Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

DSK en het voordeel van de twijfel

‘Het is veel erger om een onschuldige te veroordelen dan een schuldige te laten gaan. Op deze fundamentele waarde van de rechtsstaat is de eis gebaseerd dat het Openbaar Ministerie schuld moet bewijzen die boven iedere twijfel is verheven. En dat was hier niet het geval.”

Vervolgen mag nooit onder het motto ‘niet geschoten is altijd mis’, ook niet in zedenzaken

Dus moet Dominique Strauss-Kahn (DSK) voor onschuldig worden gehouden bij gebrek aan innerlijke overtuiging. Dit is de kern van het opzienbarende verzoek van de New Yorkse officieren van justitie om de aanklacht van de Afrikaanse kamerschoonmaakster tegen de Franse IMF-directeur weer van de zittingsrol te laten halen. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, is hun redenering. Volgens hun recommendation for dismissal staat alleen vast dat de twee op 14 mei een „gehaaste seksuele ontmoeting” hebben gehad in suite 2806 van het Sofitelhotel.

De vrouw, hun enige en belangrijkste getuige, wist het Openbaar Ministerie niet te overtuigen van het strafbare karakter daarvan. Als de officier van justitie zelf niet van DSK’s schuld is overtuigd, kan hij evenmin een jury ervan overtuigen.

Hier is geen speld tussen te krijgen, lijkt me. Op de officier van justitie in het Amerikaanse rechtssysteem rust een verantwoordelijkheid die vergelijkbaar is met die in het Nederlandse. De aanklager is niet de eenzijdige belangenbehartiger van het slachtoffer. Hij is verplicht jegens de samenleving en de verdachte om recht te doen. De zaak winnen is ook belangrijk, maar dat hoeft alleen als het ook een zaak ìs.

Dit roept de vraag op of ook met de arrestatie en het publieke vertoon van DSK in handboeien destijds zo vroom het recht werd gediend. De officier verdedigt het met de stelling dat ze toen nog dacht een zogeheten probable cause te hebben, ofwel een redelijke verdenking, gebaseerd op feiten of vermoedens. Hun getuige begon immers geloofwaardig, maar verstrikte zich allengs in tegenstrijdige, ongeloofwaardige of onjuiste verklaringen – en dan niet alleen over de zaak.

Juridisch moet de officier na het vooronderzoek een stap achteruitdoen, het bewijsmateriaal wegen en als sluiswachter optreden voor de rechter. Dan geldt: bij twijfel niet vervolgen. Ook als de officier Dominique Strauss-Kahn eventueel onbetrouwbaar vindt, dan nog mag hij de verdachte niet vervolgen onder het motto ‘nooit geschoten altijd mis’. Het strafproces mag geen kansspel zijn. Het voordeel van de twijfel bij zwakke zaken komt verplicht toe aan de verdachte. Dit leidt ertoe dat ook waarschijnlijke daders de dans ontspringen. Dat is ingecalculeerd. Het recht kan niet alles, en het leven is oneerlijk.

In Nederlandse zedenzaken is een duidelijke trend naar niet-vervolgen, door schade en schande wijs geworden. In 2008 publiceerde de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken een overzicht van alle twijfelachtige aangiften die waren gedaan tussen 2003 en 2007. Dit was een reactie op de stroom publiciteit die slachtoffers van vermeend misbruik of verkrachting veroorzaakten en de druk op justitie die dat opleverde. Slachtoffers krijgen in de media immers gratis aandacht en geloofwaardigheid. Velen wisten al meteen hoe het zat toen de DSK-zaak losbrandde, net als nu, bij de afloop – maar ook nu weten we het niet. Dat blijft vast zo.

