Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Privacy is niet heilig

Wie verstaat er beter de tijdgeest: de reclassering die taakgestraften op straat zichtbaar maakt met hesjes waarop de tekst ‘Werkt voor de samenleving’? Of het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) die inbraakslachtoffers met hoge boetes juist wil verbieden camerabeelden van de daders te laten zien? Lees hier het bericht.

Goed, helemaal eerlijk is deze vergelijking niet. Taakgestraften zijn onherroepelijk veroordeelde daders en op camerabeelden kunnen ook onschuldigen staan die bescherming verdienen. Die finesse is essentieel, maar valt weg in de beleving van de burger (en veel berichtgeving) die alle bewakingsbeelden over één kam scheert. En ieder gefilmd individu als crimineel beschouwt. Inderdaad, privacy mag geen schuilplaats voor onrecht zijn, zoals veel politieke reacties vandaag luiden.

Maar gisteren leek CBP-voorzitter Jacob Kohnstamm dat toch te beweren. Hij wil het gebruik van bewakingsbeelden op internet door burgers en bedrijven sterk indammen. Waarna het voorspelbare misverstand zich ontvouwde. Op zichzelf is zijn benadering juist. Beelden van beveiligingscamera’s zijn een opsporingsmiddel dat in handen van de autoriteiten thuishoort. Met grote regelmaat worden die in het kader van een opsporingsonderzoek ook gepubliceerd, met de vraag aan het publiek om hulp.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=EMVSkjDMQJw&feature=related[/youtube]

Dat middel wordt bot als iedere burger, bedrijf of belangenvereniging een eigen ‘Opsporing Verzocht’ op internet organiseert. Aan particuliere, digitale schavotten is geen behoefte. Het bevordert eigen richting, kan politieonderzoek hinderen, onschuldigen treffen en worden gebruikt als lobbyinstrument.

Om tijd en aandacht van de politie wordt immers politiek hard geconcurreerd. Dat bleek gisteren en vandaag óók uit de afwijzende reacties van de verenigingen van huiseigenaren, pompstationhouders en andere midden- en kleinbedrijven.

De verleiding voor slachtoffers is inderdaad groot (en begrijpelijk) om beelden van evidente misdrijven te publiceren. Het is niet niks als je de schending van eigendom en privacy perfect gefilmd kunt terugzien. Het CBP doet er dan ook goed aan andere prioriteiten te kiezen om tegen op te treden dan deze. Dit zijn brave gesprekspartners uit de overlegpolder die niet met hoge boetes op het rechte pad hoeven te worden gebracht.

Er zijn juist andere beren op de weg, waartegen het CBP, terecht met hogere boetes, straks handhavend mag optreden. Wat te denken van Google dat 3,6 miljoen wifi-installaties in Nederland blijkt te hebben afgetapt. Of telecombedrijven die precies bijhouden wat klanten met hun internetbundel uitvoeren. Of adverteerders die heimelijk al het zoekgedrag op internet van burgers blijken te volgen. Werk genoeg.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Bestuursrecht
Opinie
Strafrecht
Lees meer over:
privacy
taakstraf

18 reacties op 'Privacy is niet heilig'

Rob Beentjes

Wat ik totaal mis in de discussie is het verschil tusen een verdachte die idd beschermd dient te worden en een ´hetrdaadje´ dat op video te zien is. De laatste heeft mi geen recht op bescherming van privacy omdat hij aantoonbaar dader is en dus het station van verdachte al voorbij is.

Michel ten Hoove

NRC is inderdaad de krant die de nuance zoekt. Ik heb hetzelfde onderwerp op mijn weblog proberen te analyseren, maar miste nog de nuance die ik hier wel aantref.

Er is absoluut een verschil tussen al veroordeelden of verdachten. En dat er andere belangen een rol spelen dan het pakken van misdadigers als mensen zelf beelden online zetten is ook een feit.

