitwijzing lopen. Europese schepen op volle zee varen dus altijd in de schaduw van het EVRM. Of beter gezegd, in het volle licht van de mensenrechtenbescherming.

De 24 migranten die door het Italiaanse marineschip zijn misleid en in gevaar gebracht, krijgen van Italië ieder 15.000 euro schadevergoeding. Twee van hen zijn dood. Zes vonden onderdak in Tunesië, Zwitserland, Benin, Italië, Malta en Libië. Zestien zijn onvindbaar. De VN noemt de uitspraak ‘een keerpunt’ in de rechten van bootvluchtelingen. Nu de praktijk nog.

Geplaatst in:
Europees recht
Opinie
Vreemdelingenrecht
Lees meer over:
EVRM
mensenrechten

13 reacties op 'Verdrijven bootvluchtelingen is Europa onwaardig'

lyngbakken

De uitspraak van het Hof is in het Engels gepubliceerd op: http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/view.asp?item=1&portal=hbkm&action=html&highlight=Jamaa&sessionid=87545607&skin=hudoc-en.
Het is een unanieme uitspraak van de ¨Grote Kamer¨ (bestaande uit 17 rechters). Er is daarom ook geen intern beroep meer mogelijk bij het Hof. De uitspraak is ook als richtinggevend bedoeld.

Toch heb ik mijn twijfels. Dat mensen Somalië en Eritrea (waar de betrokkenen vandaan kwamen) willen ontvluchten kan ik begrijpen.
De ellende is echter dat lang niet iedereen dat kan. Degenen voor wie misschien wel de grootste noodzaak geldt, zijn vaak ook de meest kwetsbaren, en die zijn juist gedoemd om daar te blijven. Alleen de sterksten (bijna allemaal jonge mannen) redden het tot in Europa. En daar is ons asielbeleid nu juist niet voor bedoeld.
Sterker nog: het verlenen van asiel aan de sterksten maakt het voor de zwaksten daar waarschijnlijk alleen nog maar erger. Een groot dilemma.

Daarmee kom ik ook direct aan het tweede, uit humanitair oogpunt voor mij minder principiële deel van dit vonnis. De betrokkenen waren aan boord genomen van een Italiaans marineschip, en daarmee vervolgens teruggebracht naar Tripoli in Libië.
Dat mag niet van het Hof: door aan boord te komen van het Italiaanse schip waren ze Italië ¨binnengekomen¨. Dan mag je iemand niet meer zo terug sturen naar een ander land (Libië).
Maar wat nu als het Italiaanse schip de vluchtelingenboot op sleeptouw terug naar bijv. Tripoli had genomen zonder dat er iemand aan boord van het Italiaanse schip was gekomen (een praktijk die bij niet al te wrakke bootjes ook veel voorkomt)?

a.zecha

De handelingen van “de” Italiaanse kustwacht zoals in dit artikel is beschreven is “Europa onwaardig” ; een moreel oordeel dat ik kan bijtreden.
Dat het EHRM deze handelwijze veroordeelt is een rechterlijke uitspraak dat is gebaseerd op verdragsbepalingen uit het EVRM, althans voor een belangrijk deel, kan ik eveneens onderschrijven.
De impliciete boodschap van het artikel in de Nederlandse taal gedaan, zijn naar ik vrees aan de Nederlandse, maar oost-indische dove binitas van wetgevers en bestuurders, niet besteed.
Maar naar ik verwacht en hoop wèl aan het nog gezonde Nederlandstalige volk.
a.zecha

