Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Europese Commissie erkent misbruik van het Europese Arrestatie Bevel voor onzinmisdrijven

EU lidstaten moeten geen Europese Arrestatie Bevelen uitvaardigen voor onzinmisdrijven zoals fietsendiefstal. Aldus EU commissaris Viviane Reding (justitie), deze week in Brussel, bij de presentatie van dit rapport. 

Daarin wordt de doelmatigheid van de 54689 arrestatiebevelen die de lidstaten tussen 2005 en 2009 aan elkaar hebben gestuurd onderzocht. In ieder geval ging de snelheid van de onderlinge uitwisseling van verdachten omhoog. Dat was gemiddeld een jaar. En dat is nu 16 dagen, als de verdachte instemt. En 46 dagen als de verdachte weigert. In die periode zijn 11630 verdachten overgeleverd. Volgens Reding leverde Spanje ’dozijnen’ Britse verdachten van drugshandel, moord en zedenmisdrijven over aan het Verenigd Koninkrijk.

 Maar de meeste aandacht, vooral in het Verenigd Koninkrijk, trok Reding’s kritiek. De lidstaten moeten niet voor ieder wissewasje een bevel sturen – oftewel de ‘proportionaliteit’ moet beter worden gecontroleerd. Het vertrouwen in elkaars rechtssystemen wordt ‘ondermijnd door het systematisch gebruik van het EAB voor erg kleine overtredingen’.

Uit de statistieken bij het rapport blijkt dat de kritiek op Polen moet slaan. Bijna één op de drie bevelen die binnen de hele EU werden gegeven komen uit Polen. Het totaal was 15287. Nederland verzocht om de overlevering van 530 verdachten. Maar Polen om 4844. Lees dit bericht uit The Economist waarin wordt gesignaleerd dat al in 2009 regelmatig charters uit Polen landden om aldaar kruimeldieven op te halen: ‘Wanted for chicken rustling’.

Eerder werd op dit blog beschreven hoe de Nederlandse rechter omgaat met de Europese bevelen. Uit onderzoek bleek dat Nederland daar nogal volgzaam mee omgaat. Ook Nederlandse autoriteiten signaleerden misbruik, behalve door België ook door Polen. Met enige regelmaat duiken in Nederlandse media verhalen op over Nederlanders wier arrestatie wordt bevolen door Polen. Lees dit bericht in de Telegraaf. Of dit persoonlijke relaas.

Catherine Heard van Fair Trials International wijst er op het juridisch blog van The Guardian op dat de wet die het EAB mogelijk maakt helemaal geen ‘proportionaliteitstest’ bevat. In landen als Polen, Tsjechië en Litouwen kent het openbaar ministerie ook niet het opportuniteitsbeginsel. Ieder misdrijf dat ter kennis van justitie of politie komt moet daar per definitie worden vervolgd. Dat zou de stroom bevelen kunnen verklaren. In Nederland mag het openbaar ministerie ‘op gronden aan het algemeen belang ontleend’ zelf beslissen of een strafbaar feit wordt vervolgd.

Volgens Heard begint het EAB te knagen aan het onderlinge vertrouwen in elkaars rechtsstelsel binnen de Europese Unie. Aan een amendement dat zo’n toets voorschrijft valt niet te ontkomen, meent zij.

Hier is een compleet overzicht van de Nederlandse implementatie wetgeving van het EAB te vinden.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Europees recht
Strafrecht
Lees meer over:
openbaar ministerie

16 reacties op 'Europese Commissie erkent misbruik van het Europese Arrestatie Bevel voor onzinmisdrijven'

Niek Heering

Het woord overlevering doet me direkt denken aan de term ‘rendition’, het woord dat de VS gebruikte om in het geheim ook in en via Europa gevangenen van en naar martelcentra te brengen. Daarom twee vragen: 1). Wat staat er in de oorspronkelijke tekst? 2). Waarom wordt de term uitlevering (extradition) niet gebruikt?
Of weerspiegelt de slordigheid van de gebezigde termen de slordigheid van de hele procedure?

