Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Buruma in de Hoge Raad

Zal de Tweede Kamer volgende week de Nijmeegse strafrechthoogleraar Ybo Buruma in de Hoge Raad benoemen? Deze keer is het geen hamerstuk, zoals meestal. De PVV kondigde aan zich  tegen Buruma te verzetten omdat hij, volgens het Kamerlid  Louis Bontes „veel te politiek is”. Buruma had in het Nederlands Juristen Blad Wilders en Mussolini in één stuk genoemd.  Zijn benoeming zou „een enorme schande” zijn.De heisa, terecht of niet, is uniek voor een benoeming van een  lid van de Hoge Raad.  Het vestigt ook de aandacht op de selectie   van raadsheren in dit hoogste rechtscollege. Dat  gebeurt geheel achter gesloten deuren. De leden van de Hoge  Raad raadplegen hoofdzakelijk elkaar. Eén keer per twee jaar  wordt er een advertentie geplaatst met een algemene oproep  om zich te melden. Dan wel om geschikte kandidaten ‘onder de aandacht’ van de Raad te brengen. Kandidaten melden zich nooit zelf aan. Wie dat wel doet heeft het niet begrepen. De advertentie  dient als  ideeënbus, niet als loket. Voor de Hoge Raad wordt je  gevraagd.   Het lidmaatschap is namelijk een onderscheiding. Die vraag je ook niet zelf aan.
De Hoge Raad stuurt een ‘aanbeveling’ met zes namen aan de  Tweede Kamer, met de meest gewenste kandidaat op één. De  Tweede Kamer houdt dan een besloten Commissie vergadering. Met de kandidaat wordt daar  een kennismakingsgesprek gevoerd.     De Kamer kan de volgorde op de aanbeveling veranderen,  maar doet dat nooit. Hooguit wijst de Kamer een eigen reserve  kandidaat aan. Daar kan de Hoge Raad de volgende keer dan rekening mee houden. Na een symbolische hamerslag in de plenaire vergadering gaat de voordracht naar de ministerraad. Die neemt de volgorde over, waarna het staatshoofd benoemt.
 Het komt er dus op neer dat de Hoge Raad zichzelf samenstelt,  met het parlement als procesbewaker. Het enige publieke, democratische  moment is wanneer de Kamer de voordracht  van de Commissie goedkeurt. Als de PVV volgende week dus om een hoofdelijke stemming vraagt,  valt er een steen in deze  vijver van ‘ons kent ons’ en ‘hebben we  nog iemand vergeten’.
Dat werd eigenlijk wel tijd. De benoeming van Buruma is er ook een mooie aanleiding voor. Hij is de bekendste strafrechtcommentator van  dit moment. Hij kan zich kernachtig en genuanceerd uitdrukken in de krant en op tv en doet dat vaak. Als  voorzitter van de commissie evaluatie afgedane strafzaken  hielp hij een paar akelige rechterlijke dwalingen opruimen.  Hij schrijft veel en goed en is ook nog plaatsvervangend rechter.
En precies zoals Bontes veronderstelt is Buruma ook ‘politiek’. Strafrecht gaat over  veiligheid, politiek een belangrijk thema. Buruma heeft PvdA-sympathiën. Hij schreef mee aan het  verkiezingsprogramma en adviseert de Kamer fractie van die partij. Vorig jaar publiceerde hij nog een een advies over de ‘softdrugsketen’ op zijn weblog. Nederland heeft volgens  hem in Europa onbetwist de ruimte om daar niet tegen te hoeven optreden. De Hoge Raad kiest dus niet voor een studeerkamer geleerde, maar voor iemand met een publiek profiel. Dat is vooral interessant omdat de Hoge Raad de komende jaren meer rechtspolitiek zal bedrijven. De hoogste rechter krijgt immers selectiemacht over de aangemelde zaken. De ‘normstellende rol’ van de Hoge Raad wordt zo versterkt. Er komt een eigen rechtspolitieke agenda. Alle reden dus om kandidaten beter te bekijken. En daar ook  meer in het openbaar over te spreken. Een hoorzitting in de Kamer met Buruma, dat had ik nou graag mee willen maken.