Piet de Geus

De heer Jensma heeft nog niet door dat de verdragen over vluchtelingen uit het verre verleden stammen, net zoals de rechters van het Europese hof. Toen was er sprake van enkele tien- of honderdtallen echte asielzoekers.
Nu is de situatie anders, er zijn vrijwel geen echte asielzoekers meer, ouders zetten hun kinderen tegen betaling aan mensensmokkelaars op een vliegtuig, diezelfde mensensmokkelaars verdienen goud geld aan mensen die met hun krakkemikkige bootjes de zee oversteken of groepsgewijs zwakke grenzen oversteken. Is het dan een wonder dat sommige landen hier wat tegen doen?
Volgens vele demografen e.d. is de bevolkingsexplosie in Afrika en veel moslimlanden zodanig dat gevreeds moet worden dat de druk op illegali immigratie oneindig veel groter wordt. Het is deaarom van het grootste belang dat de europese landen deze oude wetten enm verdragen herzien om een ramp te voorkomen en de mogelijkheid te scheppen om ongewenste immigratie efficient en afdoende te bestrijden, in een zo vroeg mogelijk stadium opdat ook de mogelijk ongewenste immigranten weten dat er toch geen kans is en hun toekomst in eigen land zoeken.
Er beginnen toch langzamerhand meer stemmen in europa opp te gaan, Engeland b.v., om meer zeggenschap te krijgen over hoe met vreemdelingen om te gaan. Dat is ook begrijpelijk omdat elk land in een andere situatie is, sommige landen hebben praktiasch nog geeen immigratie, andere al decennia lang en daar staat de samenleving onder enorme spanningen.
Piet de Geus

ing. S.K.A. Brown

Verandert er nu nooit eens iets?

M.H. Gans wees reeds in 1976, bij aanvaarding van de Cleveringa-leerstoel te Leiden, op het feit, dat de schijnbare tolerantie van Holland, en met name Amsterdam, ten tijde van de Republiek gebaseerd was op te verwachten grote profijten; hij deed dit aan de hand van citaten van een viertal bekende Nederlandse historici: ‘Hayo Zwager in zijn studie over de conversatie in de 18e eeuw: “Hun veel geroemde verdraagzaamheid (was) geen gevolg van idealisme, maar van handelsgeest en onverschilligheid”16. Rogier formuleerde het genuanceerder: “…de hier heersende tolerantie (is) voortgesproten uit het huwelijk tussen Erasmiaanse cultuur en burgerlijke commerciezucht”17.
Schöffer wees op het realisme dat de cultuur van de gouden eeuw binnendrong18, terwijl Huizinga sprak over: “…de ver vooruitziende nuttigheidszin van ons (Nederlandse) volk”19. 20′. Gans stelt voorts, dat de realiteitszin van het Nederlandse volk het altijd won van het afwerende gevoel dat velen eigen is ten opzichte van het vreemde21. Hij citeert de zeventiende eeuwse rechtsgeleerde Hugo de Groot die, ondanks zijn persoonlijke afkeer van joden, de joden toe wilde laten op grond van ‘de groote proffijten’22. Het economisch nut van de, met name sefardische, Joden wordt door diverse onderzoekers onderstreept23.
bron: http://www.historischhuis.nl/Scripties/data/Scr180702Hendriks.pdf

Reisbureau Never Come Back”. (5)

zie: http://stevenbrownsblog.wordpress.com/2012/01/15/reisbureau-never-come-back-5/

Johan Kloosterman

Dit soort uitspraken lijken mij op termijn in redelijkheid niet haalbaar. Noord-Afrika bijv. barst van de jonge mensen in een uitzichtloze positie. Dat hun positie zo uitzichtloos is, komt door de regimes van die landen en door de alles overheersende invloed van de islam die mensen in achterlijkheid gevangen houdt. Velen van zulke jonge mensen proberen weg te komen uit die landen, om hun geluk in Europa te beproeven. Geef ze eens ongelijk!

Je kunt er allerlei prachtige principes op na houden, maar wanneer de stroom van vluchtelingen al te groot wordt, dan zal nood de wet breken. Daarvoor EHRM op dit ogenblik geen oog. Europa kan niet het toevluchtsoord worden alle wanhopige mensen van deze wereld. Dat betekent dus dat er moet worden aangedrongen op structurele verandering in landen die jongeren geen toekomst weten te bieden. De Arabische lente is naar mijn mening een teken aan de wand voor al die Noord-Afrikaanse regimes. Wat je echter ziet gebeuren is dat ze de duivel van corruptie en wanbestuur weten te verdrijven om die in te ruilen voor de duivel van de islam. Kortom: de Arabische lente leidt slechts tot het vervangen van de cipiers, niet tot het vrijlaten van de gevangenen.