Paul Kirchhoff

Er wordt bewust gesproken over “overlevering” wanneer de verdachte van een strafbaar feit naar een ander land gaat op basis van het EAB.

Paul Kirchhoff

Ondanks dat de ervaringen van Robert Horchner met de Poolse justitie mij bekend waren is het gedetailleerde verslag opnieuw een afschrikwekkende confrontatie. Voor mij is het onbegrijpelijk dat Nederland mensen overlevert aan landen die op deze wijze met verdachten en het recht omgaan.
Het is bepaald een twijfelachtig genoegen om de Nederlandse nationaliteit te bezitten en inwoner van Nederland te zijn in dit soort gevallen.
Nederland behoort tot de zeldzame landen in de wereld die haar eigen onderdanen uitlevert. Dat heeft dan betrekking op landen die het EAB niet hebben geratificeerd.
De eerste Nederlander die het twijfelachtige genoegen had te worden uitgeleverd was Robert Doorn die op verdenking van economische misdrijven werd uitgeleverd aan Zwitserland.
Ook hier zijn door de Nederlandse staat ernstige fouten gemaakt.

karel van brussel

@Heering: in geval van Europese wetgeving kan moeilijk van ‘oorspronkelijke tekst’ gesproken worden – de wet wordt immers in alle Gemeenschapstalen vertaald. Het Engelse woord dat gebruikt wordt in het EAB is echter ‘surrender’ en niet rendition.

Niettegenstaande de ‘misbruik’ die sommige lidstaten misschien maken van het EAB, kan toch in het algemeen gezegd worden dat het een buitengewoon succesvol instrument is gebleken.

Paul Kirchhoff

karel van brussel:

” Niettegenstaande de ‘misbruik’ die sommige lidstaten misschien maken van het EAB, kan toch in het algemeen gezegd worden dat het een buitengewoon succesvol instrument is gebleken.”

Wel een aparte opvatting over succesvol nu blijkt dat Nederland zonder slag of stoot onderdanen uitlevert aan landen als Polen waar in de verste verte geen sprake is van een behoorlijke rechtspleging.
Het zal je maar gebeuren.

Zoals zoveel EU initiatieven is vooral niet gekeken naar verschillen tussen de lidstaten die invoering zouden kunnen tegen houden.
Polen rotzooit met alle voorwaarden die bij de in werking treding van het EAB zijn gesteld.
Alleen achteraf is verweer tegen onterechte overlevering mogelijk.
Probeer dan nog maar eens de geleden schade vergoed te krijgen.

carl bergmann

@3. Paul Kirchhoff: Duitsland heeft de Constitutie zo veranderd dat inmiddels een uitlevering van duitse onderdanen aan het buitenland mogelijk is, aan alle lidstaten van de EU en aan het Internationale Gerechtshof. Een prima vorbeeld hoe waardeloos constitutionele rechten en garanties zijn als deze door 2/3 parlamentaire meerderheid zomaar veranderd kunnen worden.
Ja, de creatie van de grote ” europese rechtsruimte”. De sluipende uitholling van de nationale sovereniteit. Als Heard zegt dat “…begint het EAB te knagen aan het onderlinge vertrouwen in elkaars rechtsstelsel binnen de Europese Unie.” dan is het echt een understatement van het jaar. Ik heb niet alleen absoluut geen vertrouwen in de rechtsystemen van zo’n helft van de EU lidstaten ( bij lang niet alleen de nieuwe leden) maar het wordt toenemend duidelijk dat een verenigde europese superstaat het einddoel is en geen middel blijkt smerig genoeg om dit doel te bereiken.

Reinier Bakels

Toen mijn fiets gestolen was kreeg ik op het politiebureau te horen dat hij waarschijnlijk nog dezelfde avond door georganiseerde misdadigers richting Oost-Europa zou worden getransporteerd. M.a.w.: die zie je nooit meer terug!

Dat lijkt me geen “onzinmisdrijf”.