Eerder op dit blog: Supreme court kandidaat Sotomayor bleef overeind bij hoorzitting in Senaat VS

Dit is de eerste aflevering van de rubriek ‘Rechtsstaat’ die iedere zaterdag in NRC Weekend verschijnt.

Geplaatst in:
Opinie
Staatsrecht
Strafrecht
Lees meer over:
Hoge Raad

13 reacties op 'Buruma in de Hoge Raad'

Paul Kirchhoff

Nu er wat tumult is ontstaan over de aanstaandebenoeming van een lid van de hoge raad is dat een mooie aanleiding het functioneren van de Hoge Raad eens nader te bezien in samenhang met het staatsrecht.

Naar mijn idee wordt het aanwezige vacuum in het functioneren van de rechtspraak in Nederland de laatste jaren alleen maar groter.
Vanuit de eerste en de tweede kamer is er onvoldoende weerwoord op steeds verder gaande voorstellen van het ministerie van justitie die de rechtszekerheid van burgers aantasten.
Ingewijden wijzen er al op dat die trend alleen maar sterker wordt.
De aanstaande verlaging van de tarieven voor gefinancierde rechtsbijstand is daar al een duidelijk signaal van.

Reinier Bakels

De PVV wil – net zoals de “kutmarokkanen” die ze haten – allen maar herrie. Nu ook weer. Gaap.

De “kwaliteitskrant” die zo gek is op “duiding” moest eens een ronde maken langs buitenlanden.

Het U.S. Supreme Court heet zeer politiek te zijn. Let wel: dit zijn maar negen rechters, voor de hele VS, veel minder dan de Hoge Raad van ons kleine landje. De deelstaten hebben ook nog elk hun eigen hooggerechtshof. Maar nu komt het: successieve presidenten benoemden geestverwanten. Waren rechters benoemd door republikeinse presidenten conservatiever dan rechters benoemd door democraten? Nee, zo duidelijk is dat niet Rechters – ook in de US – zijn in de eerste plaats juristen, die het “geldend recht” interpreteren volgens de regels van het vak. Overigens kunnen deze rechters zo lang doorgaan als ze willen. Justice Stevens is vorig jaar op 90-jarige leeftijd vertrokken. Dus een republikeinse of democratische benoeming kan lang doorwerken.

Rechters van het Duitse constitutionele hof, het Bundesverfassungsgericht, worden zelfs officieel voor de helft uit ex-politici gerecruteerd. Bekend voorbeeld is ex-Bundespresident Roman Herzog. Een conservatief rooms politicus. Maar als rechter oordeelde hij – mirabile dictu – als rechter, en paste het geldende recht toe. Deze mannen en vrouwen worden trouwens voor 12 jaar benoemd. Geen herbenoeming uiteraard, want dat zouden ze nog in de verleiding komen zich geliefd te maken.

Maar dat interesseert zo’n *censuur!* Louis Bontes natuurlijk helemaal niet! Maar laten we dit ook positief zien. Zelden had de oppositie zo’n mooie gelegenheid de abjecte mentaliteit van de PVV te demonstreren!

jurjen koopmans

We hebben in Nederland niet voor niets een Trias politica, waarvan de rechtelijke macht tot nu toe het minst gesmet is door partijpolitiek. Dat komt omdat de rechtelijke macht een niet democratisch gekozen orgaan is.
Als mensen het belangrijk vinden dat politiek gekleurde mensen op de stoel van de rechter gaan zitten, dan zou het volk de rechter moeten kunnen kiezen.

