Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Er zijn grenzen aan het klikken

De kliklijn ‘Meld misdaad anoniem’ trok het afgelopen half jaar weer meer bruikbare tips dan vorig jaar. Sinds deze telefoonlijn in 2002 in gebruik werd genomen bellen burgers steeds vaker op.

Het is een trend: de politie maakt steeds meer gebruik van burgers. Zo bestaan er burgernetwerken, waarin buurtbewoners worden gealarmeerd bij opsporingsacties. Overal bloeien de kliklijnen. Wie fraude vermoedt bij uitkeringen of subsidies kan kiezen uit het Meldpunt Fraude van het UWV of het ‘informatieknooppunt’ van de Sociale inlichtingen- en opsporingsdienst.

Burgers op hun beurt willen ook mee handhaven, getuige de behoefte om eigen videobeelden op internet te publiceren. Ook bedrijven wapenen zich met anonieme informatie. Zwarte lijsten met ongewenste klanten zijn schering en inslag. Burgers organiseren eigen meldpunten tegen kinderporno en pedofilie. En op internetfora kunnen ze anoniem hun mening over dienstverleners geven. Op zorgkaartnederland.nl kunnen patiënten over iedere dokter kwijt wat ze willen.

Dergelijke initiatieven worden vroom als ‘klantenpanels’ gezien, maar er worden ook reputaties versnipperd en rekeningen vereffend.

Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens, schreef al in 2005 dat „klokkenluiders- en klikvoorzieningen” breed geaccepteerd worden. Zijn conclusie was dat het vertrouwen als uitgangspunt voor de samenleving onder druk komt te staan. Klikken wordt inmiddels al een plicht. Docenten, doktoren en andere hulpverleners die bij hun pupillen of cliënten mishandeling of misbruik vermoeden, moeten sinds kort daarvan melding maken.

Argwaan, repressie en toezicht zijn kenmerken van wat de controledemocratie wordt genoemd, waarin we nu leven. Daarbij valt op dat veel van die activiteiten stiekem of anoniem gebeuren, achter de rug om van degene die het betreft. Die kan zich daartegen pas in een laat stadium verweren, als het diegene tenminste ooit ter ore komt. De grenzen tussen een tip, roddel of laster verdwijnen makkelijk achter de horizon. Over de rechtsbescherming van degene over wie wordt geklaagd, wordt weinig nagedacht. Valse aangifte wordt nauwelijks bestraft.

Een tragisch voorbeeld van hoe fout het kan gaan, is de zaak van de Friese docente, gisteren in deze krant, wier reputatie, loopbaan en persoonlijk leven werden vermalen in de nasleep van een lasterlijke aangifte door een leerlinge. De schoolleiding handelde deze zaak op een volgens de rechter zodanig laakbare wijze af dat er een halve ton smartegeld moest worden betaald. Ook de leerlinge moest tienduizend euro betalen, een zeldzaam vonnis. Met de lasteraar kan dus worden afgerekend. Er is nog een grens en dat stemt weer positief.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=s2C33FXDDzM[/youtube]

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Civiel recht
Lees meer over:
fraude
klikken
meld misdaad anoniem
meldpunt

11 reacties op 'Er zijn grenzen aan het klikken'

c wildschut

Een prima vonnis en goed dat hier een artikel aan gewijd wordt. Zoals Jensma terecht signaleert, is er van het taboe op klikken geen spaan meer heel. Wat weer de deur open zet naar vals/overdreven klikken. Verachtelijk en laf, dit vonnis geeft duidelijk aan dat daar een stevige (financiële) straf op kan staan. Maar ook strafrechtelijk kan er best een eindje aan geknoopt worden wat mij betreft (laster). De negatieve gevolgen van een onterechte beschuldiging, bijvoorbeeld op internet, kunnen immers desastreus zijn. In geen stad of dorp ben je meer veilig als eenmaal een rancuneuze buurvrouw je uitscheldt voor pedofiel, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Kees Huizing

Prima genuanceerd stukje over de trend van klikken in de Nederlandse samenleving. Maar daaronder staat een moeilijk te plaatsen filmpje van Omroep Brabant over de kliklijn “Meld misdaad anoniem”. Dit is half journalistiek, half reclame. Wat bedoelt de NRC hiermee? Is dit extra informatie? Maar dan onzorgvuldig gekozen, want wervend. Is het bedoeld als tegenwicht tegen het enigszins negatieve stuk? Ook dan zie ik liever geen reclame, maar argumentatie. Of gewoon een leuke bewegende illustratie? Dan dat graag even uitleggen. Beter nog, weglaten.

