Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Euthanasie als specialisme verlaagt drempel verder

Ongemak en lichte huiver, daar bleef ik toch mee zitten na een weekje euthanasienieuws uit pioniersland Nederland. We kennen hier een euthanasiewet die het artsen onder precieze voorwaarden mogelijk maakt om straffeloos euthanasie toe te passen.Betekent dat ook een recht op euthanasie voor de patiënt? Over die vraag wordt dus geknokt. Mondige patiënten en hun belangenvereniging vinden van wel. Dokters vinden van niet. Die hebben volgens mij het juridische gelijk aan hun kant. De filosoof Ton Vink wijst er in een artikel op, nog te verschijnen in het tijdschrift Het Besluit, dat euthanasie wettelijk alleen mogelijk is als de arts in een conflict van plichten terechtkomt. Dat conflict moet juridisch overmacht of noodtoestand opleveren. Alleen als een arts klem zit tussen de plicht het leven te behouden en de plicht het lijden te verzachten, is euthanasie gerechtvaardigd. De dokter kan dan niet anders meer. Alles heeft hij geprobeerd en uitgezocht. Actieve levensbeëindiging is dus een uiterste mogelijkheid, een uitkomst van een langer proces, een vorm van bijzonder medisch handelen. Ik vind dat wel mooi. De norm blijft bestaan. En er is voldoende zekerheid over het straffeloos mogen overschrijden. Maar velen zijn niet tevreden. Het is voor de moderne zelfbeschikkende mens nog te paternalistisch en te dokterafhankelijk. Zij willen zelf meester over hun levenseinde zijn. Maar dan wel, cru gezegd, met de dokter als knecht.

Vanaf 1 maart is de positie van de patiënt sterker en die van de arts zwakker geworden. Dan kan iedereen die ondraaglijk en uitzichtloos lijdt, maar geen gehoor bij zijn dokter vindt, de Levenseindekliniek in Den Haag bellen. Er komen dan een dokter en een verpleegkundige op bezoek die naar euthanasie in principe oren hebben. Daarop zijn ze uitgezocht of daar hebben ze zichzelf voor aangemeld. Het eerste ‘mobiele team’ dat zich maandag op een persconferentie presenteerde legde uit betrokken en actief lid van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde te zijn. Van deze dokters weet je dus zeker dat een euthanasieverzoek er in beginsel op vruchtbare bodem valt. Daar begint het dus ook te wringen. Kan deze arts zich nog geloofwaardig op een noodtoestand of overmacht beroepen? Is er bij een levenseindedokter nog sprake van een plichtenconflict? Is hij of zij wel intrinsiek gemotiveerd om al die gesprekken te voeren en alternatieven te onderzoeken, die een geloofwaardige beslissing opleveren? Of heeft deze arts de plicht tot behoud van het leven alvast opzij gezet? Daar zijn vraagtekens bij te zetten. Een ‘levenseindearts’ heeft een fundamenteel ander plan in zijn hoofd dan de gewone (verpleeg) huisarts. Althans, zo versta ik het.

Natuurlijk is het goed bedoeld. Alle beloftes van zorgvuldigheid wil ik ook best geloven. Maar zodra het levenseinde een specialisme wordt, is de dood dan niet het voorbestemde antwoord op de hulpvraag?

Natuurlijk ben ik ook voor zelfbeschikking. Er staan zeker een heleboel burgers ‘in de kou’ met een weigerende arts. Toch voel ik me bij een levenseindedokter niet op mijn gemak. Mag het actieve levenseinde wel worden genormaliseerd tot gewoon medisch handelen? Is een levenseindedokter nog wel een echte dokter? Of is het meer een paramedisch beroep? En hoe noemen we dat dan? Nogal verwarrend en verontrustend, deze ontwikkeling.

Ik ken een verpleeghuisarts die bij een euthanasieplicht voor artsen subiet met zijn beroep zou ophouden. Hij is eventueel tot euthanasie bereid, het is bespreekbaar. Maar een recht voor de patiënt en dus een plicht voor de dokter – hij moet er niet aan denken. Ik kan dat navoelen. Een arts wil mensen genezen en lijden zoveel mogelijk wegnemen. Het actief beëindigen van een mensenleven is een uiterste stap. Dit gaat over de kern van het arts zijn.

Wat zou zo’n nieuw specialisme met de medische beroepsgroep doen? De eerste reacties, in Nieuwsuur, waren niet positief. Huisartsen voelden zich onder druk gezet, aangetast in hun oordeel. Anderzijds, als het een succes wordt, zijn de artsen in Nederland straks ook van het probleem af. De actieve dood is dan niet meer hun besogne. Daar is voortaan de levenseindedokter voor. De discussie of een arts nog euthanasie kan weigeren, is beslecht. Iedere arts kan het gesprek met de patiënt ontgaan. Een verwijzing volstaat en de overdracht van het dossier. De uitvoering van de euthanasiewet kan dan geheel in handen komen van gemotiveerde artsen met lage drempel. Is dat goed?

Nee dus. Wie zelf over zijn levenseinde wil beschikken, hoeft zijn arts daarvoor niet te knechten. Sinds het Handboek Zelfeuthanasie van Chabot en Braam, zijn er humane alternatieven beschikbaar. In eigen beheer. Dat lijkt mij toch beter.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Opinie
Strafrecht
Lees meer over:
euthanasie
levenseindekliniek
Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde
Nieuwsuur

36 reacties op 'Euthanasie als specialisme verlaagt drempel verder'

Albert Bakker

Is het niet juist vanwege het feit dat de patiënt, een persoon die ondraaglijk lijdt een recht heeft op actieve levensbeëindiging en het feit dat een arts een recht heeft dit te weigeren uit te voeren, dat de behoefte in de praktijk blijkt te ontstaan aan deze externe hulpvraag?

Ik vind het in het licht van deze bestaande realiteit een wel heel merkwaardige redenering dat dit niet door mensen met specialistische kennis zou moeten gebeuren maar dat de mensen zelf – in de staat dat ze verkeren dus – zouden moeten gaan hobbyen met zichzelf om zeep te helpen, al dan niet met hulp van de boekwinkel.

Dat dit een stuk minder lastig is voor anderen zolang men wegkijken kan is wellicht waar, maar wat daar humaan of moreel preferabel aan is, behoeft misschien nog de aandacht en de sofistische kunsten van een gespecialiseerde filosoof.

Dick Berts

Zeer terechte vragen die hier worden opgeroepen. Ik heb de antwoorden niet. Maar ik deel de zorgen. Niet in de laatste plaats omdat de verzekeraars bij de dag meer invloed krijgen op ‘onze’ gezondheidszorg. En euthanasie is voor de winstverwachtingen van de verzekeraars een zeer gezonde zaak. Is zo’n ongefundeerde beschuldiging niet onrechtmatig richting verzekeraars? Ik vind van niet. De banken en de verzekeraars hebben onze maatschappij tot de rand van de afgrond gebracht en waarschijnlijk zelfs daarover. Verzekeraars wiens kernactiviteit vertrouwen is, hebben ons massaal woeker polissen aangesmeerd. De slachtoffers laten ze jarenlang vechten, om een klein deel van het geld dat van ze gestolen werd terug te krijgen. Onder deze omstandigheden verdienen de (zorg)verzekeraars ons diepst denkbare wantrouwen.

