De Uitspraak: Mag de staat via Google Earth bewijs verzamelen in je achtertuin?
Mag de staat met Google Earth in je achtertuin kijken om zo bewijs voor een strafzaak te verzamelen? Met commentaar van NJB medewerker Bert-Jaap Koops, hoogleraar regulering van technologie in Tilburg.
De Zaak.
Een advocate doet allerlei privé- aankopen met valse facturen, zogenaamd voor het advocatenkantoor. Maar in werkelijkheid voor zichzelf of voor twee collega’s, met wie zij samen een advocatenmaatschap voert. Zo ontduiken ze samen voor duizenden euro’s allerlei belastingen.
Aan leveranciers wordt gevraagd valse bonnen te schrijven, voor de boekhouding van het kantoor. Zo trokken ze privé uitgaven van de belasting af als kantoorkosten. Het gaat om verlichting, stoffering, verbouwingen, maar ook aanpassingen aan de cv. Kocht de advocate een bed dan vroeg en kreeg ze een bon voor ‘kantoormeubilair’.
Hoe werd Google Earth toegepast?
De advocate schafte ‘voor kantoor’ twee grote gele zogeheten Bubble Club stoelen aan, van de ontwerper Philippe Starck. Deze massief ogende stoelen van polypropyleen worden meestal in de tuin gebruikt. De opsporingsambtenaar, van de FIOD, komt op het idee om na te gaan of deze stoelen misschien thuis in de tuin staan. Daartoe vult ze op Google Earth het privéadres van de verdachte in, zoomt in op het satellietbeeld en constateert dat er inderdaad dergelijke stoelen in haar eigen achtertuin staan.
Is dit een wettelijk toegelaten schending van de privacy?
De advocaat van de advocate vindt dit een onrechtmatige opsporingsmethode. Volgens artikel 8 van het Europese mensenrechtenverdrag is de achtertuin een plek waar de burger een ‘redelijke verwachting van privacy’ mag hebben. Ook is inzoomen op satellietbeelden van Google van iemands woning en privéterrein niet vermeld in de wet Bijzondere Opsporingsbevoegdheden. Terwijl politiek is afgesproken dat methoden die inbreuk maken op de privacy specifiek geregeld zouden worden. Dat is niet gebeurd en dus mag dit niet. Inzoomen op iemands achtertuin is ook geen lichte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.
De officier van justitie vindt dat hier sprake was van ‘surveilleren op de digitale snelweg’. Er zijn elders in de wet algemene artikelen te vinden waar deze methode onder te brengen valt.
Hoe toetst de rechter?
Die kijkt of artikel 2 van de Politiewet, waarin de politie de algemene bevoegdheid krijgt om de rechtsorde daadwerkelijk te handhaven, hier toereikend is. Dit algemene artikel laat nieuwe methoden toe, mits die ‘in beperkte mate inbreuk maken’ op de privacy van verdachten. De manier waarop, de duur en de intensiteit van de observatie zijn maatstaf. En de ernst van de verdenking. Ook controleert de rechter of de wetgever zich ooit uitliet over deze vraag. Toen het parlement de wet op de computercriminaliteit besprak zei het kabinet dat zoals de „politie, al dan niet in burger, op straat mag surveilleren en rondkijken, zo mag een rechercheur vanachter zijn computer hetzelfde doen op internet”. Dat hoefde niet expliciet in de wet te worden opgenomen.
En dus?
Vond de rechter dat het mocht, omdat het een beperkte inbreuk op de privacy is. Google Earth is voor iedereen raadpleegbaar. De advocate krijgt een boete van 17.000 euro en 40 uur taakstraf. Ook omdat ze de advocatuur te schande maakte.
Lees hier de uitspraak (LJ BU 9409)
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