De expertisegroep constateerde dat veel slachtoffers in de Nederlandse ‘bijzondere zaken’ ooit in therapie zaten. Aangifte doen ontslaat hen „van hun verantwoordelijkheid voor allerlei psychosociale problemen”. Wie aangifte doet, krijgt al credits, of redt zich hiermee uit een onaangename situatie. De politie biedt een luisterend oor. Dit oor hoort verhalen over misbruik in groepsverband op scholen en tijdens logeerpartijen, slachtoffers uit allerlei afhankelijkheidsrelaties – kind, patiënt, pupil, leerling – en misbruik dat varieerde van ‘gisteren’ tot decennia geleden, van ‘beelden’ en zelfs dromen tot aannemelijke feiten in felle details. De expertisegroep adviseerde in bijna 80 procent van de zaken het onderzoek te staken, wegens te weinig feiten.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Strafrecht
Lees meer over:
openbaar ministerie
sexueel misbruik

15 reacties op 'DSK en het voordeel van de twijfel'

H.N. Geraedts

“Innocent, until proven guilty beyond any probable doubt”.

Dat is het hart van de “Magna Carta” en de “Common Law” die daaruit voortvloeit.

Hoe men het ook wendt of keert, heeft de “Code Civil” dit begrip niet als fundament. Er bestaan zelfs vandaag omstandigheden waaronder men in Frankrijk kan worden aangehouden, todat er bewijs gelevert wordt dat men als verdachte onschuldog is. De historische reden hiervoor ¸- net zoals de Magna Carta/Common Law voor het tegendeel – is vrij eenvoudig: de “Code Civil” is ontstaan/ontworpen als doelbewust middel/werktuig om de doeleinden van de revolutie van 1789 te onderbouwen. B.v. Danton werd op die manier aangeklaagd, en omdat hij geen verweer kon aaanbrengen tegen zijn aanklagers om zijn onschuldigheid te “bewijzen”, mocht hij op zijn beurt ook van de guillotine genieten.
Ik woon in Canada, en wij zien tot vandaag de dag hoe dit fundamenteele verschil zich in de praktijk uitspeelt tussen de provincies Quebec -Code Civil- en de rest van Canada – Common Law.

a.zecha

Het “voordeel van de twijfel” bevat mijns inziens minder het uitgangspunt dat het “veel erger is om een onschuldige veroordelen/straffen dan een schuldige niet te straffen” vermits het laatst genoemde te veel elementen bevat die afhankelijk zijn van de “tijdsgeest” van het moment en de “rechtszekerheid” in een rechtsstaat in negatieve zin beïnvloeden.
Mijns inziens zijn “vaststelling van feiten” en “bewijsbare waarheidsvinding” fundamentele waarden in de rechtsgang van een rechtsstaat om de reden dat (tijdsafhankelijke) variabelen als bijvoorbeeld mediahypes, politieke/religieuse overtuigingen minder invloed op “het recht” in een rechtsstaat zal krijgen dan nu (dreigt te worden).

a.zecha

R. de goijer

Ik kan mij niet voorstellen dat de verklaring van de vrouw het enige bewijs in deze zaak is. En dat is ook natuurlijk niet het geval.Het andere bewijs wordt niet automatisch onbruikbaar door de tegenstrijdige verklaringen van de vrouw. De verklaringen zijn een gedeelte van het verhaal maar niet het gehele verhaal.
Een inhoudelijk interessante vraag kan zijn of zij op voorhand wist dat DSK op deze kamer verbleef. Dan is het aannemelijker dat er sprake is van een vooropgezet plan.
Daarnaast beweert DSK dat er sprake was van vrijwillige sex. Als dit waar is: wat was dan voor hem de tegenprestatie? Over een betaling is nog geen woord gerept. Ik wil geen partij in deze zaak kiezen maar wil graag ook de andere kant belichten.

Reinier Bakels

Voor de volledigheid moet er wel bij gezegd worden dat de Amerikanen eigenlijk niet “houden” van strafrecht, o.a. omdat dit door de belastingbetaler betaald wordt. Daarom ook kent het Amerikaanse civiele recht zogenaamde “punitive damages”, dat wil zeggen dat wie iets onrechtmatigs doet menigmaal niet alleen de schade moet vergoeden, maar daar bovenop ook een boete krijgt te betalen. Het privaatrecht is daar dus niet slechts “reparatoir”, doch ook “punitief”.