Robert Hörchner

@ Paul Kirchhoff: Bedankt voor je commentaar, ik kan jouw stelling onderschrijven. Het kaderbesluit ten aanzien van het Europees Aanhoudingsbevel is gebaseerd op “wederzijds vertrouwen” en daar schort het juist aan. Men kan namelijk zonder inhoudelijk proces overgeleverd worden naar een andere lidstaat binnen de EU. Echter, wanneer achteraf gezien een persoon ten onrechte is uitgewezen heet dat simpelweg wederrechtelijke vrijheidsberoving. Dat is strafbaar. Er is onlangs,achteraf gebleken,dat de Poolse justitie zich schuldig heeft gemaakt aan diverse strafbare feiten met betrekking tot het uitvaardigen van mijn EAB. Ik heb momenteel een media embargo, dus kan ik nog niet in detail treden met betrekking tot mijn lopende strafzaak in Polen.

Robert Hörchner

Paul Kirchhoff

Meneer Bakels,

Leest u dit verslag eens over wat een verdachte te wachten staat in de EU lidstaat Polen: http://www.roberthorchner.nl/polen.htm
Wilt u verdachten uyitleveren voor het stelen van een fiets aan landen met dit soort rechtssytemen?

Dat neemt niet weg dat het stelen van een fiets geen onzin misdrijf is.

Niek Heering

Dank voor de informatie Paul Kirchhoff (PK) en Jan van Brussel (JB). Ik las nu pas het relaas van Robert Hörchner: mij werd niet duidelijk in de tekst waar ik dit kon aanklikken. Schokkend! Onbegrijpelijk dat de juridische wereld in Nederland hierna niet in opstand kwam; blijkbaar is die te meegaand. JB: op grond van welke gegevens en maatstaven berust uw mening dat het EAB een groot sukses betekent? Op basis van kwantiteit? Waarom betrekt u ook niet de kwaliteit in uw oordeel, zoals PK? U bent toch geen onmenselijke robot uit Het Proces van Kafka?

Reinier Bakels

@ Paul Kirchhoff: Ik vrees dat u gelijk heeft. En ik was natuurlijk ook heel verbolgen toen mijn mooie fiets met 24 versnellingen die ik keurig op slot had gezet (nee, niet ergens aan vastgemaakt, dom!) op klaarlichte dag uit een drukke winkelstraat werd gestolen.

De echte oplossing is natuurlijk om het Poolse systeem te verbeteren.

En dan maar hopen dat ons Nederlandse strafrechtssysteem in het huidige politieke klimaat een zeker fatsoensgehalte behoudt. Het huidige regime wil tegelijk zwaarder straffen en drastisch op de kosten sparen. Dure rechtszaken en nette (maar niet luxueuze) gevangenissen passen daar niet bij. Het gerucht gaat dat Teeven zich al bij Thaise architecten aan het oriënteren is.

Straks zeggen de critici nog: dat Europese arrestatiebevel is een onding, want dan kun je zelfs IN NEDERLAND terecht komen!

Marius van Huygen

“Europese Commissie erkent misbruik van het Europese Arrestatie Bevel voor onzinmisdrijven”

Misleidende titel aangezien het hier om een grote maatschappelijk misstand binnen het recht gaat nl. dat het ‘zorvuldigheidsbeginsel’ en het’vertrouwensbeginsel’ hier met de voeten worden getreden.

Robert Hörchner vat deze misstand in zijn voorwoord (klikbare link) als volgt samen:

“Zonder opgaaf van reden kan iedere Nederlandse staatsburger sinds mei 2004 door een andere lidstaat uit de EU opgeëist en vervolgens Overgeleverd worden.
Een Nederlandse ingezetene kan bijvoorbeeld zonder pardon naar Polen overgebracht worden!
Een officier van Justitie in Polen kan bijvoorbeeld de Nederlandse justitie verplichten iemand te arresteren als hij daarom vraagt.
Geen enkele instantie in Nederland is meer bevoegd om de beschuldiging en het Overleveringsbevel gerechtelijk te onderzoeken.
Het Europese arrestatiebevel, afgekort EAB, houdt in dat een Nederlandse rechter, zonder inhoudelijke toetsing, het arrestatiebevel van een collega uit een ander EU-land dient te respecteren en uit te voeren.”