Dat de VN deze uitspraak toejuicht is afzichtelijk hypocriet. Wanneer gaat die VN nu eindelijk eens doen waarvoor ze is opgericht, nl. het handhaven van internationaal recht, mondiale veiligheid, behoud van mensenrechten, ontwikkeling van de wereldeconomie en het onderzoek naar maatschappelijke en culturele ontwikkelingen? In de VN zitten de meest afzichtelijke regimes mooi weer te spelen zonder dat er ooit iets in die landen verandert! En die regimes worden op hun eigen afzichtelijkheid niet eens aangesproken! En dan vervolgens over deze uitspraak van EHRM zeggen dat het belangrijke stap voorwaarts is? Ga al die islamitische landen eens aanpakken die uit naam van de islam met vrouwenrechten een loopje nemen! Vraag aan Saoedi-Arabië eens wanneer in Riyad de eerste christelijke kerk geopend wordt! Wanneer worden Kopten in Egypte niet meer voortdurend gediscrimineerd? Wanneer gaat de VN in zulke landen eens een beschavingsoffensief inzetten? Maar doet die VN niet. Wee u, gij farizeeën der Verenigde Naties!

Nog zo’n belachelijk uitspraak in het bovenstaande artikel: ‘Dat betekent dus dat een kapitein niet zomaar een haven mag kiezen voor de bootvluchtelingen, maar zeker moet weten of zijn passagiers daar geen risico op vervolging of uitwijzing lopen.’
Ja hoor, de kapitein van enig in Europa geregistreerd schip heeft EVRM op z’n nachtkastje liggen en leest daaruit voor het slapen gaan. Welke gek bedenkt zoiets? De enige verplichting die die kapitein heeft is mensen in nood uit zee oppikken en aan de vaste wal afzetten, waar dat ook zijn moge. Verder niks! De rest is een zaak van regeringen die zich aan internationale regels dienen te houden. Als die regeringen dat niet doen, dan ligt daar een schone taak voor de VN. Om die kapitein te benoemen tot uitvoerder van het internationaal recht daar waar de VN zelf er geen vinger naar wil uitsteken, dan is een stuitend statement!

Kortom: VN, wordt het nog wat met die wereldorde van jullie? Of laten we deze wereld uit naam van de lieve vrede over aan koppensnellers en andere rechtsverkrachters?

henk van lievenoogen

@ Piet de Geus: zolang de verdragen en wetten uit een grijs verleden nog niet vervangen of vervallen zijn gelden ze nog. En ten tweede zijn er ook steeds meer stemmen die vinden dat de vluchtelingen wel opgevangen dienen te worden en hoeven die oude wetten helemaal niet te worden herzien.

Reinier Bakels

De schandalige opmerkingen van de heer De Geus vragen om een reactie. Principes blijven principes. Bedenk wel dat het besef van een asielrecht al stamt uit de tijd van de nazi’s. Toen weigerden vele landen – waaronder Nederland – vluchtende joden op te nemen, die later zouden worden vergast.

Natuurlijk moeten economische vluchtelingen van de (echte) asielzoekers worden onderscheiden. Maar de procedure is dan wel dat je ze de gelegenheid moet geven om een asielaanvraag te doen, en niet domweg terug moet sturen. Hoe het in Italië zit weet ik niet, maar de veelverguisde Job Cohen heeft eind vorige eeuw een wet door het parlement geloodsd waardoor nep-asielzoekers veel sneller kunnen worden teruggestuurd.

Een échte asielzoeker is vaak heel nuttig voor onze maatschappij. Het zijn vaak juist de hoog opgeleiden die in moeilijkheden komen door kritiek op hun regime. Het is geen toeval dat er regelmatig schrijnende verhalen naar boven komen over meisjes als Sahar die een ontzettend goed doen op de zwaarste schoolopleidingen – en dan plotseling naar huis moeten.