Zelf vind ik dat rechters ongekleurde grijze muizen moeten blijven. Dus niet publieke figuren (bekend als tv-analyticus), geen partijmensen (schrijvers van partijprogramma’s) of “activisten” (milieubeweging, ontwikkelingssamenwerking, lobbygroepen).
Een neutraal iemand komt in tegenstelling tot iemand met een fanatieke mening tot een genuanceerd oordeel.

Als dat onmogelijk blijkt en de politieke partijen eigen mensen in dit soort baantjes trachten te schuiven dan hoop ik op een democratisch gekozen rechter.

Filip s. de Goede

@ Dhr. F. Jensma,

Inderdaad zou een (publieke) hoorzitting bij dit soort benoemingen een aardig idee zijn. Dat geldt ook voor benoemingen in bijv. de RvS, maar wellicht ook bij besturende functies als bijv. CvdK’s of burgemeesters. Op deze manier creeer je een goede mix tussen stabiele benoemingen (ik ben niet zo’n fan van gekozen burgemeesters) en toch ook een stukje publieke verantwoording.

Dat betekent dan wel dat ook politieke partijen hun verantwoordelijkheid moeten kennen en dit soort benoemingen op de inhoud i.p.v. de persoon moeten beoordelen. De PVV is slechts gestoken door, zoals zij vinden, de vergelijking van Wilders met Mussolini enige tijd terug in een column van desbetreffende hoogleraar. Met zijn veronderstelde politico-juridische agenda heeft dat weinig te maken. De ‘rechtse’ pers gaat daar dan weer mee door, door zelfs banden met enigszins radicale organisaties van 20 jaar terug erbij te halen. (Nu wel, maar waar waren deze ónthullingsexperts’ toen Rita Verdonk haar lidmaatschap van een enge, linkse politieke partij maar bleef verzwijgen ?).

Dat is natuurlijk niet de weg die we moeten ingaan bij dit soort benoemingen.

Ron Batten

Als de kandidaat raadsheer bij de Hoge Raad inderdaad PvdA-er is en politiek kritisch staat tegenover Wilders, kan hij in elk geval een eventuele cassatie in de zaak Wilders niet behandelen.
Voor zover ik weet is nog nooit iemand in de Hoge Raad benoemt met een politiek profiel. Als we dat nu wel gaan doen, moeten we misschien de benoemingstermijn van “voor het leven” veranderen in 12 jaar zonder herbenoeming, zoals in Duitsland. Was wellicht toch niet zo’n gek idee van Wilders.

de Hond

Als ik Buruma in een zitting alleen al het idee had gegeven dat ik hem op 1 lijn met Mussolini dacht te kunnen stellen dan waren de rapen gaar geweest en was ik naar alle waarschijnlijkheid vast gezet voor belediging van de rechter.
Het is duidelijk dat een rechter zich publiekelijk niet heeft uit te laten
over een politicus. Niet meer dan terecht dat deze man zijn kansen heeft verspeelt om bij de Hoge Raad te komen. Het geeft wel aan hoe wij over de Hoge Raad moeten denken nu de Raad deze man voor draagt.

Elmer Hartkamp

De PVV zegt zich ontzettend zorgen te maken over de mogelijkheid dat islamistitische krachten de verworvenheden van de Nederlandse dan wel Westerse maatschappij zullen ondermijnen. Is dit omdat de PVV in dat opzicht geen concurrentie duldt? De grondwet, de trias politica, de rechtsstaat en de basisbeginselen van de Europese Verlichting, onder de PVV moeten ze er allemaal aan geloven!

Ik ben geen voorstander van de politieke benoeming van rechters, maar als het onvermijdbaar is dat de politiek zich inmengt in die benoeming (zoals nu achter gesloten deuren lijkt te gebeuren), is openbaarheid wel gewenst.

Ik ben echter bang dat het de PVV en Geert Wilders niet te doen is om een inhoudelijke discussie over de publieke verantwoording van de benoeming van rechters. Op Berlusconesce wijze (een andere Italiaan) opent Wilders de aanval op alles en iedereen die hem dwarszit. Die man is volkomen roekeloos.

