Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Vlaamse psychiaters spuiten vaker

Stel u bent psychiater. U heeft een ernstig suïcidale patiënt van 65 die sinds haar vijftiende onsuccesvol wordt behandeld met alle denkbare therapieën. Geen middel bleef onbeproefd. Ze is apathisch, sociaal geïsoleerd, diep somber en wil al jaren dood. Na het overlijden van haar partner werd dat verlangen sterker. U zou haar medicatie kunnen verhogen. Maar dan verandert ze in een zombie. Ze vraagt euthanasie. Geeft u die?

In Nederland blijft euthanasie in de psychiatrie een

hoge uitzondering

Deze vrouw is één van de slechts twee bekende gevallen van psychiatrische patiënten wier euthanasieverzoek in Nederland werd ingewilligd. Haar vraag werd in 2008 als redelijk en invoelbaar beoordeeld, haar lijden als ondraaglijk en uitzichtloos. Reële behandelopties waren er niet meer, na een leven van mislukte opnames en falende therapie. „Levenshulp was niet langer mogelijk.” En dus werd het stervenshulp.

Het voorbeeld komt uit het augustusnummer van het Tijdschrift voor Psychiatrie. Tegenover de twee Nederlandse gevallen sinds 2002 blijken 52 door artsen gedode psychiatrische patiënten in Vlaanderen te staan. Volgens J. Vandenberghe, psychiater in Leuven, is dat nog een onderschatting van het werkelijke aantal. Slechts de helft van alle Vlaamse gevallen van euthanasie pleegt te worden gemeld.

De vraag naar een spuitje onder psychiatrische patiënten is groot. De Nederlandse psychiaters A. de Boer en T. Oei, hoogleraar forensische psychiatrie, schatten het aantal verzoeken sinds 2002 op ongeveer 2.000. Uit deze groep zouden vijftig patiënten jaarlijks suïcide plegen, op een „dikwijls gruwelijke, en ook voor anderen gevaarlijke” manier. De Nederlandse psychiatrie staat er bij en kijkt ernaar, zo lijkt het.

De twee gevallen uit 2008 betekenden voor Nederland volgens De Boer en Oei een ‘cultuuromslag’. Zou dat waar zijn of blijven het uitzonderingen? Waarom is de psychiatrie in Vlaanderen eigenlijk minder terughoudend? Wie het weet mag het zeggen. Vandenberghe zegt dat Vlaamse psychiaters euthanasie plegen op patiënten met de ziekten van Huntington of Alzheimer. Maar ook op patiënten met depressies, psychosen en zeer ernstige persoonlijkheidsstoornissen.

Als criterium voor euthanasie geldt in beide landen uitzichtloos en ondraaglijk lijden, waarbij de autonome keuze van de patiënt vooropstaat. Maar de vraag of een psychiatrische patiënt in staat is om zijn wil te bepalen ligt ingewikkeld. Volgens Vandenberghe ondergraaft de psychiater die uitzichtloosheid erkent, zo een van zijn belangrijkste therapeutische middelen. Namelijk „de hoop en de gerichtheid op het leven. Is het niet onze taak de hoop levend te houden, ook en vooral wanneer de patiënt dit zelf niet meer kan zien?” Dat is de kernvraag, die zichzelf beantwoordt.

Uitzichtloosheid in de psychiatrie is ook niet evident. Bij persoonlijkheidsstoornissen is het verloop van de aandoening onzeker. „Hebben we niet allemaal patiënten meegemaakt die na ondraaglijke jaren, zelfs decennia met schijnbaar uitzichtloos lijden, toch weer door het leven gegrepen worden?” vraagt Vandenberghe.

Ook in het geval van de vrouw die na vijf decennia behandeling uitgeput was, is de vraag naar wilsbekwaamheid gewettigd. Kwam haar keuze voort uit „behandelbare psychiatrische onvrijheid”? Of eenvoudiger gezegd, is ‘ik wil dood’ niet een symptoom? Volgens De Boer en Oei is ondraaglijkheid evident als de patiënt dat zelf zegt en de arts constateert dat de patiënt „gedurende zeer lange tijd beheerst wordt door een doodsverlangen dat alle vitale functies ondermijnt”. Ook zij zien het criterium uitzichtloosheid als groot probleem. Daaraan is voldaan wanneer alle behandelingsmogelijkheden zijn uitgeput „die de patiënt kan verdragen”. Een psychiater moet geruime tijd hebben onderzocht of met medicatie de toestand enigszins draaglijk te maken valt. Maar zekerheid over het totaal ontbreken van uitzicht op verbetering is er niet. Ook zij erkennen „de kracht van de natuur” en de mogelijkheid van „spontane schommelingen van het ziektebeeld”. Wat vandaag uitzichtloos is, kan morgen nog best te doen zijn. Maar dan kan het te laat zijn. In Vlaanderen dus eerder dan hier.

