Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Wie recidive wil terugdringen moet zich in de dader verdiepen

Staatssecretaris Teeven (VVD, justitie) moet worden gecomplimenteerd. Achter zijn beleid van repressie en strenger straffen schuilt een onderwijsidealist.

Deze week informeerde hij de Tweede Kamer over een heus promotiestelsel voor gedetineerden. Alleen wie zich gedraagt krijgt proefverlof. Dat duidt op een optimistisch mensbeeld – de gedetineerde als positief ingestelde burger die gevoelig is voor beloning en de eigen resocialisatie ter hand neemt. Althans, Teeven heeft hoge verwachtingen van een strengere toekenning van verlof. Hij belooft een lagere recidive en schrijft dat zijn model „onontkoombaar” is voor een succesvolle terugkeer in de samenleving.

Maar de politicus Teeven wil ook een regeling die „beter is uit te leggen” aan de burger. Hij meent dat de praktijk te veel uitgaat van rechten en automatismen. Dan schakelt hij naadloos over op een ander mensbeeld en moet iedere dader extra boeten. Eventueel verlof wordt uitgesteld tot het laatste jaar van de straf en uitgesloten voor recidivisten. Bij de uitvoering komt voortaan een enkelband te pas. Verlof is niet meer standaard in het weekend – en zo verder. Een gedetineerde kan ook ‘degraderen’ en verlof verspelen.

Bij de presentatie van zijn plannen zei Teeven geheel overbodig: „De gevangenis is geen hotel.” Maar dus blijkbaar wel een pedagogische inrichting met het profijtbeginsel als didactisch principe.

Overigens had minister Hirsch Ballin (CDA) automatische invrijheidstelling na tweederde van de straf al afgeschaft. Staatssecretaris Albayrak (PvdA) wilde al verlof op maat, naargelang van het gedrag van de gedetineerde, invoeren. Teeven voegt nu ‘promoveren en degraderen’ toe.

Hij gelooft dus écht in de maakbaarheid van de mens. En daar past een waarschuwend woord. De gevangenisbevolking is disproportioneel vaker gedragsgestoord, hardleers, ongevoelig voor prikkels en niet tot leren in staat. Onder hen bevinden zich al veel recidivisten. Desillusie, verbittering, uitzichtloosheid, depressie en woede zijn er karakteristiek. Degradatie zal deze groep niet zoveel zeggen. Bovendien komen zij sowieso een keer vrij, met of zonder proefverlof.

Een detentieverlof zou ook gezien kunnen worden als een microkrediet voor op het oog kansloze debiteuren. Als deze groep zich immers kón kwalificeren, waren ze niet gedetineerd. Een stelsel van zelf verlof verdienen is vooral een keuze. ‘Onontkoombaar’ is het niet. Ook de hardleerse groep moet in het spoor. Dat betekent dus interesse tonen voor de dader. En dat is vast moeilijker uit te leggen aan een samenleving die zich afwendt. Maar het is de moeite waard. Tenminste, als de staatssecretaris het eerlijk meent met het terugdringen van de recidive.

Dit is eerder als commentaar in NRC Handelsblad gepubliceerd.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Strafrecht
Lees meer over:
gevangeniswezen
veiligheid

14 reacties op 'Wie recidive wil terugdringen moet zich in de dader verdiepen'

Babur Beg

Het komt toch al steeds vaker voor dat gedetineerden zeggen:”laat die voorwaardelijke invrijheidstelling en verloven maar zitten als het betekent dat ik aan allerlei voorwaarden en regeltjes moet voldoen.”
Kortom: de gedetineerde zit nog liever langer vast dan dat hij zich laat ringeloren.
Waar leidt dit toe? Nog minder (oog voor) resocialisatie en daardoor nog meer… recidive.
Wat wilde de excellente mr Teeven ook al weer terugdringen?

Martin van de Wardt-Olde Riekerin

Interesse voor de dader zou er vooral ook moeten zijn buiten de gevangenismuren. Onze maatschappij is al bijna een gevangenis zonder muren, waarin afwijkend gedrag keihard wordt afgestraft. Voor ex-gedetineerden is het niet gemakkelijk om daarbinnen te functioneren, zeker niet als iedereen zich van hen afkeert.