Pim Fortuyn richtte de zelf opgewekte volkswoede op de “linkse politieke elite”, en nu gaat Geert Wilders met gestrekt been in de aanval op de rechtspraak. Als iemand een gevaar is voor de verworvenheden van de Westerse beschaving, dan is het de heer Wilders wel.

c wildschut

Ieder mens heeft zo zijn meningen en opvattingen. In zoverre is iedereen een politiek figuur. Voor een rechter, redelijk zelfverzekerd en stevig in zijn/haar schoenen, zal dat zeker ook gelden. En heus niet alleen maar D66 :)!! Maar, moeilijk voorstelbaar voor de PVV, waar álles politiek gemaakt wordt, het speelt allemaal gewoon geen rol. Zodra de rechter zijn toga aantrekt, moet hij zijn politieke ideeën opzij zetten en het recht toepassen. En daar is -als het goed is- niks politieks aan. Kortom: hoe een inhoudelijk oninteressante vraag toch aandacht krijgt.

Niek Heering

Lees http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/1858704/2011/03/12/Niet-Buruma-maar-Wilders-maakt-de-rechter-verdacht.dhtml
Wat in de straat van Wilders past: twee van de drie trias politica uitschakelen, zodat alleen de uitvoerende overblijft, met uiteindelijk alleenheerser Wilders.

Freek Jansen

Nou, kogel door kerk. Maar niet dan nadat wij weer eens beledigingen hebben moeten aanhoren van Geert Wilders richting de Hoge Raad, de rechtspraak en – wat erger is – richting de heer Buruma (door Wilders een idioot genoemd)

Misschien had BUruma toch gelijk: Wilders is met zijn constante aanvallen op de rechterlijke macht zonder meer vergelijkbaar met Berlusconi…

Verder valt op dat meneer Wilders niet vies is van dikke woorden richting anderen; komt er kritiek riching meneer Wilders, dan is het opeens demoniseren, ongbeschoft en wat dies meer zij. Meneer Wilders is een puber. Een onverdraagzame puber. Eigenlijk een vervelend kereltje. Niet meer dan dat.

R. Verheul

Voor het lidmaatschap wordT je gevraagd? Cool!

P. Bruinsma

Het zou zeer ongepast zijn om de heer Buruma te vergelijken met Roland Freisler. Even ongepast is het om de fractie voorzitter van de PVV Wilders met Mussolini te vergelijken. Op dit moment is duidelijk dat door en onder de vlag van de Islam verderfelijke dictaturen zijn ontstaan en juist door de Islam nog steeds bestaan. Een voorbeeld is Hamas, die door de Imans aan de macht zijn gebleven. Ook gidsland van de Islam Saoedi Arabie kent geen geen godsdienst vrijheid en daar viert de discriminatie van vrouwen hoogtij. Ook in Egypte worden Kopten vanwege hun christelijke geloofsovertuiging gediscrimineerd en vervolgd. In Pakistan worden Christenen ter dood gebracht wegens belediging van de Islam en de profeet. Het is een misdrijf dat in vele Islamitische landen streng wordt gestraft. Als Buruma Wilders veroordeelt wegens zijn houding t.o.v. de Islam en dus tolerant is tegen intolerantie is hij naar mijn mening geen waardig lid van ons hoogste Rechtscollege. Hij hoeft het uiteraard niet politiek met Wilders eens te zijn maar hij dient wel tegen de uitwassen, de grove schendingen van de mensenrechten, van de islam stelling te nemen.

c wildschut

Beste heer Bruinsma; zoals ik hierboven ook schreef, Buruma zal zo’n stelling ongetwijfeld betrekken als hem als rechter een zaak wordt voorgelegd waar een schending van mensenrechten aan de orde is. Wat hij vindt van de politieke opvattingen van de heer Wilders is NIET relevant.