Turen door een rietje naar Sahar

Na het twee uur durende asieldebatje in de Kamer over het Afghaanse meisje Sahar, was ik de draad kwijt. Wie hield er nu wie voor de gek? Wat gebeurde hier? Hebben de politiek en het recht elkaar tegen de grond geworsteld en zie ik alleen stofwolken?

Voor het herijken van alle Afghaanse asielmeisjes moet Leers worden geprezen

Minister Leers was overtuigend geweest, bijna gepassioneerd. Nederland krijgt jaarlijks vijftienduizend asielzoekers – de helft valt binnen de criteria en mag blijven. De andere helft niet en gaat ‘de procedure in’. Dan begint het grote touwtrekken, dat jaren duurt. Met de kinderen als pion, slachtoffer en soms reddingsboei. Asiel is voor degenen die het ergst worden bedreigd, zei Leers. Niet voor migranten die ontplooiing zoeken, bijvoorbeeld voor de kinderen. De overheid moet duidelijk zijn en rechtvaardig. Geen speld tussen te krijgen.

Nu had de minister Sahar met één pennestreek een vergunning kunnen geven, als uitzonderingsgeval. Maar dat had hij bewust niet gedaan. Leers had juist het gehele uitzettingsbeleid van meisjes naar Afghanistan laten herijken. Dat is politiek fatsoenlijk en bovendien een keurige rechtsstatelijke benadering. Dat leverde ook een nieuw objectief criterium op. Afghaanse meisjes kunnen door een lang verblijf in Nederland zo ‘verwesteren’ dat ze na terugkeer onder onacceptabele psychosociale druk komen. Ze zijn dan zo veranderd dat ze zich daar niet meer kunnen aanpassen.

Nederland pleegt van uit te zetten homo’s te eisen dat ze weer in de kast gaan, van geweigerde dissidenten dat ze zwijgen en van christenen dat ze naar hun schuilkerken terugkeren. Maar 18-jarige verwesterde Afghaanse meisjes daar een niqaab laten aantrekken – dat is onhaalbaar. Ze lopen er idiote risico’s, van besnijdenis tot steniging. Dat maakt uitzetting onwenselijk. Behalve Sahar kunnen nu ook andere Afghaanse meisjes in Nederland blijven. Prima, smetteloos geregeld.

Maar hoe zit het met verwesterde kinderen uit andere islamitische landen? Kunnen die wel terug, naar Irak, Iran, Somalië, Ivoorkust? Gelijke gevallen dienen gelijk te worden behandeld. Dat is ook een belangrijk rechtsbeginsel. Het Sahar-criterium lijkt mij analoog toepasbaar op niet-Afghaanse kinderen.

En daar kreeg het debat absurde trekjes. Want dat kon natuurlijk niet aan de PVV worden verkocht. Daar wordt het recht vooral beoordeeld op de uitkomst. En dus betoogden minister en coalitie dat dit nieuwe juridische criterium alleen voor Afghanistan geldt. Want, zo betoogde Leers, dat land is een geval apart. De verhoudingen tussen mannen en vrouwen liggen er zó anders, de orthodoxe islam drukt er zó zwaar, daar zijn verwesterde ex-asielzoekers zó herkenbaar dat terugsturen niet kan. Dit is een uniek probleem van een klein groepje meisjes in een beperkt geografisch gebied.

Volgens de oppositie is dat zelfbedrog. Ook in Somalië heerst de sharia. Minderjarige meisjes lopen een reëel risico te worden besneden. Het is evenzeer een chaotische, tribale samenleving die vrouwen onderdrukt. Intussen zet Nederland naar Noord-Somalië nog steeds asielzoekers uit, met hun dochters. Daar is het even ‘erg’ als in Afghanistan.

Nu moet Leers ervoor worden geprezen dat hij met Sahar de groep Afghaanse meisjes opnieuw beoordeelde. Het nieuwe criterium ‘psychosociale druk’ is nogal subjectief, maar het feitencomplex (verwesterd zijn in een orthodox islamitische omgeving) is dat niet. Concrete gevallen in andere landen kunnen er gemakkelijk juridisch aan worden getoetst. De bestuursrechter kan er ook mee uit de voeten.

Maar voor een geografische beperking van een objectieve maatstaf kan ik alleen politieke motieven verzinnen. Het is turen door een rietje en jezelf wijsmaken dat je genoeg ziet. Natuurlijk is onacceptabele ‘psychosociale druk’ bij andere asielkinderen mogelijk. Leers wees deze olifant in de Kamer zelf al aan, toen hij de situatie in Afghanistan ‘schrijnend’ noemde en die in Somalië ‘anders schrijnend’. Als de politiek zulke eufemismen gebruikt, is het wachten op een verlossend woord van de rechter. Nieuw recht voor Afghaanse asielkinderen heeft vast en zeker bredere gevolgen.