Dat de politie deze bevoegdheid exclusief moet behouden valt iets voor te zeggen. Aan de staat hebben wij immers de macht van het zwaard toevertrouwd. Jammer alleen dat zij niet evenveel capaciteit beschikbaar kunnen stellen om iedere misdaad de aandacht te geven die het verdient. Dan krijg je vanzelf dat mensen voor eigen rechter willen gaan spelen. Maar erger nog…..het ondermijnt het serieus nemen van de politie door de burger.

Behalve dat het CPB zich met dit soort zaken bezighoudt is het inderdaad wel wenselijk dat ook Deep Pocket Inspection van telecomproviders kritisch onder de loep genomen wordt. Aangiftes die tegen deze handelwijze ingediend zijn worden momenteel niet opgepakt. Voor de politie én het CPB is dus inderdaad nog veel (ander) werk te verrichten.

Paul Kirchhoff

Zolang politie en OM glashard weigeren actie te ondernemen wanneer gedupeerde burgers overtuigend bewijs van inbraken met duidelijke daderprofielen aanleveren is het plaatsen op internet van deze inbraken volledig gerechtvaardigd.
Politie en OM maken zich er regelmatig vanaf door de gedupeerde te wijzen op zijn verzekering. Dat een ondernemer na enkele inbraken zijn het risico van inbraakschade niet langer kan onderbrengen bij een verzekeraar ontgaat de dames en heren van politie en OM.

Juweliers die herhaaldelijk zijn overvallen wijzen terecht op het totale gebrek aan actie van de overheid om deze ondernemers bij te staan door een actief en effectief opsporingsbeleid.
Meneer Kohnstam zou zich vanuit zijn ivoren toren moeten schamen voor het verdedigen van de privacy van criminelen.

Valentijn Sessink

Een kleine nuancering is m.i. op zijn plaats. Google heeft geen “3,6 miljoen wifi-installaties [...] afgetapt”. Van alle (3,6 miljoen) wifi-installaties zijn de – openbare – stationsgegevens verzameld; van de onbeveiligde wifi-stations zijn ook daadwerkelijk gegevens afgetapt. Het aantal onbeveiligde stations is volgens http://www.consumentenbond.nl/test/elektronica-communicatie/veilig-online/veilig-online-thuis/extra/netwerken-niet-of-slecht-beveiligd/ nog steeds een dikke 10%, dus bijna 400.000 access points.

Koen van den Heuvel

De arrestatie is ook een middel dat idealiter in overheidshanden thuis hoort, maar uit praktische overwegingen is er een uitzondering: als de burger een dief op heterdaad betrapt mag hij hem, als nodig met geweld, arresteren. Een dergelijke constructie kan ook met camerabeelden. Beelden die op zichzelf ‘hard bewijs’ vormen, kunnen dan door winkeliers naar buiten worden gebracht. Die winkelier moet dan wel een forse boete of schadevergoeding riskeren als later blijkt dat hij de verkeerde heeft beschuldigd.

Bedenk dat een monopolie van bevoegdheden bij een overbezette politie ook eigen richting in de hand kan werken.

Gert de Laan

Ik ben het met Koen eens.

Arjen Jongeling

Verdachten moeten anoniem blijven om eigenrichting te voorkomen. Het is aan de autoriteiten om in alle rust feiten af te wegen, tot een strafmaat te komen en die uit te voeren. Ook na hun veroordeling blijven criminelen dan ook anoniem. Wat daarbij klemt, is dat overtreders van een bestuurlijke wet (bijvoorbeeld een verkeerd financieel advies geven) door toezichthouders met naam en toenaam worden vermeld op officiële overheidssites, zelfs voordat alle bezwaar- en beroepsmogelijkheden zijn uitgeput. Zo kan het gebeuren dat jij die baan of opdracht niet krijgt maar een overvaller van een pompstation wel, omdat daarvan niets is terug te vinden op het internet. Het CBP zou zijn collega-toezichthouders daar dus nog harder op moeten aanpakken.