Josefien Wouda

Weer een prachtig genuanceerd stuk van Folkert Jensma waarvoor mijn hartelijke dank. Inderdaad, het idee van “u vraagt, wij draaien” moeten wij verre houden van de euthanasievraag. Ook ik ben een voorstander van euthanasie en mocht ik oud worden dan hoop ik dat tegen die tijd “de pil van Drion” is uitgevonden, maar er wordt inderdaad makkelijk over de rol van de euthaniserende zorgverlener heengestapt. Ik zie zo nu en dan wat het doet met de huisartsen waar ik voor werk. Het is geen sinecure om iemand, hoe weloverwogen en hoe invoelbaar ook, te doden. Het feit dat wij legaal euthanasie mogen toepassen in Nederland is een grote verworvenheid, laten we alstublieft niet op de glijdende schaal stappen. Dat zou zomaar eens terecht munitie kunnen worden in de handen van de tegenstanders.

a.zecha

Enkele feitelijke (politiek onwelgevallige) bemerkingen om een “open” democratische discussie rond ëuthanasie” te verbreden.

Uitbreiding van de wettelijke mogelijkheden om euthanasie te plegen verkleint m.i. het economisch probleem van de “vergrijzing”.
Het wettelijk direct en/of indirect verplicht stellen om euthanasie te plegen zou het opgemelde “vergrijzings”-probleem verder dichter bij een oplossing kunnen brengen.
Het voornoemde gestelde “klinkt” publieke-opinie-onvriendelijk en ook onze politieke partijvertegenwoordigers in parlement en regering zullen m.i. voornoemde feitelijkheden “omkatten” en of vermijden het te noemen.

De “pil van Drion” was m.i. een eerder geopperde suggestie van een minister van “gezonheid” waarbij de gedachte opkwam dat de verstrekking van zo”n “genees”-middel in het basis-pakket van ziekenfonds en ziektekostenverzekering een bijdrage zou kunnen leveren aan het groeiende “vergrijzings”-probleem.

“Versterving” in de – slecht in personeel en subsidies zittende – verpleeghuizen kan de facto een ander “beleidsinstrument” zijn dat het “economisch” “vergrijzings”-probleem dichter bij een oplossing kan brengen.
a.zecha

kerstens els

Misschien is een euthanesie-specialisme heel goed. Het helpt een bepaalde groep mensen om, althans in zo verre mogelijk, kwaliteitsvol afscheid te nemen van het leven.
Als de getallen kloppen, die ik hoorde, gaat dit om hooguit 4% van onze stervende mensen.
Medicijnen die euthanesie mogelijk maken, in goede docering en samenstelling, zorgen ook voor lijdensverlichting voor die overige 96% van de bevolking die graag op een humane manier nog een poosje wil leven en/of niet “aktief” geëuthaniseerd wenst te worden. Deze medicijnen vallen nu onder de euthanesiewet.
Dit beperkt artsen om leed te verzachten, een van de taken die zij op zich hebben genomen toen zij de eed aflegden. Zij komen knel te zitten tussen ethiek en de jurische gevolgen van deze wet.

Walter Crommelin

1. De arts is er voor de patiënt en niet andersom.
2.’ Uitweg’ van B. Chabot dient met zijn omslachtige, pijnlijke en akelige adviezen vooral de weigerarts.
3. Dat de arts alleen voor genezen is opgeleid is achterhaald. Iemand uit zijn lijden verlossen (op diens verzoek!) kan ook behoren tot goede zorg. Euthanasie moet onderdeel worden van het takenpakket vd 21e eeuwse arts.

Ronald de Rooij

De schrijver mist het hele punt. Mijn leven is van mij. Mijn lichaam is van mij. In de grondwet staat terecht dat ieders lichaam in principe onschendbaar is. Waarom mag ik het zelf niet schenden ? Waarom heeft überhaupt iemand daar moeite mee ? Ik snap het werkelijk niet. Omdat leven heilig is ? Ammehoela

Michel Florijn

Bijzonder sterke argumentatie om euthanasie serieus te nemen.

J.G. Zwanenberg

Zelfbeschikkingsrecht voor euthanasie: JA.
Ben 75 jaar, sta volledig in het leven en geniet er dagelijks van.
Heb van zeer dichtbij het lijden en sterven meegemaakt en mee-geleden van 7 dierbaren.
1e.Man, ca. 60 jaar, 2x hersenbloeding, 2e gelukkig fataal. 2e. Vrouw, ca. 60 jaar, kanker, verzoek aan mij om haar leven te beeindigen, stond machteloos. Sterven dramatisch.
3e. Vrouw,ca. 70 jaar, hartfalen, langzame doodstrijd.
4e. Man, ca 70 jaar, hersenbloeding, ca. 4 jaar aan bed gebonden, 2e hersenbloeding, fataal.
5e. Vrouw, 85 jaar, hartfalen, langzame doodstrijd.
6e. Man 89 jaar, emotioneel lijden, actieve euthanasie, een van de beste daden in mijn leven
7e, Vrouw, 81 jaar, zwaar dement, actieve euthanasie geweigerd, in overleg gestopt met behandelen. Versterven, verschrikkelijk.
Heb zelf nodige stappen ondernomen voor als het zover is.
Zou echter zelfstandig actie willen nemen, arts alleen verstrekking middel ( pil van Drion ).

Standpunt Regering/KPMG is alsof zij afgezant van God zijn.
Jan Zwanenberg

Rob Hoeve

De kool en de geit willen sparen lijkt de tendens in dit artikel.
Lang, telang maakte een arts uit hoe en wanneer je kon sterven.
Gecontrolerd door wet en kerk.Problemen met eigen geweten konden worden verdoezeld hierdoor.
Wilde je euthanasie als client dan stonden je alleen harde oplossingen ten dienste. Wie leven wil verwekken wordt door niemand ter verantwoording geroepen maar, wie zijn/haar leven wil beeindigen omdat dit niet langer als menswaardig ervaren wordt moet daar aan de maatschappij (arts) en justitie verantwoording over afleggen. De arts verkeerd in een spagaat. Tussen justitie, eigen geweten en de maatschappelijke acceptatie.Hij wordt nu op grond van kennis, mogelijkheden tot .. gevraagd dat te doen wat hij altijd kon verbloemen nl keuze te maken in eigen geweten. Nu de maatschappelijke visie begint te kantelen, de mondigheid van client en pat gerichte actiegroepen groter wordt, ontstaat er een nieuwe situatie. Justitie wordt ahw gevraagd de wet aan te passen aan deze ontwikkeling. Dat de artsen in de rol van uitvoerder maakt het bijzonder lastig. Temeer daar de straffen niet mis zijn soms.