Paul Kirchhoff

Vergelding en beveiliging van de samenleving zijn nu vrijwel de enige pijlers waarop een gevangenisstraf is gebaseerd.
Anders dan in de Scandinavische landen is er in Nederland binnen het huidige strafstelsel geen enkele inspanning waarneembaar om de terugkeer van de gedetineerde in de samenleving goed te laten verlopen. Met de huidige recidive cijfers moeten de heren Opstelten en Teeven zich de ogen uit hun kop schamen.
Niet de delinquent maar het justitiesysteem dat totaal niet geinteresseerd is in de resocialisatie van de ex-gedetineerde is verantwoordelijk voor deze gang van zaken.

Marius van Huygen

Er zijn nu al gedetineerden die niet eens met ‘weekend-verlof’ willen gaan aangezien zij dan niet eens weten waar ze naar toe moeten…

Reinier Bakels

Criminologen hebben al veel onderzoek gedaan naar deze problematiek. Natuurlijk hebben ook zij geen antwoord dat alle criminaliteit uitbant, maar de geldigheid van de hypotheses van Teeven is al lang onderzocht. Waarom hoor ik Teeven nergens zeggen “uit onderzoek blijkt dat …”.

Ik heb er (ook) geen verstand van, maar ik weet wel dat gevangenisstraf een medicijn is met zeer ernstige bijwerkingen. Ja, de maatschappij vraagt om vergelding, en dat kan niet altijd zonder gevangenis, maar detentie verwoest iemands leven en bereidt als het ware voor op recidive. Je baan kwijt, je vrouw kwijt, en je beginnende criminelen komen in de gevangenis in contact met hun ervarener collega’s. Gevangenisstraf – hoe sober ook – is bovendien heel kostbaar voor de belastingbetaler. Moet toch weer bezuinigd worden op de bejaardenzorg omdat lage gevangenisstraffen “niet uit te leggen zijn” (aan De Telegraaf)?

Een begin zou kunnen zijn om een beter beeld te geven van de typische gedetineerde. Zijn dit vooral gestoorden zoals hierboven wordt gesuggereerd? Ik heb ook wel eens gehoord dat er een grote groep jeugdige delinquenten is die inbreekt uit bravoure, en vanzelf stop zodra verkering en gezin in zicht komen. Of zijn het gewetenloze “zakenlieden” die helaas misgegokt hebben en zijn opgepakt?

Marius van Huygen

“Ik heb ook wel eens gehoord dat er een grote groep jeugdige delinquenten is die inbreekt uit bravoure, en vanzelf stop zodra verkering en gezin in zicht komen”

Veel criminaliteit is jeugd gerelateerd. In de Nederlandse gevangenissen is de gevangenispopulatie overwegend jong tot ongeveer 30 jaar. Het het aantal ‘ouderen’ 40 jaar en ouder is ver te zoeken bovendien is het percentage lang gestraften (langer dan 6 jaar) in een absolute minderheid.
Het is helaas wel zo dat het aantal gedetineerden vnl. uit allochtonen bestaat. Voornaamste criminele feit waarvoor jonge mensen in de gevangenis zitten betreft de handel in (soft)drugs en daarmee gerelateerde criminaliteit.
Een ander justitieel drugsbeleid zou ongetwijfeld leiden tot kleinere gevangenispopulatie. De ‘war on drugs’ is de grootste gevangenisvuller…