De Tweede Kamer heeft zelfs de Grondwet hiervoor moeten herzien om dit juridische gedrocht mogelijk te maken. Ook ditmaal blijken onze ‘volksvertegenwoordigers’ weer uit idioten te bestaan zonder enige kennis van juridische zaken.
De gevolgen voor de rechtzekerheid van de Nederlander (terug naar de Middeleeuwen) in de ‘Europese Unie’ zijn enorm en het is onbegrijpelijk dat de media hier geen enkele aandacht aan hebben besteed dit m.u.v. de NRC.
De misstanden die Robert Hörchner aan de orde brengt zouden wederom op de agenda van de politiek moeten komen.

carl bergmann

Robert Hoerchner geeft een zeer goede beschrijving van poolse toestanden.
Het is natuurlijk “politically incorrect” want in Nederland en sommige andere EU landen is elke diepe kritiek op of zelfs berichtgeving over zware misstanden in andere EU landen taboe. `

Harm Dost

Het is allemaal nog veel erger dan je dacht.

Een officier van justitie kan daarenboven alles in het werk stellen om het delict zo te omschrijven dat het voor uitlevering in aanmerking komt.

De officier van justitie in Duitsland schrijft bijvoorbeeld dat de verdachte, die in Spanje werd aangehouden, gezocht wordt voor de grensoverschrijdende handel van 220 kilo hennepproducten. Eenmaal uitgeleverd blijkt dat de Nederlandse verdachte (coffeeshophouder) weliswaar in Nederland hennepproducten verhandelde, maar dat van enige betrokkenheid bij grensoverschrijdende handel geen sprake is. Dat heeft ten gevolge dat de officer nog voor het proces begint de aanklacht aanpast en nu een veroordeling op grond van het in Duitsland geldende universaliteitsbeginsel nastreeft.

De verdachte is voor het overgrote merendeel van de feiten reeds veroordeeld en heeft zijn straf al uitgezeten. Geen nood, want de Duitse wet kent het ne-bis-in-iden slechts in relatie met oordelen van Duitse rechtsinstanties. In andere gevallen wordt de tijd die al is uitgezeten (in Nederland) gewoon afgetrokken.

Natuurlijk had de Spaanse justitie deze verdachte nooit uitgeleverd als ze van de ware feiten op de hoogte was geweest, alleen al vanwege het feit dat het gaat om een strafbaar feit, begaan door een Nederlander op Nederlands grondgebied en Spanje het universaliteitsbeginsel ivm de handel in drugs niet kent. Maar je verwacht toch niet dat de Spaanse regering een diplomatiek protest zal indienen tegen Duitsland vanwege een Nederlandse coffeeshophouder?

Eenmaal uitgeleverd en reeds in Duitsland heeft de verdachte nog steeds (na 9 maanden!) de stukken niet gezien en zit dus vol met vragen. Op grond van deze vragen gaat zijn advocaat aan de slag en komt met een verrassende mededeling: hij kan de stukken niet lezen, want ze zijn in het Nederlands. Dat is geen enkel probleem, want de verdachte spreekt natuurlijk uitstekend Nederlands.

Nee mijnheer, U hebt het nog niet begrepen!

Dat betekent dat deze stukken speciaal voor U uit Nederland zijn aangeleverd. Als ze reeds in een Duitse rechtszaak waren gebruikt, dan waren ze wel in het Duits vertaald. Nu begint het de verdachte pas te dagen!!!! WAT!

Effe tellen: de verdachte werd op vrijdagavond aangehouden en de stempels laten zien dat de Nederlandse stukken (die mede de basis vormden van het uitleveringsverzoek) de dinsdag daarop al bij de officier van justie in Duitsland lagen. Kan dat?

Het bericht dat de verdachte op Tenerife aangehouden is gaat eerst naar Madrid, van de afdeling nationaal naar de afdeling interpol, vandaar naar het BKA in Wiesbaden, die het vervolgens doorgeeft aan Dusseldorf. Dusseldorf vraag de Nederlandse officier vervolgens om rechtshulp en krijgt de stukken daarop toegestuurd. Dat allemaal binnen 4 dagen tijd, deels in het weekend. Kan dat?