Maron Galama

Opvallend toch hoeveel artsen, en in het bijzonder de artsen tegen euthenasie, in staat zijn hun taak eenzijdig op te vatten. Hét argument tégen euthanasie is dat een arts de plicht heeft het leven van een mens te behouden. Wat hier achter ligt wordt echter niet benoemd, noch in de discussie ingebracht. Waarom heeft de arts die taak, vindt hij? Wat zit of ligt er achter deze plicht? Let wel deze ‘regel’ stamt nog uit een tijd dat het behouden van een mensenleven nog niet zo evident was. Artsen met deze plicht waren nodig om alle mensen even gelijkwaardig te helpen in ieder mens de mogelijkheid te geven te kunnen (blijven) leven. Inmiddels zijn we vele decennia en technische innovatie verder, juist ook op medisch gebied. Dit brengt een nieuwe problematiek aan het licht. Immers overlijden hoeft een mens al lang niet meer aan een “eenvoudige” aandoening. Vele aandoeningen, ook de minder eenvoudige kunnen dankzij de techniek tegenwoordig goed verholpen worden. Dit heeft tot gevolg dat een mens niet meer “zomaar” steft. De technische en medische vooruitgang maakt dit “onmogelijk”. Dit heeft echter wel een keerzijde. Vele ouderen zouden vroeger al lang niet meer geleefd hebben, omdat er geen mogelijkheden waren hun klachten en ziekten beheersbaar te houden. Zij zouden er al lang aan ‘onderdoor’ zijn gegaan. De huidige mens is dan ook naarstig op zoek naar een mogelijkheid toch van het leven af te komen, wanneer naar zijn/haar idee de tijd daar rijp voor is. Bij het volle bewustzijn zal een mens hier prima over kunnen oordelen. Wánneer voor de persoon in kwestie die tijd is gekomen, blijkt dan uit de euthanasie verklaring die is opgesteld. Op het moment dat genoemde persoon in die eerder beschreven situatie is beland, kun je je afvragen in hoeverre nog een eindeloos wikken en wegen nodig is. Uiteraard zal zorgvuldige toetsing door een medisch kundig persoon zeer gewenst blijven, maar mij ontgaat ten ene malen waarom dat niet een arts mag zijn die in beginsel niet tegen euthanasie is. Euthanasie is een handelen dat niet lichtvaardig plaatsvindt. Voor alle betrokkenen is dit al zwaar genoeg. Waarom moet de behandelend arts, de familie en omgeving dan ook nog proberen een andere arts te overtuigen van de juistheid om tot een levensbeëindigend handelen over te gaan, terwijl men weet dat die arts eigenlijk tegen is? Zo langzamerhand zijn we volledig los geraakt van de wortels van de geneeskunde (en dat is iets anders dan medische hulp!). Is het niet allemaal begonnen om het streven naar verbetering van de kwaliteit van leven? Is dat in de diepste kern niet de taak van een arts?

J. De Kort

Fijn dat u artsen zo goed “navoelt”. Zullen we de volgende keer niet ook een paar alinea’s besteden aan het perspectief van de patient? Op de eerste plaats omdat de impact van het euthanasiebeleid veel groter is voor de patient dan voor de arts. Bovendien, het is de patient die uiteindelijk de medische beroepsgroep financiert; een wat dienstbaarder houding zou dus niet misstaan.

Ik begrijp daarbij niet waarom artsen collectief hun morele waarden aan patienten zouden moeten opleggen. Dit is een kwestie waarover de maatschappij een beslissing moet nemen, niet de medische beroepsgroep. Natuurlijk kan de discussie oneindig gecompliceerd worden met filosofische en juridische trivialiteiten, maar de essentie zou hier volgens mij toch moeten zijn: wie betaalt, bepaalt.

Kunt u zich voorstellen dat deze eenzijdige beschouwing behoorlijk hooghartig op mij overkomt?

Josefien Wouda

Beste heer Zwanenberg, zo te lezen heeft u nogal wat leed van dichtbij meegemaakt, maar om daarmee het standpunt van het KNMG ( neem namelijk aan dat u niet de accountants- en adviesorganisatiete bedoeld) te diskwalificeren is wel heel erg makkelijk. Het KNMG moet altijd besluiten nemen over groepen. In de meeste reacties hierboven heb ik weer het idee dat er heel makkelijk gedacht wordt over het euthaniseren van een persoon. Alsof een arts dat altijd maar moet doen. En ik ben het zeker met u eens dat (ondraaglijk) lijden ten allen tijd voorkomen (zo niet niet tot een minimum beperkt) moet worden en dat artsen al in een veel eerder stadium in gesprek met een patiënt moeten gaan over wat als… Zie nog te vaak dat er niet gesproken wordt met patiënten met ernstige chronische ziekten, bijv. vergevorderd COPD of hartfalen over wat de toekomst gaat brengen en hoe dan te handelen. Gaan we alles nog uit de kast halen of kiezen we voor pijnbestrijding ? Ook mensen zelf moeten nadenken wat ze nog verwachten van medisch handelen in de toekomst en dat (laten) vastleggen. En misschien moeten we er gaan wennen om wanneer je een nieuwe huisarts krijgt om te vragen hoe hij/zij denkt over euthanasie. Kun je eventueel nog op tijd switchen.

johan van schaik

“Vanaf 1 maart is de positie van de patiënt sterker en die van de arts zwakker geworden. Dan kan iedereen die ondraaglijk en uitzichtloos lijdt, maar geen gehoor bij zijn dokter vindt, de Levenseindekliniek in Den Haag bellen. Er komen dan een dokter en een verpleegkundige op bezoek die naar euthanasie in principe oren hebben.”

In genoemde vast(stelling)kan ik me moeilijk vinden. Ik ben namelijk bang dat elke regeling die voorziet in een mogelijkheid om de mens naar de andere kant te helpen een verzwakking van de positie van de patient in zich draagt, en zeker in die van de minder weerbare patient. Geen versterking van zijn positie dus.
Want in een consumptiemaatschappij als de onze schept het aanbod de vraag tenslotte (nogmaals: en zeker niet de vraag het aanbod). En het niet afnemen van het aanbod – het product -, het niet meedoen aan de hausse, geldt vervolgens in de ogen van de slaafse meute – en daar behoort het merendeel van de brave burgers toe – na enige tijd zelfs als iets a-sociaals. Wie immers nu nog geen pc, mobieltje of ander tot voor kort nog overbodig geacht, maar thans tot geluk der mensheid voorhanden zijnd massaproduct in zijn bezit heeft, wordt thans gevoeglijk tot een soort achterlijke analfabeet op het betreffende terrein gerekend.

Nu, althans tot 1 maart, is euthanasie nog enkel in de aanbieding voor hen die uitzichtloos ondraaglijk lijden – een (overigens vals) humaan aspect lijkt daar nog als argument aan gekoppeld te kunnen worden, en de euthanasie kan zo dus goed verkocht – maar gezien de ontwikkelingen die in de regel volgen zodra een dergelijk waanidee heeft postgevat, lijkt het een kwestie van tijd voordat er voor de patient die, zeventig jaar en aan kiespijn lijdend, standaard alleen nog maar een Drion-pil is te verkrijgen: “Met de pijnloze, nee welhaast lyrische overgang naar het hiernamaals, die wij tegenwoordig in de aanbieding hebben, mag van u ook niet verwacht worden dat u dat weigert…vind u ook niet, Opa ???? En de volgende stap is de wetgeving, die bepalen gaat dat gepensioneerden om de twee jaar op het gementehuis hun leefbewijs moeten gaan verlengen. En die bepalen gaat dat wie wat mankeert, geen nieuw leefbewijs krijgt, en in geval van ziekte enkel nog aanspraak kan maken op de Drion-pil.