Piet Appelman

Naar mijn indruk krijgen gedetineerden al een redelijk behoorlijk persoonlijke op maat behandeling gericht op terugkeer in de maatschappij. Doorgaans is sprake van een zodanige strafmaat die gebaseerd is psychologische onderzoeken,t.b.s. etc.etc. Wat menige delinquent niet heeft gehad van zijn ouders zoals regelnaat,normen,waarden,werklust, idealen etc,etc.wordt hem in detentie voorzover mogelijk alsnog bij gebracht.Normaal gesproken horen daar ook prikkels bij.Prikkels (o.m.straf,beloning etc) horen bij het mens (en dier) zijn. En uiteraard zal niet elke gedetineerde ( lees inderdaad in meer of mindere mate gestoord) daar gevoelig voor zijn. Er is geen algemeen passend antwoord op het gedrag van gestoorden,vaalzelfs niet individueel. Of dient elke gedetineerde recidivist persoonlijk 2 a 3 begeleiders te hebben opalsnog te worden (her)opgevoed. Wel goed voor de werkgelegenheid,maar wee o wee de portemonnee van de belastingbetaler. Kortom dit soort (sociale) prikkels een prima aanpak en begrijp niet dat dit al niet werd toegepast. Zelfs dieren zijn gevoelig voor prikkels. Daarnaast is aandacht voor de slachtoffers en de beveiligingvan de samenleving eenondergeshoven kind in Ned. Vele, vele kosten en maatregelen worden gebomen om te ontkomenaan het gedrag van recidivisten ( wij zelf zijn in een appment gaan wonen). En als er recidivisten zijn die zich niet laten ringeloren of niet weten waar ze naar toe moeten,laast ze dan zitten,alwas het maar om de samenleving te beschermen tegen deze doorgaans tot op het bot gestoorde categorie. In dat geval leveren ze zelf het beste bewijs van onwil om te reintegreren.Kortom dat is dan de keuze van de recidivist en ook die dient te worden gerespecteerd in een vrij land.

niek heering

Aan het uitstekende commentaar van Jensma voeg ik niets toe.
Twee vragen:
1. Met # 5 Reinier Bakels vraag ik mij af: wat is de wetenschappelijke onderbouwing van Teeven’s beleid? Of pikte hij dit idee net als zijn vorige ook in de tram op?
2. Wat vindt het Wetenschappelijk Onderzoek en Docunmentatie Centrum (WODC) hiervan, en onderzoekt het de gevolgen van dit beleid, niet alleen uitgedrukt in criminologische parameters maar ook in medische, als geneesmiddelengebruik, ziekte, zelfmoord en andere doodsoorzaken? Graag met de kosten erbij!

Eisso Post

Het idee dat wangedrag komt door te weinig straf is net zoiets als het idee dat hoofdpijn komt door te weinig aspirine. Op een gegeven moment is straf misschien nodig, maar de oorzaken kunnen op allerlei gebieden liggen, van hersenstoornissen tot ernstige mishandeling. Dat is niet ‘soft’, dat is logisch denken, de wereld zien als een reeks oorzaken en gevolgen, dus ook het gedrag van mensen in de maatschappij.

arjan korevaar

Het vorige rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) was niet erg wetenschappelijk. Ook in Frankrijk wilde men een minimum straf invoeren waartegen verzet was. Het rapport stelt “In Frankrijk is de druk op de gevangenissen zeer groot doordat er al jaren sprake is van ernstige overbezetting”. Dit wordt als argument gebruikt tegen de minimum straf terwijl in Nederland er capaciteit voldoende is. Veel van de recidiverende gedetineerden zijn verstandelijk zwakbegaafd. Het is de vraag of ze in de gevangenis horen maar ze moeten wel worden opgesloten. Uit veel reacties krijg ik het beeld dat er alleen naar de dader wordt gekeken en er minachting is voor de slachtoffers. Kijk eens naar de grote aantallen juweliers die met grof geweld worden overvallen. En naar de zeer gewelddadige woning overvallen. Dat is echt geen drugsgerelateerde criminaliteit. De kernvraag is: moeten we herhaling door daders voorkomen of beschermen we gewone burgers tegen geweld en beroving. Als beschermen prioriteit heeft, en dat is mijn keuze, is langer opsluiten de beste optie. Herhaling voorkomen werkt denk ik niet bij mensen die niet op de door Teeven voorgestelde prikkels reageren. Hoe langer ze van de straat zijn hoe minder kans op herhaling.