Bart Mak

Heel goed stuk. En helemaal met Kees Huizing eens; ik werd ook ziek bij het kijken naar dat filmpje. Het is enge laffe laster. Wat niet gemeld wordt is welke aard van “misdrijven” opgelost wordt door die kliklijn. En wat “collateral damage” is, ma.w. welke menselijke schade wordt aangericht door valse meldingen. B.v. oppassende ouders die aan de politie (of rechter) moeten uitleggen dat ze hun kinderen niet mishandelen en vervolgens niet weten wie hun gerapporteerd heeft. Zou interessant zijn om te weten.
De verslaglegging over deze instelling is erg eenzijdig. Is ook logisch als de overheid klikken stimuleert en zelfs tot burgerplicht verheft. Aantallen bruikbare tips zegt niet veel en houdt weinig verband met het maatschappelijk belang. Wat zijn de (financiële) kosten versus de immateriële baten. Misschien leuk om eens inzichtelijk te laten maken. Maar dat is natuurlijk niet politiek correct.

Fred Hartman

Vorig jaar werden in onze straat ‘s nachts meerdere zijspiegels van auto’s geschopt. Waaronder ook van mijn auto. Aangegifte gedaan. Dader onbekend volgens de politie – ze hebben er niet eens naar gezocht! En de schade kan dus niet verhaald worden.
Als ik een bewakingsfilmpje had gehad had ik het op internet gezet. Internet maakt het namelijk mogelijk voor de ‘gewone man’ om eindelijk eens van dat gevoel van machteloosheid af te komen. Ik voel van harte mee met al die machteloze middenstanders die na de zoveelste overval of diefstal weer te vergeefs aankloppen bij de falende overheid.
Het heeft helemaal niets te maken met burgers die willen ‘mee handhaven’

Jeroen Deckers

Het filmpje over de kliklijn ‘Meld misdaad anoniem’ vind ik in zoverre relevant, dat de woordvoerster enthousiast vertelt dat de kliklijn een succes is: 10 procent van de meldingen leidt tot een aanhouding. Dat is kras: een kliklijn succesvol noemen waar 90% van de meldingen kennelijk onbruikbaar is…

Matthijs Otto

@Fred :
Let wel ! Het is niet de overheid die de spiegels eraf trapt of middenstanders besteelt hoor…
Het is wel erg naief om te denken dat het zin heeft om achter dit soort kruimeldieven aan te rennen, ze lopen immers vanzelf wel een keer in de armen van justitie of groeien op en worden alsnog goede burgers.
De politie kan daar eenvoudigweg niet achteraan als de daders onbekend zijn !

De term “controledemocratie” vind ik -helaas- een prima vondst, en dat laffe anonieme melden van ‘misdaden’ is inderdaad een gevaarlijk fenomeen. Maar we zien dat al lang in de media, waar elke ‘Piet Piraat’,'Koning Eenoog’ of ‘Boeh!91′ maar denkt te kunnen schoppen tegen alles en iedereen zonder zelf enige verantwoording te hoeven afleggen.

Marius van Huygen

De ‘controledemcratie’ vindt helaas niet plaats op de plek waar het thuishoort nl. het parlement of de gemeenteraad.
Bij Gemeente en Provincie zijn onbetrouwbare jaarrekeningen, begrotingen en begrotingwijzigingen schering en inslag zonder dat ook maar een volksvertegenwoordiger dit systematisch controleert.