Houd me ten goede. Wie het leven of het daaraan intrinsieke lijden op een gegeven moment niet meer aankan, en daar een einde aan wil maken, mag van mij. Maar, alsjeblieft, houd het stil, val anderen er niet mee lastig, en vooral: laat jouw keuze niet ontaarden in een publieke kapstok voor economen, of zelfs professionals en politici, die wel brood zien in zo’n sterf-industrie, en er kennelijk geen enkel probleem mee hebben om anderen – altijd weer anderen – vroegtijdig om zeep te helpen als daar zorggelden en pensioenuitbetalingen mee kunnen worden uitgespaard, zodat die in hun eigen zak kunnen worden gestoken.

En dan stellen dat de positie van de patient er sterker op wordt, omdat er vanaf 1 maart een echte Dr. Death bestaat, die wordt bijgestaan door zuster Zeis ! Ik kan die sterkere patient, en elk ander die gebukt gaat onder deze gerontologische genocidedreiging, maar één dringend advies geven: vlucht op tijd naar een land waar het menselijk leven nog niet enkel als een te consumeren pret-project wordt beschouwd, en vraag er politiek asiel aan.

Josefien Wouda

Beste heer of mevrouw de Kort, ik zou u graag de volgende documentaire aanraden:
http://www.hollanddoc.nl/kijk-luister/documentaire/d/dodelijk-dilemma.html
Want “wie betaalt, bepaalt” is een adagium wat makkelijk zijn opgeld doet in een winkelcentrum, maar euthanasie behelst iets meer dan een gewone leverancier/klant relatie.

A. Swaab

Ik zie de argumenten van Jensma toch vooral pleiten vóór een specialist. Vooral dat huisartsen een euthanasieverzoek kunnen weigeren maakt de patiënt onderhavig aan willekeur en arbitraire beslissingen. Dat er één loket is voor dit soort moeilijke en buitengewone beslissingen ontlast de huisartsen en helpt patiënten aan duidelijkheid en een professionele aanpak.

De assumptie dat een specialist slechts een zachte beul is die het over zichzelf gevelde vonnis van de patiënt voltrekt, lijkt me kort door de bocht. Juist een specialist kent de afwegingen en alternatieven.

Elke arts zou in principe oren moeten hebben naar euthanasie. Niet vanuit een knecht-status, maar juist omdat je geen nee zou mogen zeggen zonder eerst te luisteren. Het conflict tussen zorg voor leven en zorg voor lijden, waar de wet over spreekt wordt niet opgelost door het conflict uit de weg te gaan. Dan wordt het een conflict tussen de arts en de patiënt, en daar is geen van beiden mee gediend.

Siegfried Bok

Natuurlijk is dit vraagstuk over de “grenzen van leven en dood” met de huidige technologische mogelijkheden steeds moeilijker geworden.
En daar komt bij dat het bijzonder moeilijk is om voor anderen te beoordelen of het leven nog zinvol is of niet.
Ik was zelf arts/specialist en heb daarin veelvuldig meegemaakt hoe artsen tegen de zogenaamde vrije wil van patiënten gewoon doorgaan met behandelen. Ze worden gewoon gedwongen met het wapen “zo je niet wilt moet je het verder zelf maar weten”.
Kortgeleden heb ik dit zelf nog mogen meemaken bij iemand die chemotherapie weigerde en alternatieve natuurlijke remedies gebruikte. De desbetreffende huisarts zei “Als je weigert kan ik je arts niet meer zijn, want dan kan ik daarvoor mijn baan kwijt raken”.
Is het überhaupt mogelijk om voor anderen in te vullen hoe groot de levenspijn is?
En daar komt nog bij dat de hele gezondheidszorg een onvoorstelbaar grote inkomstenbron is geworden voor de Staatskas.
Ik durf hier te stellen dat aan zgn. volksgezondheid meer geld wordt verdiend dan de wapenindustrie.
Ik ben het helemaal met Maron Galama eens dat het beroep arts helemaal los geraakt is van zijn wortels en dit nog afgezien van het feit dat allerhande farmaceutische middelen meer weg hebben van “vergiftigen” van een patiënt dan echt genezen.
Tenslotte wordt hier in de discussie vaak aangehaald dat artsen euthanasie weigeren, maar dat is vaker de angst voor hun superieuren dan individuele weerstand van de dokter.
Misschien denken de meeste mensen dat artsenij een zgn.”vrij beroep” is, maar dat is het al lang niet meer.
Het aantal regels – met allerhande sancties – is minstens zo groot als in andere disciplines en/of de maatschappij zelf.
Is de discussie die nu speelt niet identiek met het abortus-vraagstuk van enkele jaren geleden?
Persoonlijk denk ik dat een echt bevredigde oplossing voor dit probleem nooit gevonden zal worden.
En zo er een oplossing zou moeten komen denk ik dat de patiënt vrij toegang moet krijgen om medicamenten te kopen zonder interventie van de dokters-wereld.

Gerrit de Jonge

Als 67 jarige, die al genoeg verwanten na een onnodig gerekt leiden met een “het is maar beter zo” naar het graf heeft begeleid, zie ik met voldoening dat euthanasie een steeds beter bespreekbaar onderwerp is. Desondanks zie ik nog wat taboes om te doorbreken.

Er is asymmetrie in de strafbaarheid van de hulpverlener. Familieleden, artsen en andere hulpverleners die euthanasie weigeren en tegen beter weten in leiden rekken en de samenleving op hoge kosten jagen gaan altijd vrijuit. Maar zij die in de ogen van het justitiële apparaat iets te lichtvaardig euthanasie hebben toegepast, hebben justitie te vrezen. Is het dan geen misdaad om leiden te rekken als het slachtoffer daar niet om vraagt en het de maatschappij handen vol geld kost?

Eigenaardig is dat het normaal gevonden wordt dat je moet zoeken naar artsen die bereid zijn euthanasie uit te voeren. De beroepsgroep diskwalificeert zichzelf daarmee. De medische wetenschap pretendeert een wetenschap te zijn. Nou is wetenschap lastig te definiëren maar een kenmerk is dat wetenschap zich bezig houden met zaken waar je het in beginsel over eens kunt worden. Nu euthanasie iets blijkt te zijn waarover overeenstemming tussen medici onmogelijk is, kan gesteld worden dat euthanasie niets met wetenschap van doen heef, en dus is de opvatting van de medicus net zo veel waard als die van mijn kapper. Dus, laat euthanasie maar een specialisme worden en laat de rol van de medicus zich maar beperken tot het overhandigen aan de specialist van het medisch dossier met alle kwalen en de prognoses.

Als euthanasie uitvoeren het werk van de (huis)arts blijft, dan zeg ik: niemand moet medicus te worden. Het is zonde van de tijd en het geld om mensen die principiëel tegen doden zijn een militaire opleiding te geven. Waarom geldt dat niet voor artsen? Het aantal mensen dat arts wil worden is nog steeds veel groter dan het aantal studenten dat ingeloot kan worden. Dus, waarom wordt de bereidheid tot het uitvoeren van euthanasie (onder goed omschreven voorwaarden) niet een van de toelatingseisen voor de opleiding? Ik mag toch hopen dat artsen ook vaccineren niet mogen weigeren op grond van hun godsdienstige overtuiging.