Marius van Huygen

“De kernvraag is: moeten we herhaling door daders voorkomen of beschermen we gewone burgers tegen geweld en beroving.”

Burgers zoals juweliers en burgers in ‘slechte’ woonwijken van de grote steden worden inderdaad slecht beschermd tegen beroving en geweld. Helaas moet vastgesteld worden dat het merendeel van de criminaliteit (zowel absoluut als relatief) door allochtonen en ‘niet-Nederlanders’ wordt gepleegd.
Je kunt natuurlijk veel gevangenissen bouwen en deze volstoppen met opgepakte en veroordeelde criminelen maar de grote criminaliteit blijft bestaan.
De grote sociale echthechting en segregatie van m.n. binnen de grote steden bij de ‘probleemwijken’door massamigratie is een belangrijke bron voor het ontstaan van criminaliteit.
Dat burgers slachtoffers zijn of worden van criminaliteit heeft dus alles te maken met politieke keuzes die in het verleden zijn gemaakt i.v.m. het gevoerde migratiebeleid.

Paul Kirchhoff

Marius van Huygen:

“Helaas moet vastgesteld worden dat het merendeel van de criminaliteit (zowel absoluut als relatief) door allochtonen en ‘niet-Nederlanders’ wordt gepleegd.”

Daar ben ik nog niet zo zeker van.
Nederlandse politiemensen hebben de gewoonte bij tumult mensen met een andere etniciteit vooral als dader te zien.

De aangever met een andere etniciteit van een misdrijf werd prompt in verzekering gesteld als verdachte.

Feit is dat onze gevangenissen vol zitten met veroordeelden die een andere etniciteit hebben.

Marius van Huygen

@Paul Kirchhoff:

“Nederlandse politiemensen hebben de gewoonte bij tumult mensen met een andere etniciteit vooral als dader te zien.”

Een verslag uit de Trouw over het dagelijk leven in de Haagse Schilderswijk:

http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/3040029/2011/11/17/Bewoners-Haagse-Schilderswijk-We-horen-en-zien-niets-we-zwijgen.dhtml

“Geen aangifte

De Chinese vraagt de buurvrouw of ze mee wil naar het politiebureau om aangifte te doen, waarop de Nederlandse reageert: “Nee, nee, nee, dat ga ik echt niet doen. Als ik jou was, zou ik dat ook niet doen. Die jongens weten meteen dat jij aangifte hebt gedaan en dat ik heb getuigd. Dan zijn de rapen gaar. Nee, nee, mij sleur je niet mee in deze zaak. Bovendien, denk je nu echt dat de politie hier wat mee doet? Alleen dubbelparkeerders kunnen ze bekeuren.”

Paul Kirchhoff

@Marius van Huygen,

Ik weet dat de situatie in een aantal wijken ernstig is maar dit verhaal doet je het ergste vrezen voor de toekomst.
Voor mij is het onbegrijpelijk dat politiemensen die hier moeten werken deze situatie accepteren.
Nog onbegrijpelijker dat het politie kader ieder avond vrolijk naar hun huis gaat en in een niet geterroriseerde omgeving en ‘s-nachts goed kan slapen.

Ik wil niet beweren dat de Nederlandse politie de oorzaak is van deze ernstige ontsporing maar voor een deel is ze wel mede verantwoordelijk.
Dat is te wijten aan de belabberde mentaliteit die uit luiheid of quasi macho gedrag voortkomt.

Automobilist ziet dat een medeweggebruiker een deuk in zijn auto trapt na een discussie over parkeren.
De dames agenten stellen voor een schadeformulier in te vullen.
Hoezo een schade formulier dit is opzettelijk vernieling, dat is een strafbaar feit dat niets met een verzekeringsclaim op grond van de WAM heeft te maken. De benadeelde automobilist moet lang aandringen voor de gegevens van de verdachte worden genoteerd.
Aangifte? Dat kan helaas niet het systeem ligt eruit.

Je zal je maar dagelijks met die pet op de straat op moeten.
Daar is op deze manier geen eer meer aan te behalen.