Om structureel iets te doen aan de stromen van *echte* asielzoekers moeten de oorzaken daarvan worden weggenomen. Door effectieve internationale politiek te bedrijven. Maar onze politieke partij die de grootste bezwaren heeft tegen asielzoekers, kijkt de andere kant uit als het op internationale politiek aankomt. Behalve als het om Vlaanderen of Israël gaat, zoals Mark Rutte altijd vrolijk constateert.

Laten we trouwens niet vergeten dat de Amerikaanse CIA heel lang opzettelijk Afrikaanse landen heeft gedestabiliseerd – omdat ze dachten op die manier te voorkomen dat die communistisch zouden worden. Dat is hier weinig bekend.

Gerrit de Jonge

Onze regeringspartijen en de PVV hebben zich zojuist teruggetrokken voor een conclaaf over de toekomst van ons land, de Euro en Europa. De timing om het probleem van de bootvluchtelingen onder de aandacht te brengen is dus briljant. Naar mijn beste weten is en was de belangrijkste reden om Griekenland en andere Zuid-Europese staten bij de Euro en de EC in te lijven, dat deze staten de zuidgrens van Europa vormden. Die staten waren nodig om Europa te beschermen tegen een invasie van de miljard hongerende bewoners van Afrika. Ik zie dus twee mogelijkheden: (1) we laten de Euro en Zuid Europa vallen zodat we overspoeld worden door Afrikanen of (2) we gebruiken ons gezond verstand.

Als gezegd door Piet de Geus, we hebben alleen maar te maken met wetten en verdragen. Gelukkig niet met heilige boeken. We mogen ook best beseffen dat streven naar een rechtvaardige wereld mooi is, maar dat streven naar de eigen ondergang dat niet is.

Siegfried Bok

Wauw…Brrrr
De reacties zijn niet mis te verstaan en wil daar graag op reageren.
Heeft echt niemand in de gaten dat het rijke Westen de rest van de wereld misbruikt om er rijker van te worden?
In Afrika zijn dit met name de grondstoffen.
Shell is daar een mooi voorbeeld van.
De “Arabische lente” werd ook niet voor niets door de Navo gearrangeerd, omdat de oliestaten te veel macht dreigde te krijgen.
Iedereen weet inmiddels al dat de inval in Irak ook slechts bedoeld was om zijn olie.
Zo worden ook nog eens miljoenen mensen in arme landen gebruikt om voor een grijpstuiver voor ons allerhande producten te maken.
Dit heet met een vies woord “Vrije markteconomie”.
Ik noem het liever slavernij.
In eigen land halen wij de slaven o.a. uit Polen, Roemenie en Bulgarije voor het vuile werk.
Toevallig stond in de NRC van vandaag dat de Nederlanders het minst hard weken van alle EU landen.
Zijn wij zo verworden door het stinkend geld en de luxe?
Ik schaam mij vaak Nederlander te zijn en dit voel ik nu weer.
Dat nu de geopolitieke situatie in de wereld tussen Oost en West met de dag lijkt te verslechteren komt dan ook niet zo maar uit de lucht vallen.Er wordt hier en daar al openlijk over een Derde Wereldoorlog gesproken.
Ik vrees dat wij dan als vanzelf een toontje lager gaan zingen.

Gerrit de Jonge

@9 Siegfried Bok,
U zegt niet uitdrukkelijk van welke reactie u bent geschrokken, maar ik neem aan dat het gaat om die welke het opnemen van Afrikaanse (boot)vluchtelingen afwijzen, zoals mijn bijdrage 8.

U heeft gelijk wanneer u stelt dat de houding van het rijke westen tegenover de minderbedeelde naties niet onberispelijk is, en dat er heel wat te verbeteren valt. Maar, daar gaat de discussie niet over; de discussie gaat over het Europese toelatingsbeleid van vluchtelingen.

