Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

De Uitspraak: Mag een werknemer die in de cel belandt op staande voet worden ontslagen?

Mag een werknemer die in de cel belandt altijd op staande voet worden ontslagen? De zedendelinquent annex bankier. Met commentaar van NJB-medewerker Petra Charbon, arbeidsrechtadvocaat in Amsterdam.

De Zaak. Een werknemer van de Amro Bank eist intrekking van zijn ontslag op staande voet en hervatting van het loon ‘vanaf het moment dat hij weer beschikbaar is’ voor het werk.

De feiten. De bank was namelijk met betalen gestopt omdat de employee in de cel zat. Deze 60-jarige bankier van de afdeling Corporate Clients was gearresteerd wegens jarenlang seksueel misbruik van ‘tenminste één’ van zijn minderjarige stiefkinderen. Daarvoor werd hij veroordeeld tot drie jaar cel, waarvan één voorwaardelijk.

Een half jaar na die veroordeling en een week nadat de employee de bank meldde van hoger beroep af te zien, werd hij op staande voet ontslagen wegens een ‘dringende reden’. De bank noemt zijn gedrag ‘onaanvaardbaar’. „Het vertrouwen dat wij in u moeten kunnen stellen is hierdoor onherstelbaar geschaad”. De bank vindt niet dat voortzetting van de arbeidsrelatie „redelijkerwijs gevergd kan worden”. Ook gezien de ernst van het delict en de onrust onder het personeel.

Spreekt zo’n ontslag niet voor zich?

Voor de bank wel. Die noemt nog als bijkomende argumenten dat de man ruim twee jaar afwezig was, waardoor hij zich ook niet kon aanpassen aan de veranderingen op de werkvloer. De bank vindt dat een langdurige onderbreking van het werk als gevolg van detentie altijd reden voor ontslag op staande voet mag zijn.

Wat zegt de rechter?

De Hoge Raad vindt echter, net als de kantonrechter en het Gerechtshof, dat de man ten onrechte op staande voet is ontslagen. Een strafrechtelijke veroordeling, gevolgd door een langere detentie is ‘in beginsel geen reden voor ontslag op staande voet’. Behalve bij ‘bijzondere omstandigheden.’

Hoe wordt dit gemotiveerd?

De bank heeft gewacht met het ontslag. De man werd niet ontslagen toen hij werd gearresteerd. En ook niet toen hij werd veroordeeld. Maar pas nadat hij afzag van hoger beroep. Pas toen kwam de bank actie. Met de noodzaak om op ‘staande voet’ afscheid te nemen viel het dus wel mee.

Het seksuele misbruik voltrok zich volgens de rechter bovendien „geheel in de privésfeer”. Van „enige negatieve invloed op zijn functioneren als werknemer” was niet gebleken. De bank leed evenmin schade door zijn afwezigheid. Zijn loon werd al ingehouden en zijn werk verdeeld over collega’s. Na zijn ontslag is zijn functie evenmin opengesteld. De werknemer is bovendien 60 en werkte al sinds 1971 bij de bank. Dit alles meegewogen, mèt zijn resterende kansen op de arbeidsmarkt, vindt de rechter dat ontslag op staande voet niet is gerechtvaardigd. De ernst van het delict en de onrust bij terugkeer onder collega’s „brengen hierin geen verandering”.

Volgens de Hoge Raad is bestaat er geen algemene ‘subregel’ dat werkverzuim door verblijf in de cel altijd een dringende reden is voor ontslag op staande voet, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn. De redenering van de lagere rechters zijn ‘niet onbegrijpelijk’.

De uitspraak (LJ: BO1821) is hier te vinden.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Civiel recht
Lees meer over:
arbeidscontract
sexueel misbruik

7 reacties op 'De Uitspraak: Mag een werknemer die in de cel belandt op staande voet worden ontslagen?'

