Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Britse regering moet zwichten voor arrest uit Straatsburg maar heeft er geen zin in

Wie politici wil zien spartelen onder druk van de rechter moet nu op het Verenigd Koninkrijk letten. Daar is de regering Cameron gedwongen een arrest van het mensenrechtenhof in Straatsburg uit te voeren en gedetineerden stemrecht te geven. De politieke spanning loopt er hoog op – en de discussie over ’Straatsburg’ ook.

De veroordeelde moordenaar John Hirst wist in 2005 het Hof ervan te overtuigen dat een gedetineerde niet van zijn burgerrecht om te stemmen mag worden  beroofd. In de meeste Europese landen is daarover geen debat: een dader wordt zijn vrijheid ontnomen, niet zijn burgerschap en dus zijn stemrecht. In Nederland mag een gedetineerde bij volmacht stemmen. Zie dit wetsartikel.

De Britse premier David Cameron wordt echter ‘misselijk’ bij de gedachte, een sentiment dat hij deelt met grote delen van de bevolking. Gedetineerden stemrecht blijven weigeren kost de Britse betalingbetaler echter naar schatting 160 miljoen pond aan schadevergoedingen. Zie dit antwoord tijdens het parlementaire vragenuurtje:

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=DjzmvvozHuw[/youtube]

De man die de controverse veroorzaakt, John Hirst, legt in deze video uit waarom gedetineerden wel moeten kunnen stemmen.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=0x6gqO2Amhs[/youtube]

Het verzet tegen het stemrecht voor gedetineerden wordt in Britse juridische kring aangevoerd door Lord Hoffman, een tamelijk kleurrijke rechter die regelmatig arresten uit Straatsburg bekritiseerde. Lees over zijn persoon dit BBC profiel. En over zijn juridische opinies deze bijdrage.

Maar de consensus lijkt toch dat het Verenigd Koninkrijk, als mede ondertekenaar van het Europese Verdrag voor de rechten van de mens de arresten van het Hof toch moet uitvoeren. Lees dit bericht over de verwarring in het Britse kabinet, waar de minister van Justitie Kenneth Clarke het verlenen van stemrecht ‘obvious’ noemt.

In dit artikel legt dr. Susan Easton, deskundige in penitentiair recht, uit dat het afnemen van het stemrecht past in een cultuur van vijandigheid jegens gedetineerden. Stemrecht voor gedetineerden wordt ervaren als wezensvreemd en bedreigend.

In het arrest van het Straatsburgse Hof, hier te lezen, breken de rechters echter een lans voor tolerantie als kenmerk van democratische samenlevingen. In overweging 70 staat het volgende: Er is geen plaats in het systeem van Europese mensenrechtenverdrag, “where tolerance and broadmindedness are the acknowledged hallmarks of democratic society” voor een automatisch ontnemen van rechten “based purely on what might offend public opinion.”

Vanavond wordt duidelijk of de publieke opinie gaat winnen, of het mensenrechtenverdrag. Het parlement STEMT DAN over een motie waarin het plan om stemrecht aan gedetineerden te verlenen wordt afgekeurd. Lees dit bericht van Mail Online, waarin het eventuele aannemen van de motie wordt omschreven als een duidelijk signaal dat het Britse parlement genoeg heeft van  “seeing their law-making powers usurped by diktats from Strasbourg.”

Update 11 febr. Na een debat van zes uur stemde het Britse lagerhuis met een meerderheid van 234 tegen 22 in met een motie het arrest van het Hof naast zich neer te leggen. De  ‘Day we stood up to Europe’. Zie dit bericht. en hier een analyse: Het Britse parlement heeft ´de oorlog verklaard aan het EVRM´.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Europees recht
Lees meer over:
EVRM
gevangeniswezen
mensenrechten

12 reacties op 'Britse regering moet zwichten voor arrest uit Straatsburg maar heeft er geen zin in'

c wildschut

Ontkenning van de rechtsstaat, bizar. Electoraal begrijpelijk, maar o zo onverantwoordelijk. Het is zo simpel, er worden wetten/verdragen opgesteld, die worden uitgelegd en toegepast door de rechterlijke macht. Aan hun uitspraken dient iedereen zich vervolgens te houden. Als de uitkomsten niet bevallen, kunnen de wetten kennelijk veranderd worden volgens de regels van het democratische spel. Een andere optie biedt geen structureel soelaas, zo heeft de geschiedenis bij het incidenteel wegvallen van een functionerende rechtsstaat geleerd. Het volk voorhouden dat een andere optie wel bestaat is je reinste populistisch bedrog, waarin de heren politici zelf misschien nog wel geloven ook.