Geplaatst in:
Strafrecht
Lees meer over:
arts
levenseinde

8 reacties op 'Vlaamse psychiaters spuiten vaker'

annie sloth

En de dokter staat er met zijn geheven vinger bij en zegt dat het goed is. Geef mensen hun eigen vrije keuze met wat zij willen met hun leven de staat /dokter is niet de eigenaar van het lijf waar mensen in wonen als hij of zij niet meer wil leven geef hem of haar de keuze van zelfdoding

johan van schaik

Vijf decennia lang proberen “specialisten” op iemand alle denkbare psychiatrische therapieen uit, zonder ook maar enig succes te boeken. Wie zo de onkunde vijftig jaar lang om zich heen en aan het eigen lijf heeft zien gedemonstreerd, en als voorzienbaar gevolg daarvan “apatisch, sociaal geisoleerd, en diep somber is geworden” geeft alleen maar blijk van een zeer helder en normaal functioneren als hij binnen de muren van een instelling waar deze praktijken een halve eeuw lang kunnen worden voortgezet, en zonder uitzicht op iets anders, “alleen nog maar dood wil”. Welk gezond mens niet,zo zou ik zeggen.

Alleen medewerking geven aan de “wens” (beter lijkt mij de term: wanhoopskreet van een een halve eeuw gemartelde) om een genadedood is nog erger en beschamender als die halve eeuw van torture. Hoe durf je het idee van euthanasie in zo’n geval zelfs maar in de mond te nemen !

Mariska Vredegoor

Soms , na vele pogingen tot behandelingen die niet blijken te werken, is de dood de beste uitkomst. Er moet echter wel gekeken worden of er de juiste hulp geboden kan worden alvorens tot die actie over te gaan. Ik heb nu de juiste hulp en medicatie en ben blij dat ik nog leef, terwijl ik tussen mijn 9de en 27ste alleen maar dood wilde. Wat bleek, een ontwikkelingsstoornis… (ik ben nu 35 en zielsgelukkig)

robert berkhout

met een enorme golfvloed van ouderen op komst zal men toch wat soepeler moeten gaan denken over euthenasie. Nederland is op de goede weg, maar er is nog veel weerstand tegen de doodswensen van ouderen die hun leven als klaar beschouwen. men wordt veel te oud en men mag niet meer dood van de pillenindustrie.

Bij het beschreven voorbeeld is die wens zo duidelijk en gerechtvaardigd, dat ik me werkelijk afvraag waarom zo’n lijdensweg in stand wordt gehouden.

Straks, als ik vreselijk oud ben zou ik graag, zonder veel rompslomp -(genoeg gahad :)- zelf het einde willen bepalen.

Reinier Bakels

Gelukkig hebben wij hier niet de historische belasting van onze oosterburen, maar wel een christelijke moraal die er in de weg kan zitten.

De vraag zou moeten zijn of iemand een bestendige doodswens heeft. Die moet je aanvaarden als je een zelfbeschikkingsrecht aanneemt. Maar daar zijn dus religieuze bezwaren tegen.

De wens moet wel bestendig zijn – wie een voorbijgaande crisis heeft is later blij als zijn wens niet is ingewilligd.

Nico Immers

Waar de dood voor de deur staat te wachten houd ik graag de deur open voor een gemakkelijk overgaan. Waar een wens naar dood is, maar de dood niet wacht is er alleen de vrijheid van het leven die achter de deur gevonden kan worden.

Walter Crommelin

Artsen (en psychiaters) zouden eens moeten gaan inzien dat het geen misdaad is iemand uit zijn lijden te verlossen, maar dat dit behoort tot hun zorgplicht. Dat er medici zijn die het domweg niet kunnen (zoals trouwambtenaren bij homohuwelijken) is te billijken. Zij zouden dan wel verplicht moeten zijn actief te helpen met doorverwijzen.

Henk Heller

Beste filosofen,

Als je het wel beschouwd vanuit een historisch besef, is de industrie van de psychiatrie voor het gros in staat gebleken om andersdenkenden te kwalificeren als “geestesziek” die behandeld moest worden. Die behandelingen zijn mensonterend en duren vele jaren zonder resultaat. Je kan dit echt onder de noemer marteling zetten.
Bij gebrek aan nuchtere Hollandse wetenschap zijn inmiddels 1,5 miljoen mensen in Nederland door de molens van de psychiatrie tot geesteszieken verklaard, door een industrie-tak die zichzelf in stand houdt. Het gezond verklaren van “clienten”, daar doet men niet aan.

Nu heeft dat beleid, hoe goed ook bedoeld van opzet en intentie, totaal gefaalt, grijpt men blijkbaar en zienderogen terug op oude “oplossingen” uit een tijd die we met z’n allen in Nederland hebben gekwalificeert als “dit nooit meer”, om het voorzichtig uit te drukken.

Een eeuw geleden was de ongeveer helft van de vrouwen in Nederland nog “hysterisch” (als geestesziekte) en dus wilsonbekwaam (denk aan het recht om te stemmen voor vrouwen) en dit allemaal in diezelfde industrie die nu GGz heet. De handelswijzen van deze tak van sport zijn ingedekt met wetten en regelgeving. Hoe ver laten we ze nog hun gang gaan? Ze moeten echt weer eens terug naar school toe om iets beters te verzinnen als beroepsgroep, dan om zich te gaan storten op het doden van onze zwakkeren. Na een vol decenia zelf te zijn gemarteld, omdat ik andersdenkend ben en niet in Socrates cs. geloof, zijn mijn hersenen wel stuk. Ik hoop dat het bijdraagd aan nieuwe inzichten hieromtrend.