Andreas Dijk

@Koen Als een burger iemand op heterdaad aanhoudt (wat geweld daarbij betreft, dat mag hooguit proportioneel worden toegepast) moet die de aangehoudene zo spoedig mogelijk aan een opsporingsambtenaar worden overgedragen. Als er dus al een parallel wordt getrokken mag een burger beeldmateriaal niet naar buiten brengen (zoals op internet plaatsen) maar moet het aan de politie ter hand worden gesteld.
Daarnaast moet beseft worden dat beelden op internet blijven circuleren, ook nadat een dader is veroordeeld en zijn straf heeft uitgezeten (de boete heeft betaald). In mijn ogen zou zo’n schandpaal gevolgen voor de strafmaat moeten hebben.

Reinier Bakels

Zoals meestal bij zo’n juridisch vraagstuk moet je even doordenken voorbij (wraak)gevoelens dat wie iets misdaan heeft dan ook maar de consequenties moet aanvaarden.
Als iemand door een (woedende) winkelier aan de elektronische schandpaal wordt genageld dan verspreiden de beelden zich snel over het wereldwijde web en komt hij daar nooit meer van af.
Zo maak je van een gelegenheidsdief een outcast – die weinig meer te verliezen heeft, en zich opnieuw aan andermans eigendommen zal vergrijpen.
De dieven moeten ook verder met hun leven.
En wanneer ik ooit zou worden veroordeeld tot een taakstraf die ik met zo’n hesje in het openbaar zou moeten uitvoeren dan zou ik onmiddellijk kiezen voor een gevangenisstraf. Wat gelukkig kan want taakstraffen zijn vrijwillig, vanwege het verbod op dwangarbeid.
Dat een juwelier de deur niet meer open doet voor bepaalde mensen of zelfs groepen is iets anders. Al moeten Marokkanen een mogelijkheid blijven houden om sieraden te kopen …

Sander van der Linden

Overigens is het ‘eigenrichting’ en niet ‘eigen richting’. Het heeft met richting in de zin van koers niets te maken. Ik ben het volledig met Kirchhoff eens. De lethargie en verkeerde prioritering bij de politie is een doorn in het oog. Onze Oosterburen kennen een oplospercentage dat over de 70% bedraagt. Nederland zit onder de 30.

Daarnaast, iemand die zich willens en wetens buiten de wet plaatst kan niet met diezelfde wet in de hand een beroep doen op privacy. Door de daad heb je deze bescherming verloren. Het kunstmatige beschermen van bewezen criminelen kan m.i. dan ook niet. De actie van CBP leidt tot het tegenovergestelde wat ze willen bewerkstelligen. Er is geen publiek begrip voor deze stelling. Het is mij onduidelijk waarom je de maatschappij niet zou mogen beschermen tegen criminelen die aantoonbaar in herhaling vallen. In mijn optiek is dan elk middel geoorloofd.

Luuk de Ruijter

@Sander: deze ongenuanceerdheid (“in mijn optiek is dan elk middel geoorloofd”) is preceis de reden waarom eigenrichting verboden is. Immers, als ik jou zou betrappen omdat je iets eventjes op de bagagedrager van mijn fiets zet en ik zou dat interpreteren als het proberen te stelen van mijn fiets, dan zou ik jou volgens je eigen redenering helemaal lens kunnen trappen. Ieder middel is immers geoorloofd. Het zijn precies die twee zaken (disproportionaliteit en eigen interpretatie) die niet in een beschaafde samenleving thuishoren. Natuurlijk moet een maatschappij worden beschermd tegen criminelen, maar ook tegen jouw vorm van recht, die -zo leert de geschiedenis- al heel snel uitmondt in het recht van de sterkste en het recht van de grootste bek. En dat is niet het soort maatschappij waarin ik wil wonen… en jij uiteindelijk ook niet.
En ‘aantoonbare herhaling’ is geen argument om tot disproportionaliteit te vervallen.

Lisa de Wit

In de hesjes-discussie mis ik de witteboordencriminaliteit.

Het kan nu gebeuren dat een schnabbelaar een taakstraf krijgt voor een relatief klein vergrijp, terwijl diegene met connecties een flinke gouden handdruk krijgt.