J.v.Loveren

Als mede ondertekenaar van het Europese Verdrag voor de rechten van de mens dient het Verenigd Koninkrijk de arresten van het hof gewoon uit te voeren. Achteraf ageren tegen wat eerst is ondertekend zou betekenen dat de inhoud niet voldoende is bestudeerd. Een veroordeelde wordt inderdaad zijn vrijheid gedurende korte of langere tijd ontnomen. Wanneer niet anders omschreven in de wet behoud deze zijn burgerschap dus ook het stemrecht. Dat grote delen van de bevolking hier anders over denken is niet relevant. Het gebeurd maar al te vaak dat grote delen van de bevolking ergens tegen zijn en dat de regeringsleiders gewoon door gaan met uitvoeren van wat wettelijk is vastgelegd. Het is maar net hoe je met de meerderheid om wil en kan gaan. De Britse premier kan dan wel misselijk worden bij de gedachte van het stemrecht van gedetineerden bezitten maar aan de andere kant kost dat die zelfde grote delen van de bevolking wel 160 miljoen pond aan schadevergoedingen. Is men ook bereid om dat gigantische bedrag als belastingbetaler te blijven betalen? Is het ook geen misselijk makende gedachte dat verslaafden, souteneurs en allerlei fraudeurs stemrecht hebben? Tijdens de verkiezingen zijn het wel de stemmen die tellen en niet de personen. In andere landen wordt over het stemrecht van gedetineerden niet eens gedebatteerd. Engeland dient zich gewoon neer te leggen bij de arresten van het hof. En ook de andere landen die het verdrag hebben ondertekend dienen zich aan hun afspraken te houden. Discussies in eigen land hierover kunnen altijd gevoerd worden maar zullen zeker niet leiden tot veranderingen. De vraag is dan ook of hier wel een zinvol debat wordt gevoerd.

Johan Kloosterman

EHRM is blijkbaar weer eens in geslaagd om een maatschappelijk debat op gang te krijgen. En zo zie ik EHRM ook, niet zo zeer als rechtbank (wat het natuurlijk wel is) maar vooral als aanjager van (mensenrechten) onderwerpen die in Europees verband besproken zouden moeten worden.
In dit verband denk ik aan België. Voor zover ik weet is België een land dat de doodstraf kent, doch de doodstraf niet ten uitvoer legt. In plaats daarvan worden ter dood veroordeelden ‘gestript’ van al hun burgerrechten. Ze worden formeel uit alle administratie geschrapt, omdat ze (formeel gesproken) zijn overleden. Je bestaat als ter dood veroordeelde Belg dus niet meer.
Hoe zou EHRM daarover oordelen, mocht de overheid besluiten dat je als mens niet meer bestaat? Die discussie is belangrijk omdat in het informatietijdperk mensen nog slechts bestaan bij gratie van de registratiesystemen waarin ze zijn opgenomen.