Het is voor iedereen beter als de welvaart in Afrika toeneemt, ook als dat ten koste gaat van onze eigen welvaart. Voor mij mag het budget voor ontwikkelingshulp verveelvoudigd worden, als die hulp ook echt effectieve hulp is. Ik kan met de beste wil van de wereld niet inzien waarom onze economie alsmaar moet groeien. Maar, evenmin kan ik inzien hoe het opnemen van Afrikaanse vluchtelingen in Europa bijdraagt aan de vooruitgang in Afrika. Integendeel, zolang die vluchtweg bestaat zullen veel van de beste en sterkste Afrikaners hun land ontvluchten in plaats van bij te dragen aan de ontwikkeling van hun eigen land. Bovendien, het draagvlak onder de autochtone Europese bevolking voor ruimhartige opname van vluchtelingen wordt kleiner met elke vluchteling die er bij komt. Of dat nou goed of slecht is, een bestuurder heeft daar rekening mee te houden. We kunnen allemaal wel omgaan met minderheden, en willen ze best mee laten delen in onze welvaart, maar het moeten wel minderheden blijven.

Ik vraag me dus gewoon af wat er nu zo verkeerd aan is om arme landen zo veel te helpen als mogelijk is, en te concluderen dat het opnemen van economische vluchtelingen niet tot de mogelijkheden behoort.

arjan korevaar

Het recht op asiel en gezinshereniging wordt gekoppeld aan een onderhoudsplicht voor Nederlanders. Daarmee worden de rechten van de Nederlander met voeten getreden. In de toenmalige Belgische Congo werd de lokale bevolking op een schandalige wijze (vrouwen gegijzeld etc) gedwongen om rubberbomen te tappen. Nu worden we in Nederland gedwongen om voor asielzoekers te werken, die eenmaal hier gekomen tot parasitair gedrag over gaan. Van de Somaliers leeft 70 % van een uitkering en ik neem aan dat ze niet chronisch ziek worden geboren. Asiel beperken is opkomen voor de rechten van de Nederlandse bevolking. Wie geeft mensen het recht op een deel van ons land om niet? Degenen die een ruimhartig asiel beleid willen trekken zelf hun beurs niet maar dwingen anderen om te werken voor mensen die te beroerd zijn om hun handen te laten wapperen. Zie de NRC waar een busrit door de Rotterdamse haven werd beschreven waarin duidelijk werd dat allochtonen niet staan te trappelen om aan het werk te gaan. Door het via de belasting te spelen, moeten we betalen voor mensen die zelf in staat zijn om te werken. Dat is kolonialisme.

David Teigeler

@ 11 Arjan Korevaar

Vreemd 70%, in welk onderzoek is dat vast komen te staan?

Onderzoek in 2009 wees uit dat de werkloosheid onder Iraanse, Somalische, Afghaanse en Iraakse migranten weliswaar erg hoog is. In 2009 lag die op 20 procent bij Iranïers, 33 procent bij Somaliërs en 28 procent bij Afghanen en Irakezen. Het werkloosheidspercentage onder de klassieke migrantengroepen (onder anderen Surinamers en Marokkanen) lag toen tussen 10 en 12 procent. Bij autochtonen was dat rond 4 procent.

Als je uit een land komt zoals Somalië wat al 30 jaar burgeroorlog kent zul je afschuwelijke dingen hebben meegemaakt. Ik ken veel asielzoekers die psychisch instorten nadat ze juist een status hebben gekregen omdat dan de herinneringen terugkomen en het gemis van familie. Daarnaast willen de meeste asielzoekers gewoon meedoen met de maatschappij en hiertoe bijdragen. Of ze de kans krijgen is een tweede.

Co Stuifbergen

arjan korevaar,

mensen die een ruimhartig asielbeleid wensen, draaien ook voor de kosten op omdat zij, net als elke burger, getroffen worden als er minder geld overblijft voor wegverbreding, militaire aanwezigheid in Afghanistan en de Joint Strike Fighter.