Het is dus denkbaar dat DSK in een civiele zaal alsnog gestraft wordt, al zal hij daarvoor niet de gevangenis in moeten, maar alleen een boete moeten betalen. Die flink kan oplopen.

Kees de Jongen

‘Het is veel erger om een onschuldige te veroordelen dan een schuldige te laten gaan. Op deze fundamentele waarde van de rechtsstaat is de eis gebaseerd dat het Openbaar Ministerie schuld moet bewijzen die boven iedere twijfel is verheven. En dat was hier niet het geval.”

Dat is, zoals het beroemde, klassieke Sokrates-proces aantoont, op zich een te verdedigen stelling. Maar die moet dan wel goed onderbouwd zijn, en dat is nu juist in deze zaak niet gebeurd. Daarom is DSK ook niet vrijgesproken. Bovendien zijn alle wel bewezen feiten, het liegen van (de advocaten van) DSK (eerst geen seks, toen het aangetoond was, weer wel, maar vrijwillig; de volgende stap is dan makkelijk gezet: niet zo heel vrijwillig, er kwam enige overredingskracht aan te pas etc.), de bevindingen van de ziekenhuisartsen etc. nu onder het tapijt verdwenen.

Een eerlijk proces had tot een tevreden stemmend resultaat kunnen leiden en had in ieder geval ons enige transparantie kunnen bieden. Nu blijf de schaduw van een politieke deal voor altijd boven de markt hangen. En lijkt de opvatting dat wie de beste en duurste advocaten heeft (en dus zelf het rijkst is) het beste wegkomt. Maar dat is zeker in de VS, waar klassen- en rassenjustitie schering en inslag zijn, natuurlijk niets nieuws.

Martin Holterman

Let wel, in het Amerikaanse systeem zit daar nog een “grand jury” tussen, die moet beslissen of de zaak voor de rechter komt. Daarom is de officier veel – in onze ogen – partijdiger dan zijn Nederlandse collega. Allerlei opportuniteitsvragen worden, in theorie althans, aan de grand jury overgelaten.

carl bergmann

@ 5 Kees de Jomgen
Met de politieke deal blijft het natuurlijk een hypothese,. maar het is vrijwel zeker dat de kwaliteit van zijn verdedigingsteam en de vrijwel onbegrensde middelen die zij hadden de beslissende factor was.

@ 4. Reinier Bakels
De scheiding tussen het civiele recht en het strafrecht is in de V.S. veel sterker dan in sommige andere landen. Bovendien worden vele zaken, die in andere landen al dan niet gedeeltelijk strafrechtelijk worden afgehandeld, in de V.S. puur civielrechtelijk geregeld. Ook kunnen in vele deelstaten de proceskosten niet zonder meer door de winnende partij worden verhaald. Veelal moet de geleden schade duidelijk worden aangetoond om ” actual damages” te krijgen.
Ook kan het verhalen van de door de rechtbank toegewezen schadevergoeding tegenvallen.
Daarom worden door de rechter in het geval van grof opzettelijk of bewust illegaal gedrag van de beklaagde ” punitive damages” opgelegd. Deze zijn makkelijker te verhalen en kunnen niet door een faillissement worden uitgewist. Anders dan de ” actual damages”moet op de ” punitive famages” inkomstenbelasting worden betaald.