Reinier Bakels

Het “nie wieder” gevoel waarin het Europees Verdrag (en Hof) voor de Rechten van de Mens vlak na de tweede wereldoorlog (in 1950) tot stand kwam begint te verflauwen, pas ook nog in Nederland waar politici het bestonden om hardop te zeggen dat ze dat verdrag maar een blok aan het been vonden, en een publiciteitsgeile promovendus scheidde (in de NRC) een schrijfsel vol feitelijke onjuistheden af waarin hij het EHRM een bedreiging voor de democratie noemde. Door beslissingen in strijd met het gesundes Volksempfinden, zo klonk het bijna.
Het is een lastige paradox, maar een absolute suprematie van het beginsel van volkssoevereiniteit is niet gezond. In landen met een sterke constititionele tradidie als de Verenigde Staten en de Duitse Bondsrepubliek spelen constitutionele gerechtshoven een belangrijke en weinig omstreden rol, dus het kan goed werken. Speciale regels zoals het (Duitse) leerstuk van het Parlamentsvorbehalt voorkomen dat constitutionele rechters op de stoel van politici gaan zitten.
Als in de VS iemand zegt “it is the Constitution”, dan past een eerbiedig zwijgen. Als Obama’s zorgwet straks aan het U.S. Supreme Court wordt voorgelegd, dan zal niemand het in zijn hoofd laten om te roepen dat die rechters de democratie in de weg lopen. In Berlijn zijn ze ook niet altijd blij met de uitspraken van het Bundesverfassungsgericht, maar gerespecteerd wordt het wel.
Hoe kunnen ze in Straatsburg het respect behouden (of terugwinnen)? Timmeren die brave rechters misschien niet voldoende aan de weg? Zijn ze niet in staat om tegenwicht te bieden tegen het publicitaire geweld van al dan niet populistische politici? Eigenlijk zouden die politici hen moeten steunen, ook als dat af en toe niet in hun directe belang is.
Het kan toch niet zo zijn dat we nog een derde wereldoorlog nodig hebben om de geheugens op te frissen waar mensenrechten ook weer voor dienen?
Een eerste stap lijkt me dat we een kamerlid als Omzigt geen toegang geven tot de dodenherdenking op 4 mei.

Rob Hagemans

De reacties van Wildschut en Van Loveren (dat het VK het arrest ‘moet’ uitvoeren) gaan uit van een ‘continentale’ gedachtengang: het Europees Hof is een ‘hogere’ rechter dan het lokaal hooggerechtshof en verdragen gaan automatich boven de nationale wetgeving. In Nederland is dit ook zo, en het Euopees Hof is ook van mening dat het boven de nationale wet staat. Het Engelse rechtsstelsel denkt hier echter anders over. Het Europees Hof staat in Engeland en Wales niet boven het Britse Hooggerechtshof, en de regering voelt zich alleen gedwongen het arrest uit te voeren omdat het Europees Hof krachens de Engelse wet in een Engels hof een schadevergoeding kan eisen op basis van het EHRM. Als het Lagerhuis echter een bindend besluit neemt dat het EHRM in deze zin niet mag worden geinterpreteerd, wordt dat wellicht anders. Zo ontstaat een rommelige situatie waarin het Engels recht en het Europees recht met elkaar in tegenspraak zijn. Anders dan in Nederland, trekt in GB dan het lokale recht aan het langste eind. Ook kan het VK zich eenvoudig terugtrekken uit het EVRM, al vermoed ik dat men dat niet echt wil.

Aangezien er geen internationale politiemacht en leger zijn om internationale ‘wetten’ af te dwingen, is het uitvoeren ervan door soevereine staten uitendelijk afhankelijk van lokale goede wil.

Geheel terzijde, de Belgische situatie van niet-uitvoerbare doodstraffen die Johan Kloosterman beschrijft was in het verleden inderdaad het geval. In 1996 heeft Belgie echter de doodstraf formeel en in alle gevallen afgeschaft.

a.zecha

De Staat der Nederlanden heeft zich zeer veel moeite getroost om Internationale Rechtbanken, zoals het Internationaal Hof van Justitie en het Internationaal Strafhof, naar Nederland (i.e. Den Haag) te halen. Dat zou bevorderend kunnen zijn voor het Nederlands imago als “gidsland voor mensenrechten”.

De vorige minister van buitenlandse zaken heeft dat in woord en geschrift de goegemeente duidelijk willen maken.
Inderdaad, zolang het tot het gesproken en geschreven woord en bij Haagse locaties van internationale gerechtshoven blijft, zou dit voldoende aangenaam kunnen zijn ter bevrediging van bepaalde Nederlandse nationalistische gevoelens.