Henk Smit

Dit artikel dat aanvankelijk hooggestemd begint in de beste joods-christelijke traditie eindigt gelukkig met de nuchtere conclusie dat wie zelf over zijn levenseinde wil beschikken hoeft zijn (weigerachtige) arts daarvoor niet te knechten, maar zou dat in eigen beheer moeten kunnen doen.
Daartoe moeten dan democratisch gebaseerde faciliteiten worden geschapen die voor iedereen toegankelijk zijn. De euthanasie als specialisme is dan ook niet zozeer een medisch specialisme maar vereist een goed sociaal psychologisch inzicht en een invoelbare communicatievaardigheid.
Dan tenslotte over de plicht van de medici tot het leven te behouden en het lijden te verzachten het volgende: de arts heeft primair de kennis verworven om het leven als enigszins mogelijk te behouden en het lijden te verzachten, maar is ook in staat om daar zo slordig of onkundig mee om te gaan dat dat meer mensen het leven kost dan er geëuthanaseert willen worden. Zo banaal is leven nu eenmaal en dan geeft het geen pas om de euthanasiepraktijk zo ethisch te belasten.

Klaas Hoekstra

De dood is een normaal verschijnsel, de omstanders maken er een probleem van. Let op: in deze eeuw zal de dood als een bevrijding worden beschouwd. Het zal net zo gewoon worden als geboren worden. Een blijde gebeurtenis.

Mariane Sepers

Drempels. Wat een geleuter! ….
Geen mens vraagt erom geboren te worden. Maar de horror die hem/haar, geboren en al, ten deel valt, kent geen grenzen. Ik heb geen huisarts, al meer dan tien jaar niet. Ik heb een berg depronal in huis. Ik heb geen medicusje of medicaatje nodig.

Paul Kirchhoff

Wat ik mis in deze discussie is de vrijwel onbeperkte inzet van medische techniek om een mensenleven te rekken.
Ook bij zeer oude zieke mensen die nog slechts een minimale levenskwaliteit hebben wordt alles gedaan in geval van crisis om het leven te verlengen. Dat daarbij niet zelden het leven maar het sterven wordt verlengd blijft buiten beschouwing.

Hierbij komt de tachtig jarige vrouw in gedachten die op haar borst de tekst “niet reanimeren” heeft laten tattooeren.
Te veel artsen en medisch specialisten zien de patient nog slechts als een stoffelijk omhulsel zonder naar de mens te kijken die bestaat uit lichaam en geest

Veronica Cramer

Mensen fantaseren of liegen gewoon. Iedereen wil graag controle hebben over het bestaan en het einde ervan.
De boze uitdrukkingen van onmacht zijn niet van de lucht.
Ik ben nogal wat jonger dan veel mensen die mij dierbaar zijn of al zijn vertrokken en alles heb ik ongeveer gehoord.
Mensen die al jaren verkondigden er genoeg van te hebben, wilden ineens toch in leven blijven wanneer een zware ziekte toesloeg.
Ze gingen dan ineens iedereen haten die hen zouden overleven.
Doodgaan blijft zowel als geboorte geven in mijn bestaan een mysterie.
Het enige dat ik verwacht van hen die mij dierbaar zijn is dat ik niet onnodig hoef te lijden zowel geestelijk als lichamelijk.
Dat is niet eens zo eenvoudig. Sommigen van ons zijn gedurende lange tijd zwaar depressief. Sommigen spitten zich daar uit en gaan verder. Pijn valt ook niet zomaar weg te werken. Er is steeds ander gif nodig want het lichaam raakt eraan gewend.
Mijn ervaring is dat mensen die “weg” willen daartoe door hun omgeving in staat moeten worden gesteld. Daaronder versta ik de permissie van de omgeving in de vorm van: ga maar, lijdt geen pijn voor mij, we redden het wel.
Doodgaan is een ervaring die niemand ooit heeft kunnen navertellen. Ik hoop die ervaring nog een poosje uit de weg te kunnen gaan. Voorlopig is er veel te veel waarvan ik geniet met mijn 75 jaren.

Anton Ehren

In deze discussie blijkt maar weer eens hoe we steeds opnieuw in staat zijn om authentieke menselijke verhoudingen te verjuridificeren. Ook toen er nog helemaal geen sprake was van euthanasiewetgeving, kwam het regelmatig voor dat artsen serieuze verzoeken om staking van medisch “uitbehandelen” en daaropvolgende verlossing uit ondraaglijk lijden inwilligden. Eerst toen sommige artsen “ondraaglijk uitzichtloos lijden”, gelukkig maar, wat ruimer gingen interpreteren, ging iedereen zich ermee bemoeien en ontstond euthanasiewetgeving, uitsluitend erop gericht om zorgvuldig handelende artsen van strafvervolging te vrijwaren, niet om mensen het recht op hulp bij een vrijwillig gekozen levenseinde te verlenen (b.v. via de “pil van Drion”) en dus ook niet om, gelukkig maar, artsen tot medewerking aan euthanasie te verplichten. Binnen die context slaan opmerkingen over artsen die “het niet leuk vinden om te doden” dan ook nergens op. En is het dus ook een logische ontwikkeling dat er teams ontstaan van artsen en verpleegkundigen die hulp bij een vrijwillig gekozen levenseinde niet beschouwen als een vorm van moord of doodslag maar als professioneel antwoord op een authentiek menselijke vraag om hulp bij existentiëel lijden. Wie dan vervolgens gemakshalve verwijst naar een handboek zelfeuthanasie, laat gedementeerden met een beredeneerde euthanasieverklaring doodleuk in de kou staan.

H en T Vleming-Spaargaren

Geachte Heer Jensma,

1) Wij hebben recht van spreken: mijn vrouw en ik zijn ieder ruim 80 met de nodige kwalen waar we last van hebben maar niet aan lijden, sinds 1973 voorstanders van vrijwillige euthanasie en ± aktief in de NVVE, vorig najaar drie weken geleefd met een kwaadaardige tumor in een dikke darm. Dat is goed afgelopen we hebben de euthanasieverklaringen wel ge-updated.

2) In de discussies en in uw artikel missen wij het volgende:

*) Onze samenleving en haar wetgevers behoren zich niet te bemoeien met ons sterfbed zoals zij ook het kraambed slechts faciliteren en veilig stellen. Het begin van het leven is duidelijk geen staatszaak, het einde behoort dat evenmin te zijn.

*) Wij zijn niet religieus. Ons wordt een wet opgedrongen die gestoeld is op geloofsovertuigingen van anderen, daar moeten wij respect voor hebben maar onze levensovertuiging wordt, zeker in de praktijk, nimmer gehonoreerd

*) Wij zien geen enkel maatschappelijk bezwaar of schade aan vrijwillige euthanasie. Speculerende bankiers, voetbalvandalen, belastingontduikders, graaiende bestuurders van rijksgefinancierde instellingen enz. worden niet vervolgd. Het aanreiken van een flesje is hulp bij zelfdoding en de behulpzame kinderen zitten een heel weekend in de cel.

