De verwarde mens rukt op
Wat hebben de waxinelichthoudergooier, de Damschreeuwer en de Concertgebouwprediker gemeen? Weinig, behalve dat ze in de war zijn, de openbare orde verstoren waar de koningin bij is en prompt werden opgesloten.
Hun zaken trekken veel aandacht, waardoor de autoriteiten onder mediadruk komen. De voorlopige hechtenis wordt dan keer op keer verlengd, wat vragen oproept over proportionaliteit en redelijkheid. Dat oordeel wordt door de rechter nog gegeven.
Maar er is met voorlopige hechtenis in Nederland in het algemeen wel iets aan de hand. Justitie is er bijzonder royaal mee. Maar liefst 36 procent van alle gedetineerden in Nederland is nog niet veroordeeld. Daardoor is een eventuele straf vaak al uitgezeten voordat die is uitgesproken. Voorarrest is hier een vorm van informeel snelrecht. Alleen Zwitserland, Italië en Turkije sluiten nog meer burgers op, louter op basis van de verdenking. Dat er in Nederland ‘nauwelijks een rem zit’ op voorlopige hechtenis is niet iets om trots op te zijn, zei strafrechtjurist Ybo Buruma eind vorige maand nog. Ooit was het voorarrest een uitzondering op het recht op vrijheid. De burger is immers pas schuldig als de rechter dat heeft vastgesteld.
Inmiddels is voorarrest een automatisch voorschot op de straf. Alleen komt die straf niet altijd, of niet in de lengte die de officier wenst, waardoor recht op schadevergoeding ontstaat. In 2009 kreeg de Staat 8421 eisen van burgers om compensatie. Aan hen werd maar liefst 22,8 miljoen euro uitgekeerd. Met dat geld kan de vrijgelatene zijn advocaat betalen en gederfde inkomsten compenseren. Zijn maatschappelijke reputatie is echter vernield; meestal is de ex-verdachte ook zijn baan kwijt. Snelrecht kan ook snel krom zijn. Soms is schade niet meer reparabel en dus voor altijd. Deze kosten dreigen bovendien te stijgen omdat strafrechters kritischer zijn geworden en vaker vrijspreken.
Het snelle ingrijpen bij de drie incidenten laat ook zien dat de tijd van leven en laten leven voorbij is. De ‘bemoeizorg’ neemt toe. De psychiatrie lijkt het strafrecht vaker voor te zijn. Dat is positief. Dwangbehandeling, ook ambulant, thuis dus, wordt gewoner. In 2010 gaf de rechter ruim 4.000 meer machtigingen af dan in 2007, een stijging met 43 procent. Dat gold zowel dwangopnames als behandelingen thuis. Psychische problemen rukken dan ook op. Deze week berichtte de Universiteit van Dresden dat mentale stoornissen het vaakst arbeidsongeschiktheid veroorzaken. 38 procent van de Europese bevolking krijgt ooit met depressie, angst, slapeloosheid of dementie van doen. Gooiers, schreeuwers en predikers in het openbaar zijn dus een voorbode. Ze vertegenwoordigen een groeiende groep die zorg nodig heeft. Gevraagd of niet.
Bekijk hier beelden van de man die onverwacht op het podium van het Concertgebouw een toespraak hield.
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=o1A_az3KANA&feature=player_embedded[/youtube]
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