In een uitzending van Reporter in januari 2011 kwam een uitgelekte (niet door Wikileaks) “Geheim” en “Spoed” Memo d.d. 15 december 2010 ter sprake (http://reporter.kro.nl/uitzendingenreporter/_2011/110126_memo-juridische-zaken.aspx).
Deze Memo is te lezen en te downloaden.
In opdracht van de minister van buitenlandse zaken werd kennelijk onderzocht welke mogelijkheden de Staat der Nederlanden heeft om te handelen “in geval van juridische acties tegen buitenlandse overheidsfunctionarissen in NL.”

Ten minste kan worden vastgesteld dat de Nederlandse staat op een bemerkenswaardige wijze met het EVRM omgaat.
De bewindslieden die immigratie- en vluchtelingen “behartigen” vertonen mijns inziens analoge bemerkenswaardige beleidskenmerken.
Het lijkt slechts een kwestie van tijd dat het imago “Gidsland voor Burger-, Mensen- en Kinderrechten” eveneens doorgeprikt wordt.

Naar mijn mening verdienen fatsoenlijke Nederlandse burgers beter; dat geldt ipso facto ook voor “decent British civilians”.
a.zecha

Paul Kirchhoff

In Belgie kan de rechter als bijkomende sanctie veroordeelden het stemrecht ontnemen.

Paul Kirchhoff

Dat kan nog een aardige strijd worden nu het Britse parlement met grote meerderheid heeft besloten het arrest van het EHRM naast zich neer te leggen.
Ik ben benieuwd welke sancties er volgen op het niet naleven van een uitspraak van het Europese Hof.

Menco Rasterhoff

Het recalcitrante gedrag van Engeland/GB ten aanzien van Europese aangelegenheden begint ergerlijk te worden. Niet in de laatste plaats omdat stemrecht -gelet op het Europees parlement- inmiddels geen strikt nationale aangelegenheid meer is.

Engeland heeft zich bewust gebonden aan het EVRM. Dat betekent dat er gewoon uitgevoerd moet worden, ook al is de uitspraak de nationale volksvertegenwoordigers onwelgevallig. Volgens mij is dat ook een kerngedachte achter het EVRM: het slechtste kindje van de klas wordt door de rest te kennen geven dat het beter zijn best moet doen.

Het is arrogant en onaanvaardbaar dat een lidstaat een uitspraak van het EVRM (betreffende die lidstaat) naast zich neerlegt. Niet alleen druist het in tegen de letter en geest van de formele aspecten van het verdrag (art. 46, eerste lid), maar bovendien levert het een voortduring op van schending van een mensenrecht. Nog daargelaten dat het een zeer onwenselijk precedent schept voor andere lidstaten. Als de zelfbenoemde voorvechter van mensenrechter en democratie (VK) het EVRM al met voeten treedt, wat mag dan nog van landen als notoire veelplegers als Rusland verwacht worden?

Ik ben benieuwd of er reactie zal volgen van het Comité van Ministers van de Raad van Europa en wat die reactie inhoudt.