Koen van den Heuvel

@ Andreas, Het burgerarrest was enkel om te illustreren dat uitzonderingen op typische staatsmonopolies mogelijk en soms gewenst zijn. Daar houdt de parallel ook direct op.
Het door jou genoemde risico van de eeuwige schandpaal erken ik, maar speelt alleen een rol als de dief gepakt wordt. Het is een keuze tussen twee kwaden; het risico dat de dief verwordt tot outcast, en het risico dat de dief vrijuit gaat.

De keuze tussen de kwaden is niet te objectiveren, maar in een land met een oplossingspercentage van amper 30% denk ik dat we dat eerste risico moeten aanvaarden.

Jadwiga de Bock Majewska

mijn idee alstublieft: Hesjes waarop de tekst “werkt voor de samenleving “? m.i. dat is middeleeuws denken en methode.
straffen met werk doen, en dat is heel mild straffen, is de bedoeling deze milde straffen door die tekst verhogen? zo ja?
dan is beter m.i. verhogen die duur van die werk, bijvoorbeeld van 60 uur naar 240 uur maar zonder die “hesjes”.

Sander van der Linden

Luuk,

Ik snap jouw redenatie helemaal. Het is ook de redenatie die ik vaak volg; echter soms moet je chargeren om een punt te maken. Het verdrietige in de praktijk is dat er enorm veel redenen zijn om NIET iets te doen aan criminaliteit, o.a. om de door jou geschetste redenen. Dit mondt uit in lethargie m.b.t. het aanpakken van die criminaliteit. Het disproportionele zit m.i. voornamelijk in de redenatie om toch vooral niets te doen, want mogelijk zijn we dan wat minder beschaafd, in tegenstelling tot ferme aanpak, met wat risico’s op mogelijke privacyverliezen voor de daders. Da’s dan pech voor ze.

Er zit een heel verschil tussen volksgerichten, lynchmobs en andere minder prettige zaken en tussen gewoon wat steviger aanpakken. Deze discussie wordt teveel en tevaak gesmoord door jouw, hoe begrijpelijk ook, redenatie.

carl bergmann

@9.Reinier Bakels.
Uw argumentatie is op zich prachtig alleen wordt hier vergeten dat de electronische schandpalen al vrij lang bestaan in de vorm van gecomputeriseerde bestanden en dingen zoals bewijs van goed gedrag,police report of polizeiliches fuehrungszeugnis. Deze voor velen( hier in de V.S. voor iedereen ) toegangelijke bestanden en informatie maken het voor vele gelegenheits- en niet gelegenheitscriminelen veel moeilijker hun gedrag te veranderen en zich maatschappelijk te integreren.Vergeleken ermee valt een taakstrafjasje of videootje in het niets.
Het is een feit dat in Nederland de opsporing van eigendomsdelicten geen prioriteit heeft en de opsporingspercentage
in vergelijking met het buurland Noordrijn-Westfalen(wat zelfs criminaliteitsproblemen heeft)minimaal is. Als iemand na de achtste inbraak van de politie hoort dat hij maar moet ophouden met zeuren en liever naar een betere buurt verhuizen dan bestaat er een goede kans dat hij geradicaliseerd wordt.

Brian Tompkins

Bescherming van de verdachte is belangrijk, hij/zij zou immers onschuldig kunnen zijn. Echter het lijkt me billijk als een winkelier beelden publiceert ter identificatie van een onbekende die iets in zijn/haar jaszak steekt en naar buiten loopt.

Een “wie is dit” publicatie moet kunnen. Echter voorzichtigheid is geboden bij publicaties die verdachte met naam en details vermelden als dief. Dan treedt de winkelier in de schoenen van de rechter en dat gaat te ver.

a.zecha

Slechts een enkele bemerking.
Het kan mijns inziens zonder al te veel inspanning door een ieder worden vastgesteld dat in de wet- en regelgevende gremia de privacy eerder de status heeft gekregen van een ondergeschoven artikel uit het EVRM (e.a. grondrechten) dan de status van een heilige wet.
a.zecha