Verplicht stemmen met rood is een bekend probleem dat voor expats wordt opgelost
Verplicht stemmen met een rood potlood is een bekend probleem, dat politiek al dicht bij een oplossing is. Althans voor kiezers in het buitenland. Gisteren vergiste het Noordhollandse Statenlid Wim Cool zich door met een blauwe pen op zijn partij voor de Senaat te stemmen, en niet met een rode. Dat is in strijd met de Kieswet, art. T 4
Het lijkt vrijwel zeker dat D66 daardoor vijf zetels in de Senaat zal krijgen en geen zes, zoals uit de stemverhoudingen blijkt. Op het weblog Publiek recht en politiek wordt deskundig uitgelegd welke juridische mogelijkheden D66 heeft om daar succesvol bezwaar tegen aan te tekenen. Dat ziet er niet erg hoopvol uit. De bepaling “Een statenlid brengt zijn stem uit door een wit stipje, geplaatst in het stemvak vóór de naam van de kandidaat van zijn keuze, rood te maken” laat aan duidelijkheid niets te wensen over.
De keuze voor rood als wettelijke norm voor àlle verkiezingen is volgens de Kiesraad ingegeven door het ‘onderscheidend karakter van deze kleur, hetgeen snelheid en zorgvuldigheid van het telproces ten goede komt’. Tellen gebeurt immers met de hand en het menselijk oog. Het citaat komt uit het evaluatierapport van de Kiesraad van de gemeenteraads- en Tweede Kamer verkiezingen van vorig jaar. De verplichte rode kleur bleek vooral een probleem bij kiezers in het buitenland, zo werd toen vastgesteld. Maar liefst 4.3 procent van alle stemmen uit het buitenland was ongeldig doordat de expats net als Wim Cool gewoon hun eigen pen ter hand namen. In de kieshokjes in Nederland was maar 0,2 procent van alle stemmen mogelijk door een verkeerde schrijfkleur ongeldig.
Reden voor de Kiesraad om voor te stellen de verplichting met rood te stemmen voor expats te schrappen. De regering nam deze suggestie over. Minister Donner kondigde in januari op vrij feestelijke toon de vaste Kamercommissie voor binnenlandse zaken “een belangrijke vernieuwing die allen genoegen zal doen”. “Men mag in het buitenland kiezen voor een potlood met een andere kleur dan de kleur rood. Nu doen een aantal mensen dat niet en daardoor wordt opeens de stem ongeldig.” Ook deelde hij toen mee dat expats voortaan het registratieformulier en het kopie bewijs Nederlanderschap via e-mail mogen opsturen.
Voor binnenlandse gebruik blijft rood echter verplicht. De Kiesraad kon met het loslaten van de verplichte kleur rood voor expats instemmen omdat het maar om zo weinig stemmen ging. Dat is ‘minder bezwaarlijk’ voor het telproces. Voor het eveneens vrij beperkte aantal stemmen dat Statenleden uitbrengen voor de Eerste Kamer is deze discussie tot nu toe nog niet gevoerd.
In de nieuwe wet Inrichting verkiezingsproces worden precieze instructies over potloden en kleuren overgelaten aan een algemene maatregel van bestuur. “Denk daarbij bijvoorbeeld aan de voorschriften met betrekking tot het schrijfmateriaal, de vormgeving van het stembiljet, etc.” zo valt in de memorie van toelichting te lezen. De kleur ‘rood’ staat in deze wet dus niet meer opgenomen als verplichting. Zelfs van het woord ‘potlood’ is afgezien. Het kabinet wil, zo blijkt tussen de regels uit de memorie van toelichting, de invoering in de toekomst van een stemmachine niet uitsluiten. Daar speelt stemkleur immers geen enkele rol, net zo min als het menselijk oog…
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
Vindt u dat de verplichting met rood te stemmen behalve voor expats ook voor Statenleden kan worden afgeschaft?