Mihai Martoiu Ticu

Dit sort dingen deed GB vanaf het begin. Terwijl de Britse vertegenwoordiger bij de onderhandelingen ontzettend uit de toren blies over mensenrechten, op de achtergrond verzette de regering zich tegen het hof. Hier een paar citaten:
“The Lord Chancellor said that…[o]bviously the Government must continue to disclaim the jurisdiction of the proposed European Court of Human Rights, since this would seriously compromise the sovereignty of Parliament. But there would remain some risk that the Government, or some subsequent Government, might be forced to concede some right of appeal to this Court; and it was therefore important to ensure that the Protocol was not framed in dangerously ambiguous terms. There was general agreement that the Government should maintain its opposition to the grant of a right of appeal to a supra-national authority. If any subsequent Government should concede this claim, the position was safeguarded by the right which existed to contract out on giving six months’ notice.”, CONCLUSIONS of a Meeting of the Cabinet held at 10 Downing Street, S.W. 1, on Thursday, 18th January, 1951, at 11 a.m., Council of Europe. Convention on Human Rights. (Previous Reference: CM . (50) 68th Conclusions, Minute 2 (4).) CAB 128/19/0/0004 p.30-31.
Sir Eric Beckett, Legal Adviser to the British Foreign Office, commented “It seems inconceivable that any Government, when faced with the realities of this proposal, would take the risk of entrusting these unprecedented powers to an international court, legislative powers which Parliament would never agree to entrust to the courts of this country which are known and which command the confidence and admiration of the world.”, G. Marston, “United Kingdom’s Part in the Preparation of the European Convention on Human Rights, 1950, The,” 42 Int’l & Comp. L.Q. 796 (1993): p.803.
Beckett “We attach the greatest importance to a well-drafted Convention of Human Rights but we are dead against anything like an international court to which individuals who think they are aggrieved in this way could go.”, ibid., p.804.
Gladwyn “Jebb went on to observe: It is necessary, however, to make a clear distinction between this task of drawing up the substantive provisions of Human Rights and the quite separate question of enforcement, which ought of course to come after, and not before, the establishment of the principles. Mr Bevin feels that any proposal for an International Court of Human Rights, at which presumably individuals would be able to appeal against their own courts or Governments, would (apart from being premature) be quite impracticable at the present stage of European development and very undesirable from the point of view of the Governments concerned. You might, for example, have inhabitants of the Saar, or of Gibraltar, or of the small areas of Germany which are to go to Belgium and Holland bringing complaints before the Court against political conditions, which would be very embarrassing.”, ibid., p.805.

Mihai Martoiu Ticu

De regering kan de stemrecht niet ontnemen voor twee redenen:

(1) Sommige mensen komen onschuldig in de gevangenis terecht. Welke regering aan de macht komt, kan ook gevolgen hebben voor hun mogelijkheid om hun onschuld alsnog te bewijzen.
(2) Toekomstige regeringen kunnen een gevaar voor het leven van een persoon zijn. Niemand is verplicht om het te accepteren zolang zijn stem geen onderdeel is van het beslissingsproces om een dergelijk regime aan de macht te brengen.

“If by the mere force of numbers a majority should deprive a minority of any clearly written constitutional right, it might, in a moral point of view, justify revolution”, Abraham Lincoln

Jan-Peter Loof

Veel van de parlementaire discussie in Groot-Brittanië over het EHRM-arrest Hirst berust op een slecht lezen van de uitspraak. Het EHRM heeft helemaal niet gezegd dat Groot-Brittannië verplicht is ‘om aan moordenaars het stemrecht te verlenen’. Het EHRM heeft slechts twee dingen geconstateerd: (a) de Britse wetsbepaling waarop de uitsluiting van het kiesrecht voor gevangenen is gebaseerd berust weliswaar op een wetsbepaling uit 2000, maar het principe uit deze bepaling (‘civic death’) stamt uit een laat-middeleeuws verleden en over doel en nut van het ontzeggen van kiesrecht aan gedetineerden heeft in het Britse parlement nooit een fundamenteel debat plaatsgevonden (er was dus wel een wettelijke basis voor de inbreuk op het kiesrecht, maar eigenlijk was er geen goede/duidelijk gemotiveerde uitspraak van de volksvertegenwoordiging over die inbreuk); (b) de wettelijke bepaling maakt geen enkel onderscheid naar gelang het strafbare feit waarvoor een gevangene is veroordeeld of de duur van de gavangenisstraf en er zijn geen mogelijkheden voor de rechter om die elementen af te wegen in zijn uitspraak.
Als het Britse parlement derhalve na grondig debat zou besluiten om een wet vast te stellen waarin bijvoorbeeld bij zware misdrijven aan de rechter de bevoegdheid wordt gegeven om de veroordeelde tevens te ontzetten uit het kiesrecht dan staan EVRM en EHRM daar helemaal niet aan in de weg.
Dat Britse lobbyisten en politici (vergezeld van de bejaarde Lord Hofmann, die op dit punt toch echt de weg een beetje kwijt is) nu om het hardst pleiten voor terugtrekking uit het EVRM is dan ook volkomen onverantwoord. Dat een Leidse promovendus – klaarblijkelijk zonder een letter van het EHRM-arrest gelezen te hebben – zich daar volmondig bij aansluit is nog veel onverantwoorder en een wetenschapper onwaardig.