Henk Laarman

Het advies van de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken waar u in uw artikel naar verwijst is maar een detail. Belangrijker is de impliciete doelstelling van de aanwijzing opsporing seksueel misbruik dat wordt voorkomen dat personen die worden beschuldigd van seksueel misbruik al te lichtvaardig worden aangehouden. Juist daarvoor is deze expertisegroep opgericht. ( Zie ook de expert opinion op pagina 63 van de Demmink Doofpot> https://www.demminkdoofpot.nl). Bewijzen blijft moeilijk in zedenzaken maar als er dader sporen zijn ? Het slachtoffer c.q. de enige getuige in de DSK zaak wordt vervolgens als onbetrouwbaar neergezet. De spermasporen van DSK op haar kleding tonen wel degelijk iets anders aan. Het vluchten en meermaals liegen van DSK is ook een aanwijzing. Verkrachters zijn er nu eenmaal altijd geweest. Als vrouw moet je dan gewoonweg niet de pech hebben om op het verkeerde tijdstip en de vereerde plek te zijn. Genoeg voorbeelden van vrouwen die het niet meer kunnen na vertellen. Macht en geld spelen hier een grote rol. Zowel op de hotelkamer als in het media proces daarna. Als dit een ‘gewone’ man was overkomen was hij waarschijnlijk nooit vrijgekomen (c.q. vrijgekocht)en wel degelijk voor de rechter gebracht en veroordeeld. Daarom had er een gedegen en uitgebreid feiten onderzoek moeten plaats vinden. De onafhankelijke rechter had hierna kunnen oordelen. De kwestie zal hem nu zijn leven lang blijven achtervolgen. Dat moet je vooral als ‘machtige’ man niet willen.

petervanderlichte

Ik heb dit in Nederland mee mogen maken en NRC ( Steven de Jong) heeft 09.08.2011 een artikel over geschreven. Onschuldig of schuldig, je onschuldig voelen is al erg genoeg en als je dan ook nog “valse en onjuiste” aangiftes, de aandacht krijgt van Tros opgelicht?! en Flevoland politie, wordt je veroordeeld, wat je ook zegt. A.d.h.v. de aangiftes kan je ten onrechte 45dg. Huis van Bewaring in ( bepaald in Hoger beroep), maar je bent en blijft veroordeeld. Politie, O.M. zoeken niet naar de waarheid maar een bevestiging van hun vooroordeel. Tros Opgelicht?! is amusement maar is wel gekoppeld aan de politie ( wist u dat?). Ik geloof in de rechtstaat maar geloof niet in een onafhankelijke, onpartijdige politie/O.M. Ik ben een boek aan het schrijven hierover.

m.scholtes

Het verdacht maken van een slachtoffer, waarbij de forensische sporen van sex kennelijk aangetoond zijn,zou de grondslag zijn om de vervolging niet door te zetten. Dit is vreemd. DSK is een oude man, die een jonge vrouw toch niet direkt als sexpartner uit zou zoeken. DSK heeft voldoende middelen om een callgirl te bestellen. Als er voorheen geen kontakt tussen het “kamermeisje” en DSK geweest is, dan is het sexkontakt niet nader te verklaren. Dat een vrouw na het vergrijp zo geschokt is, dat ze nadien niet meer precies de afloop zich kan herinneren, lijkt voor de hand te liggen.
Dus misschien toch een man die de maat kwijt is.
Ongetwijfeld is vanuit Frankrijk massieve politieke druk uitgeoefend om DSK niet te vervolgen.
Het is inderdaad, zoals bij Simson, als je rijk en boven dien blank bent in de USA, dan mag je je meer permitteren.
Vrouwen delven weer het onderspit.

de Hond

@ petervanderlichte zegt:
Ook door ervaring ben ik het helemaal met je eens.
Alleen wil ik er nog bij vermelden dat ook de rechters in Nederland niet uitgaan van het principe bij twijfel geen veroordeling maar alles zullen verdraaien om toch iemand schuldig te verklaren.