Register Accountant Leo Verhoef ageert al vele jaren tegen deze financiele mistanden bij de lagere overheden. Voor klokkenluiders zijn de ‘grenzen van het klikken’ blijkbaar nog lang niet bereikt…

http://www.leoverhoef.nl/persberichten.html

m v rijswijk

Er is niets mis met burgerplicht. Je kan nu eenmaal niet alles op de overheid afschuiven; burgers hebben zelf ook een verantwoordelijkheid voor een veiligere maatschappij. Anonieme tips passen tot op zekere hoogte ook in deze burgerplicht.
Echter, de anonieme tiplijn is van oorsprong bedoeld voor mensen die echt wat te vrezen hebben mocht hun naam bekend worden. En dat is feitelijk niet bij alle anonieme tips het geval. In veel gevallen kan best een getuigenverklaring bij de politie worden afgelegd, desnoods met een anoniem adres.
De politie heeft veel meer aan een getuigenverklaring dan een anonieme tip. De anonieme tip geldt niet als bewijs.
Als mensen echt worden aangesproken op hun burgerplicht, dan zouden ze eigenlijk een getuigenverklaring moeten afleggen. Of bij voorkeur nog bij de criminele inlichtingendienst, zodat er nog vervolgvragen kunnen worden gesteld.
In bewijsrechtelijke zin heeft de politie weinig aan een kliklijn. Het is slechts een middel om een onderzoek in te stellen.

a.zecha

NTS is de afkorting van een anonieme oprisping die ontstaat bij een burger die door de staat wordt aangespoord om zich te laten gebruiken als onbezoldigde staats-spion (afgekort als ss met kleine letters) en in het geheim en “anoniem” medeburgers aan te geven bij nationale staatsinstellingen.

De TV-programma’s waarin de politie aan het publiek verzoekt haar te helpen bij het oplossen van ernstige misdrijven is mijns inziens in lijn met een open vrije democratie.

Het gedurende jaren (tot zelfs decennia lang) met publieke gelden dood procederen van klokkenluiders door de staat past mijns inziens niet in een open vrije democratie.

Mijns inziens is het evenmin in een vrije open demcratische rechtsstaat passend dat de staat doende is (Donner) om de werking van de Nederlandse Wet Openbaar Bestuur te beperken.
De democratische transatlantische Nederlandse bondgenoot (Obama) doet mijns inziens zeer terecht het tegenovergestelde: hij verruimt de toegang tot de Freedom of Information Act (FOIA) vermits hij terecht vindt dat: “A democracy requires accountability, and accountability requires transparency”.

a.zecha

johan van schaik

Ik zou een onderscheid willen maken tussen het klikken over mede-burgers en het klikken over (functionarissen werkzaam bij) de overheid. Het eerste doe je gewoon niet, en al zeker niet anoniem. Dat is gewoon een kwestie van fatsoen, en wie dat niet aangeleerd heeft of aanvoelt moet zijn opvoeding gewoon nog eens overdoen: Gewoon nog een keer in de klas gaan zitten, en als de juf vraagt wie er achter haar rug met een krijtje gooide, de hand opsteken, en de schuldige aanwijzen. Dan heb je het hopelijk meteen goed door als je even de moeite neemt om te kijken hoe de rest van de klas reageert.

Anders zit het met anoniem melden van misstanden bij de overheid. Wie ziet hoe het klokkenluiders vergaat, begrijpt ook dat meteen.

Overigens: De kliklijnen, en zelfs sommige van de genoemde tv-programma’s, blijken niet zelden te worden gebruikt door de overheid of door overheidsdienaren (opsporingsambtenaren) zelf, om zich door een zogenaamde anonieme melding – die zij dus zelf hebben gedaan – een legitiem aandoende basis te kunnen verschaffen voor nader onderzoek. Cijfers zijn daarover niet bekend, maar het zou me niet verbazen als dat nu juist de 10% is die tot aanhoudingen leidt.

Muskens

Meld misdaad anoniem is een instrument om de burger een rad voor de ogen te draaien.
Er is geen sprake van anonimiteit alhoewel dat bij hoog en bij laag door de machthebbers wordt beweerd.
‘Met de lasteraar kan dus worden afgerekend. Er is nog een grens en dat stemt weer positief.’
Sorry Mijnheer Jensma. Een zwaluw maakt nog geen lente.