*) De wet verplicht ons om nu reeds gespecificeerd aan te geven waar ons toekomstig lijden ondraaglijk wordt. Dat vinden wij pervers en onwaardig. Want wij hebben ervaring noch verstand van lijden op ons sterfbed. En belangrijke afspraken wil ik tijdig kunnen maken, de scenarts wil nu niet eens met ons praten.

*) Bijna net zo pervers vinden wij het gemekker van de artsen. Zij versperren ons toegang tot de noodzakelijke hoogwaardige middelen en u verwijt ons dat we dan onze huisarts willen knechten.

*) U bent voor zelfbeschikking, heeft compassie met een heleboel ##)burgers-met-een-weigerende-arts, en u voelt zich niet op uw gemak bij een levenseinde dokter. Uw konklusie om de boot dan maar af te houden vinden wij te beperkt voor u, en onaanvaardbaar voor ons.

*) Wij leven al vele jaren met medische hulp en protheses, niks bijzonders: bril / reuma / een kunstheup / blinde darm / kronen en stifttanden / tumoren in prostaat en die dikke darm. Maar als sterven lijden wordt dan kan zelfs dringend gevraagde hulp geweigerd worden.

*) Ook uw vaststelling dat een ‘levenseindearts’ een fundamenteel ander plan beoogt dan een ‘gewone’ dokter lijkt wat simpel. Roekeloze sporters en gewone maar ongeoefende schaatsers worden zelfs op zondag meteen vakkundig geholpen. Artsen behoren wonden te verzorgen en het lijden te verzachten. Slechts aan hulp bij ons sterven worden voorwaarden gesteld. Dat is toch weinig humaan, niet eens fatsoenlijk.

Evengoed hebben wij uw artikel met belangstelling en waardering gelezen. Dank daarvoor, want van praten en het uitspreken van meningen zal het moeten komen. Ons viel wel op dat de kinderboekenschrijfster en het kamerlid van de SGP hun geloofsovertuiging niet aanvoerden. De gehele motivatie bleef onderbelicht. Wilt u ze dat de volgende keer eens inpeperen? Wij vermoeden opzet, ingegeven door terechte twijfel aan het religieuze argument. “Men voelt nattigheid”

Vriendelijke groeten, Hajo en Truus Vleming-Spaargaren.

#) Cynische gedachte: De weerstand tegen vrijwillige euthanasie zal verdwijnen als de heren Jacobse en Van Es zich realiseren hoeveel geld er verdiend en bespaard kan worden door vrijwillige euthanasie over te laten ‘aan de klanten en de markt’.

##) Het gaat om ± 1500 bejaarde mensen per jaar. Dan zijn er zeker veel meer sollicitanten en een vreselijk aantal mislukkingen. Een echte reden voor ongemakkelijke gevoelens.

Sander van Brandwijk

Is het niet hemelschreiend dat je niet eens meer mag en kan sterven als je bijna aan het eind van je latijn bent.
Was het niet zo dat je in oorlogsituties je maten naast je die lagen te sterven en niet meer geholpen konden en wilde worden om een eind aan hun leven te maken degevraagd door hun maten.
Vrijwillige euhanasie mag niet in nederland, ben je dan geen eigenaar meer van je eigen lichaan, of deug je nog alleeen maar als er stukken van je gebruikt kunnen worden.
Ik KOTS ban dit nederland, want idereen die stervende is moet zo lang mogelijk blijven leven anders valt er voor de superieuren niets ( topsalaris ) te verdienen.

Vriendelijke groet aan een ieder die het eind van de tunnel niet met hulp mag halen.

W.J.Nelissen

Huiver en ongemak bekropen mij bij het lezen van het stuk “Euthanasie als specialisme verlaagt drempel verder” van Folkert Jensma. Hij schrijft vanuit een perspectief van de arts en vooral de jurist over met name het voer voor de laatste, dat te kweken valt, bij de oprichting van de Levenseindekliniek.
Het stuk ademt het gedachtegoed van een volksdeel dat dwingend de eigen morele opvattingen als rechtvaardiging van wetgeving weet op te leggen. Wereldwijd toont het huidig tijdsgewricht, dat zoiets een bron van behoedzaamheid en argwaan dient te zijn.
Jensma stelt vragen, die hij met een juridische bril beantwoordt: “Betekent dat ook een recht op euthanasie voor de patiënt?”. (In mijn opvatting: niet zonder meer, aangezien er een ander bij betrokken is. Maar discussie daarover is mogelijk: als je ambtenaar van de burgerlijke stand bent, hoor je ook homo’s te trouwen, toch?) Hij doet ook suggestieve uitspraken: “Ze willen zelf meester over hun levenseinde zijn. Maar dan wel, cru gezegd, met de dokter als knecht.”.
Probleem in het stuk is, dat steeds gedraaid wordt om de term ‘euthanasie’, zoals in de wet omschreven. Enkele essentiële punten die in deze hele problematiek een rol spelen, worden evenwel buiten beeld gehouden.
Allereerst: wie of wat denkt Jensen c.s. te zijn dat hij het recht neemt zich, zonder daartoe uitgenodigd te zijn, te bemoeien met m i j n levenseinde, en daar regels over te stellen?
In deze tijden van vergaande technologische ontwikkelingen is de meest acceptabel wijze om de deur naar het levenseinde te openen, die via medicatie. Voor zwakken en zieken is het vaak de enige mogelijkheid. Diverse recente ervaringen in mijn nabije omgeving hebben me geleerd, dat de zogenaamde humane alternatieven, in een aantal gevallen, onder te brengen zijn in de categorie van ‘verleidelijk gepresenteerde onzin’.
Dat brengt ons bij het tweede punt. De wetgever heeft de sleutel van de medicijnkast in handen gegeven van slechts enkele beroepsgroepen. Daarvan is hier alleen de arts relevant. Het is hier ten lande zo ingericht dat, als de burger die niet crimineel, dom of barbaars te werk wil gaan en – om wat voor reden dan ook – besluit zelf de regie te willen houden over het eigen levenseinde, hij onherroepelijk de arts op zijn weg vindt. Zeker als hij hecht aan het leven, en het uitstappen zo lang mogelijk wil uitstellen. De dokter wordt daarmee geen knecht, maar eerder een god, met macht over ellende of dood. Zeker, een rol die hij niet zelf heeft gekozen. Maar er zijn er onder die er dan voor kiezen, zelfs met een vermanend dan wel belerend vingertje, erop te wijzen dat de wil van de burger niet de wil van ‘god’ hoeft te zijn. Ze hebben daarin mogelijk niet eens ongelijk. Maar de burger crepeert op een wijze, die we voor huisdieren onacceptabel achten.
Dat de NVVE een Levenseindekliniek sticht, teneinde – binnen de huidige wettelijke mogelijkheden – deze essentiële zaken meester te worden, is misschien niet fraai, maar wel praktisch en ook gedurfd.

Ed Rook

“Euthanasie als specialisme verlaagt drempel verder”.
Maar is dat wel zo.