kampschreur

L.S., Het is wel merkwaardig dat ook het Openbaar Ministerie eigenlijk een beetje recht moet spreken waar het betreft het aspect of een casus wel of niet zal worden doorgesluisd naar het rechterlijk circuit, maar dit is ongetwijfeld nodig om allerlei practisch redenen. In het geval van DSK sprak ook nog mee het aspect dat deze meneer zich heel veel rechtsbijstand kon permitteren – nota bene waarschijnlijk op kosten van zijn eigen vrouw ! – zulks tegenover een dame van allochtoonse afkomst met vermoedelijk nauwelijks enige invloed. Plus het feit dat vast is komen te staan dat er wel degelijk tussen DSK en die allochtoonse dame (hoe onbetrouwbaar ook) heeft afgespeeld. De uiteindelijke uitspraak lijkt redelijk en u heeft een goed afgewogen artikel hierover geschreven. Sedert u geen hoofdredactreur meer bent, lees ik allerlei uitstekende artikelen van uw hand. Zou uw opvolgster – inmiddels als zodanig gestopt – ook mogen doen. Van haar vernemen wij lezers helaas niets meer. Vriendelijke groet, C. Kampschreur.

Niek Heering

Juridisch ben ik het eens met het het beleid van het NY OM, en dat van het OM in NL. Maar er zitten ook andere kanten aan deze zaak: culturele, ethische, journalistieke, politieke en dus ook zedelijke: in alfabetische volgorde. En daarom ben ik het niet eens met Folkert Jensma: hij beperkt zich te veel in zijn mening, en houdt zich van teveel kanten van deze rechtszaak afzijdig.
1. Degene die aangifte deed heet Nafissalou Diallo (ND), komt uit het Afrikaanse land Guinee, heeft een zwarte huidskleur, komt uit een arm islamitisch milieu en is 32 jaar. Dus niet kleinerend: “een kamermeisje”, zoals veel media haar beschreven, en sommige later hun beschrijving terecht aanpasten tot huishoudster, medewerker, enz. Zij heeft een dochter die zij onderhouden moet, en dat kost veel geld. Daarnaast woont zij in een HIV-huis, dus zij is besmet met dit virus, maar de ziekte is wsl. onder controle m.b.v. dure retrovirale geneesmiddelen.
2. DSK’s advokaten noemden ND onbetrouwbaar, maar wat is DSK dan? Hij zei in eerste instantie dat hij bij zijn dochter dineerde voordat hij naasr Parijs vloog. In werkelijkheid penetreerde hij tegen deze vrouw anaal en vaginaal en fellatio onderging vgl. ND, en tegen betaling vgl. DSK. Voor dit soort praktijken logeerde hij daarom in hotels als hij in NY was, hoewel zijn vrouw daar ook een prachtig huis heeft waar hij terecht kan.
3. In het slechtste geval voor ND en tevens beste geval voor DSK is hij een getrouwde Westerse stinkrijke politiek zeer invloedrijke intelligente ogenschijnlijk lichamelijk gezonde hoerenloper en zij een alleenstaande Afrikaanse arme politiek verwaarloosbare hoer (‘commerciële sex werker’) in deeltijd, wsl. met HIV die onder controle is, die zich prostitueert om in het voor haar dure Amerika in leven te blijven en om haar dochtertje te kunnen onderhouden.
4. Van mij mag DSK hoeren lopen en ND hoereren. Maar hun machtsinvloed in het Westen is erg verschillend dankzij de meeste Westerse journalisten, die graag uit eigenbelang de machtshebbers beschermen. Niet voor niets stelde de schrijver Willem Frederik Hermans voor in het woord journalist de j te vervangen door een h.
5. Maar er volgt nog een civiele rechtszaak van ND tegen DSK. Wij zullen zien hoe dit afloopt!

carl bergmann

an een gemiddelde Amerikaan zou hier de OM een “plea deal” voorstellen -schuldbekentenis in ruil voor een sterk verminderde strafmaat.
Verder werd hier door de OM beweerd dat ND op haar asielaanvraag over belangrijke feiten gelogen heeft- dat is volgens de U.S. immigratiewetgeving voldoende voor een deportatie zelfs zonder tussenkomst van de rechter( tenzij de persoon al genaturaliseerd is, dan kan het allen door een federale rechtbank). Dus blijft het afwachten wat er in die opzicht gaat gebeuren ( of niet).

petervanderlichte

ik kan iedereen adviseren het boek te lezen trial by media, geschreven door Peter Schouten.