Of was de Nederlandse officier van justitie ervan op de hoogte dat de verdachte op vakantie ging en heeft hij zijn Duitse collega getipt, “in de hoop dat ze daar doen wat hier is nagelaten”, zoals een ambtenaar van de plaatselijke politie dat in de plaatselijke pers later uitdrukte. Een ding is zeker: hij was er van op de hoogte…

Goede raad is duur, want als de verdachte door justitie zelf geflikt is, dan zullen ze van die kant dus alles doen om dat te verbergen. Daarbij komt dat de zaak is juridisch gezien veel te gecompliceerd is voor een smakelijke verhaal Dus zowel juridisch gezien als publicitair zou het onverstandig zijn om alles in een keer aan de orde te stellen.

Dus wordt de tactiek gekozen om steeds opnieuw en met grote regelmaat bezwaarschriften in te dienen. Zo kun je steeds de hele zaak kort omschrijven en een ander detail aan de orde stellen. Net zo lang tot er iemand wakker wordt en denkt:”Nou moet het niet nog gekker worden” en vragen begint te stellen.

Het duurde even, maar het werkte en de eerste die uiteindelijk het hele verhaal op papier zette was Paul Witteman in Vrij Nederland, on de titel “Export van een strafzaak”.

Ik zou nog een kantje kunnen volschrijven met alles dat de Nederlandse autoriteiten hebben gedaan om desondanks de verantwoordelijkheid van hun kant te ontlopen. Volstaat om te zeggen dat er met een kort geding gedreigd moest worden om de regering tot handelen te VERPLICHTEN.

Robert Hörchner (8) zegt: Vrijheidsberoving. Laat me niet lachen, de Nederlandse officier van justitie werd (weg?)gepromoveerd naar Curaçao. Schadevergoeding? Nooit gezien.

Leuk dat er eindelijk eens aandacht aan het onderwerp wordt besteed, want destijds leken maar weinig mensen ECHT te begrijpen wat er allemaal gebeurde. Hopelijk begrijpen jullie het nu een beetje:

Het is allemaal nog veel erger dan dat je dacht!

PS: Overigens ben ik reeds geruime tijd geemigreerd, want ik kon het niet langer aanzien.

Paul Kirchhoff

Het lot van burgers in EU lidstaten wordt in belangrijke mate bepoaald door volksvertegenwoordigers die geen benul hebben van juidische implicaties van de wetsvoorstellen die ze aannemen.

Daarnaast valt op dat de leden van de staande magistratuur in veel lidtstaten voornamelijk geleid worden door scoringsdrift om niet te zeggen machtswellust.

Daarmee is het EAB een regelrechte bedreiging geworden voor de rechtszekerheid van EU burgers.

Op geen enkele manier draagt het huidige EAB bij aan de bescherming van de rechtsstaat in EU landen.
Gezien de traagheid die gepaard gaat met wijzigingen van Europese wetgeving zal deze situatie zeker nog tien jaar voortduren.

@ Harm Dost,

Emigreren alleen helpt niet veel.
Het verwerven van de nationaliteit van een staat die geen eigen onderdanen uitlevert is de enige afdoende remedie.

carl bergmann

@ Paul Kirchhoff “” Het verwerven van de nationaliteit van een staat die geen eigen onderdanen uitlevert is de enige afdoende remedie.”"
Nogal jammer, maar er zijn maar zeer wenig meer of min westerse landen overgebleven die hun onderdanen niet uitleveren . Natuurlijk heeft een aantal landen betere uitleveringsprocedures dan Nederland en de rendition van Hoerchner had daar niet kunnen gebeuren.
@ Harm Dost:
Het universaliteitsbeginsel is op zich een goede zaak.
Het maakt EAB ( en enige andere vorm van rendition of uitlevering)
volstrekt overbodig, want volgens dit beginsel kan bvb een Duitser
die een misdaad( die ook in Duitsland strafbaar is) in NL begaat
gewoon thuis worden vervolgd.
De woording van het constitutionele amendment in Duitsland maakt ook duidelijk dat de creatie van een ” europese rechtsruimte” de enige motivatie voor de uitlevering van eigen onderdanen was.