De wetgever heeft een drempel gezet. Door de opstelling van de huisartsen, om welke reden dan ook, is die drempel een beetje verhoogd.
De euthansiearts probeert die extra (onnodige?) verhoging weg te halen.

Jan Bus

Dit is mijn bericht over euthanasie, een praktijkverhaal. Dit heb ik meegemaakt en wil ik dit met u delen in de discussie over keuze of geen keuze. Wat is een keuze? Hiermee wil ik u meenemen in het verhaal van mijn overleden partner.
29 jaar gekluisterd zijn aan een rolstoel als gevolg van een auto-ongeluk. Iedere dag, iedere seconde voelt zij pijn toch voert het geluk van een relatie en de geboorte van een dochter, ruim 20 jaar geleden, de boventoon. De pijn blijft zowel innerlijk als uiterlijk. De praktijk die zij voert als psycholoog is niet meer te doen. De wereld om haar is en wordt alsmaar leger en leger. De pijn kan worden verzacht door alcohol niet door medicijnen. De afhankelijkheid van anderen neemt toe. Eerst 3 paar handen aan het bed uiteindelijk worden het er 10. Waar blijft haar wens? Waar blijft een luisterend oor? Nee. je bent patiënt en wij “professionals” weten wat ons te doen staat. Ik keur de professionals niet af, het gaat over begrijpen. Als valide mens heeft het mij veel tijd gekost om te begrijpen wat het betekent om invalide te worden en vervolgens te zijn. (Ik ga geen discussie aan over dit onderwerp.)
Op een gegeven moment ontbreekt bij haar de kracht om nog voor zichzelf te zorgen. We gaan naar het ziekenhuis om te onderzoeken wat er aan de hand is. De neuroloog constateert: mevrouw u mankeert niets alles is, voor zover je kunt spreken, in orde! Maar beste dokter: mijn kracht is uit mijn lijf, ik kan mijzelf niet meer “verzorgen” wat ik tot nu toe wel kon. Moet ik nu verder als een ziel die nog meer gevangen zit in een lijf?
Ik wil dood, voor mij is dit uitzichtloos en ondraaglijk lijden.
We zijn het proces (klinischer kan het niet) in gegaan met het verzoek om, onder begeleiding van onze huisarts, het leven te beëindigen. Het is ons gelukt, niet met onze huisarts maar met een andere huisarts, om de vrede te vinden voor mijn partner, 51 jaar oud. Nog steeds heb ik een enorme waardering en bewondering voor deze arts.
De moed die mijn pertner heeft getoond om te gaan die vind ik tot op vandaag met geen pen te beschrijven. Nog steeds zijn vele nabestaanden blij voor haar. Uiteraard zijn er nabestaanden die een andere mening hebben.
Alle direct betrokkenen in dit proces hebben begrepen wat haar wens was en natuurlijk ligt, tot op de dag van vandaag de ambivalentie op de loer: moest dit zo zijn? Wie ben ik in dit proces en wat doe ik wel en zeg ik niet?
Wat mij bezig houdt zijn al die mensen die vinden dat euthanasie echt niet kan. Zij die dat vinden moeten dit vooral blijven doen.
Wat ik ervaar is dat die mening vooral wordt uitgedragen door valide, schijnbaar gezonde mensen (ik kan niet in hun geest kijken). Ik heb gekozen voor deze fantastische vrouw ondanks haar beperking, hoewel zij al jaren in die rolstoel zat hebben wij genoten van ons samenzijn.

Veronica Cramer

Jan Bus. Dank voor Uw heldere uitleg over het proces dat plaatsvond bij het levenseinde van Uw partner. Ik ben voor euthanasie voor mensen die geestelijk of lichamelijk ondraaglijk lijden. Hoe wordt dat dan vastgesteld. Mij lijkt dat je maar beter een voortdurende en lange relatie kunt hebben met je huisarts en vooral je partner en meest naaste familieleden.
Het beeindigen van een leven op herhaald verzoek van de bezitter daarvan verdient ruime aandacht van zowel de juridische als de medische wetenschap, want zij zijn betrokken bij de uitvoering daarvan.
Zolang dat niet is uitgewerkt blijft het beeindigen van een leven op verzoek van de eigenaar daarvan, een situatie die in de lucht hangt.
Over de zelfdodings mogelijkheden die mensen dan gaan aanwenden ga ik niet uitweiden. Ze komen echter wel dicht bij het proberen van abortus met grove middelen.
Dit is een voorbeeld uit de praktijk wel lang geleden 1978, misschien heeft iemand er iets aan.
Echtgenoot zeer ontevreden met leven, werk, kinderen en verklaart geregeld dat hij hoopt dat hij een hartaanval krijgt. Gedraagt zich alsof hij er alleen nog is voor de lol en is duidelijk verslaafd aan alcohol en rookt 2 pakjes per dag.
Wanneer het fout gaat wil hij leven voor werk, vrouw en kinderen. Wil ons niet alleen laten!
De medische wetenschap grijpt het probleem. Keel/mondkanker wat plastische chirurgie in de mondbodem vergt. Het duurde 10 uren met 9 artsen. Nieuwe mondbodem werd verschaft via voorkant van vlees en huid van voorkant schouder, verbonden met een worst over de voorkant van het borstvlees. Zowaar een staaltje. Alle plastische chirurgie genas fantastisch. De worst werd na een poos verwijderd. Daarna werd chemo therapie toegepast. Er moest eerst een schild worden gemaakt om andere organen te beschermen. Toch verbrandde de huid flink. Na chemotherapie was het bed de enige plek om te zijn om proberen te slapen. Het was een groot probleem voor de echtgenoot, hoewel hij was gewaarschuwd, dat er verder ook niets meer viel te beleven in bed. Volgens mij wordt nooit aandacht aan dit fenomeen besteed.
Na 3 maanden ongeneeslijk verklaard wilde de chirurg hem zo snel mogelijk kwijt. Bed moest beschikbaar zijn voor nieuwe patienten.
Echtgenoot moest naar verzorgingstehuis. Dat telefoontje kreeg ik om 8 AM. Ik beloofde er te zijn zodra de kinderen in school waren. Inmiddels had ik al wel het verzorgingshuis gebeld met een uitnodiging voor het hoofd om de situatie waarin mijn man in het ziekenhuis lag zelf te komen bekijken. Na bezoek was dat gauw klaar, Mevrouw Uw man is geen patient voor ons.
Volgende gang is naar het hoofd der afdeling in het ziekenhuis.
Mijn eenvoudige vraag was: Gaat op Uw afdeling nooit iemend dood?
Waarna ze me aanmoedigde me nader te verklaren.
Het zou over mijn lijk gebeuren dat mijn man daar zou worden verwijderd. Alle verplegend personeel kende zijn gebarentaal.
Ondertussen lag hij wel meestal te schudden van de pijn.
Het gif kon slechts bij de klok worden toegediend. Iedereen hield zich aan de regels, er werd niet bijgestaan in eindigen van zijn leven.en zijn hart was erg sterk.
Hij bleef waar hij was, bij de beste verzorging.
Nog steeds weet ik niet waaraan mijn man overleed. Ik heb er wel naar gevraagd. De verpleegster vertelde me dat soms de kanker doordringt in de halsslagader die dan springt. Wanneer dat gebeurt mag de hele groep verplegend personeel voor lange tijd op verlof.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat mijn lijf geen reden tot bestaan is van welke arts dan ook. Dan moet je wel willen en kunnen meedenken. Het gaat gewoon om jouw en je eigen lijf.
Wat de politiek er allemaal mee denkt uit te kunnen voeren en uit te baten is mij irrelevant.
Die jurische, etische en medische wet komt er nooit.
Zorg dat je het zelf voor elkaar hebt.

carl bergmann

De plicht om te genezen vervalt als de patiënt niet kan worden genezen. Dan blijft over de plicht om lijden zo veel mogelijk weg te nemen. In sommige gevallen is de euthanasie de enige reële oplossing.
Ik zie helemaal geen probleem met een opleiding/training als euthanasiespecialist. Juist anders om.
Een van de vele voordelen van zo’n specialisatie is dat alleen artsen die geen enorme gewetensconflict met euthanasie hebben een dergelijke specialisatie zullen kiezen.
“Nee dus. Wie zelf over zijn levenseinde wil beschikken, hoeft zijn arts daarvoor niet te knechten. Sinds het Handboek Zelfeuthanasie van Chabot en Braam, zijn er humane alternatieven beschikbaar. In eigen beheer. Dat lijkt mij toch beter”

Deze opmerking vind ik onnodig, om het zacht te zeggen. Je kan natuurlijk met behulp van een goed boekje allerlei medische ingrepen op je lichaam uitvoeren ( tenminste zolang je fit bent) zonder een arts hiervoor te ” knechten”.

Josefien Wouda

Wat deze discussie zo moeilijk maakt is individueel verdriet meten met wat wettelijk mogelijk is. Met afstand naar een proces kijken is geen miskenning van individueel verdriet/ drama’s, maar zal ongetwijfeld wel zo voelen. Waar ik wel tegen wil ageren is de tendens in bovenstaande reacties alsof een groot deel van de Nederlandse (huis) artsen ontoegankelijk is voor het bespreken van euthanasie (of stoppen met behandelen) en het uitvoeren van euthanasie. En het weigeren van euthanasie vergelijken met het weigeren van het sluiten van homohuwelijken is een typisch geval appels/peren. Bij euthanasie gaat het altijd nog om het doden van een persoon. Onomkeerbaar. Daar wordt in sommige reacties toch te lichtvaardig over gedacht.

M.J.M. Tenhumberg, Mook (Limburg)

We zien in de bijdragen de opkomst van de tyrannieke mentaliteit dat geneeskundigen ook euthanasiemedewerkers móeten zijn…. Een penibele kwestie, aangezien euthanasie nog maar sinds 2002 wettelijk straffeloos is in Nederland. Nu willen bepaalde groeperingen zelfs het gewetensbezwaar afschaffen en euthanasie als normaal medisch handelen klassificeren. Een arts die weigert pijn weg te nemen door het gebruik van pijnbestrijdingsmiddelen waardoor de patiënt bewustzijn en dus lijden verliest, is niet goed bezig. Een arts die medewerking aan euthanasie weigert, is juist een geneeskundige die duidelijk maakt, dat zijn taak en bevoegdheid in geweten (en in de geest van de wet, euthanasie is nog steeds een straffeloos gestelde actie, formeel nog steeds buiten die kaders misdrijf tegen het leven) eindigt, waar lijden, pijn bestreden is en de patiënt behandeld of genezen wordt. Hulp aan zelfdoding of euthanasie is absoluut geen opgave van een arts. Om alleen euthanaserende artsen te willen opleiden, is helemaal tyranniek. De glijdende schaal is ingezet bij de verwarring van de zorgplicht met euthanasie. En met het buiten beschouwing laten van medisch te verantwoorden oplossingen zoals palliatieve sedatie met vocht-glucose-toevoer voor een zachte dood, maar niet een actief zelfdodend ingrijpen.

Het euthanaseren van dementerenden, levensmoede jongeren of bejaarden, kankerpatiënten lang voor de stervensweek, toont aan, hoe gevaarlijk de glijdende schaal is. Helaas zijn de media nog steeds niet kritisch genoeg. Ook dit stuk, legt de nadruk op ongemakkelijk gevoel, maar propageert helaas wel de Pil van Drion voor levensmoede ouderen. De druk op ‘nutteloos voelende’ ouderen en hun depressies neemt alleen maar toe door deze ‘medische’ glijdende schaal. Die gelukkig door een grote minderheid van geneeskundigen actief bestreden wordt. Want niet alle middelen zijn toegestaan en de menselijke persoon is geen huisdier of uitgemolken melkkoe. De mens heeft ook in lijden nog een zin en nut, hoe moeilijk ook. Dat is mijn ervaring bij het overlijden. De grote kracht en het grote vertrouwen op Gene Zijde en ook de hartelijke liefde in afscheid. Het lijden kan ook de menselijk sociale zaken relativeren en harmonie scheppen. Daaraan mag geen aandacht meer worden gegeven. Veelal komt direct euthanasie ter sprake bij een stervensproces, zelfs aan het begin al. Een agressieve minderheid in de geneeskunde in Nederland en België is deze weg ingeslagen en tolereert zelfs niet een maar matig kritisch artikel als dit.

Max Molenaar

Eis recht op euthanasie
Burgers moeten recht op vrije euthanasie eisen. Voor beroving, inbraak en intimidatie worden nauwelijks straffen gegeven. Maar wel worden in Nederland zware straffen uitgedeeld voor liefdevolle hulp bij zeer gewenste zelfdoding. Dat is een slechte situatie.

Geef mensen het recht om hun leven pijnloos te beëindigen. Daarvoor zijn euthanasie-specialisten nodig, die de patiënt deskundig en vriendelijk begeleiden en ook adviseren over alternatieven op gebied van verpleging, medische en psychische behandeling, en oplossen van eenzaamheid.

Jack Berting

Wat een fantastisch artikel. Met dank.
Overigens ; “waarom de arts niet als knecht , mits er maatschappelijk draagvlak is voor de zelfverkozen dood ?”.
Op welke hoogte de morele opvattingen komen te liggen wordt bepaald door de meerderheid . Dat is de maat , niet wie de knecht van wie is mag maatgevend zijn.
Met dank aan het bestaan van treinen en flatgebouwen, touw en andere zaken bestaat er gelukkig nog zoiets als zelfbeschikking over jezelf (eigen leven).

Reinier Bakels

Het lijkt wel of Jensma een Amerikaan is die vreest voor een hellend vlak, met als vooruitzicht dat mensen straks net als honden een “spuitje” krijgen. Wie weet ook als bezuinigingsmaatregel. Ik krijg toch de indruk dat hier de jurist van achter zijn bureau geen idee heeft hoe bijvoorbeeld een terminale kankerpatiënt er uit ziet, die soms nog wekenlang in een doodsstrijd verkeert.

Doe-het-zelf euthanasie is – blijkbaar – nog lang niet altijd een haalbare kaart. Getuige het aantal mensen dat voor de trein springt. Met alle gevolgen van dien.