NJB medewerker Petra Charbon, arbeidsrechtadvocaat

Een snel oordeel is makkelijk geveld. De gevolgen van een ontslag op staande voet zijn echter zeer ingrijpend. Zo’n werknemer is van de ene dag op de andere werkloos, zonder inkomen en heeft geen recht op een WW uitkering. Zoeken naar ander werk wordt er ook niet gemakkelijker op. Daarom wordt een ontslag op staande voet gezien als een uiterste middel en door rechters streng beoordeeld. Dat geldt niet alleen als werknemers de gevangenis in moeten of hebben gezeten, maar ook, ik noem maar een voorbeeld, als ze zich schuldig hebben gemaakt aan diefstal van bedrijfseigendommen. Ook dan weegt de rechter alle omstandigheden mee en is ontslag op staande voet geen automatisme. Bij gevangenisstraf is de lijn in de rechtspraak als volgt samen te vatten. Het enkele feit dat er sprake is van detentie zal meestal niet worden gezien als een dringende reden. Wel kan dan natuurlijk het loon worden stopgezet omdat het niet werken voor risico van de werknemer komt. Dat gebeurde ook in deze zaak. Het gaat vaak echter niet alleen om de gevangenisstraf op zich maar ook om het strafbare feit dat is gepleegd. Van groot belang is dan, naast alle overige omstandigheden, of dat strafbare feit verband houdt met het werk. Dat is bij zedendelicten meestal niet het geval. Ook in de nu besproken zaak van de ABN AMRO medewerker ging het om ontucht in de privésfeer. Dat gedrag, zo kunnen we lezen, had geen negatieve invloed zijn functioneren. Voor het misdrijf is hij gestraft. Hij heeft in de gevangenis gezeten en geen inkomen gehad. De werknemer zou met een ontslag op staande voet dubbel worden gestraft. Terug uit de gevangenis, geen werk meer en geen WW uitkering. Waarschijnlijk ook erg weinig kans om nieuw werk te vinden. De uitspraak van de Hoge Raad is in lijn met de (lagere) rechtspraak. Het dienstverband blijft in stand, de man krijgt weer zijn loon na afloop van detentie. Ik lees niet dat hij terug moet naar zijn werk omdat hij dat niet heeft gevorderd maar ook dat zou normaal gesproken wel moeten. Toch heb ik wel nog twee kanttekeningen. Het plegen van zo’n zedendelict buiten het werk kan terugkeer naar het werk toch moeilijk of zelfs onmogelijk maakt. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de werknemer leraar is op een lagere of middelbare school. Beëindiging van het dienstverband hoeft (mag) dan in beginsel niet op staande voet maar kan via de rechter, UWV of zelfs wellicht in overleg. Het kan ook zo zijn dat de verhoudingen op het werk, bij terugkeer van de werknemer, problemen opleveren. Dat vraagt van de werkgever een behoorlijke (management)inspanning en de werknemer kan daarbij niet achterover leunen. Die moet immers het vertrouwen terugwinnen van zijn baas en zijn collega’s. Als dat (toch) niet werkt, kan alsnog worden besloten tot ontslag. Dit hoeft dan niet meteen gepaard te gaan met een ontslagvergoeding maar het kan wel minder beschadigend voor de werknemer dan een ontslag op staande voet.
Petra A. Charbon, advocaat/partner bij Bergh Stoop & Sanders Advocaten te Amsterdam

R.F. van Wijk

Vanuit de werkgever geredeneerd: een werknemer is – door eigen toedoen – zomaar twee jaar afwezig. Moet de werkgever deze man dan in dienst houden? Zijn functie is in de tussentijd opgevuld door een ander, er is gewoon geen plek meer voor hem.

Bij ziekte ligt dat natuurlijk anders, maar in dit geval is de werknemer zelf schuldig aan zijn langdurig verzuim.

Max Molenaar

Werk voor veroordeelden is belangrijk
Dit geval illustreert één van de grote nadelen van celstraf. Celstraf haalt namelijk iemand uit het arbeidsproces en kan iemands loopbaan blijvend beschadigen en dat kan weer stimuleren dat iemand misdrijven gaat plegen. Daarom moet in de meeste gevallen celstraf worden voorkomen.

Geef dan liever vele jaren lang elektronisch huisarrest buiten werktijden, gecombineerd met andere zware alternatieve straffen.

En als iemand geen werk kan vinden wegens een veroordeling, moet er altijd plaats voor hem zijn in een werkproject van de overheid. Bijvoorbeeld werk bij de vuilnisophaaldienst, gemeentewerken, plantsoenendienst of telewerk.

MIJN VOORSTELLEN VOOR NIEUWE STRAFFEN
http://weblogs.nrc.nl/rechtenbestuur/2011/01/04/verband-tussen-langer-straffen-en-lagere-criminaliteit-alleen-bij-notoire-veelplegers/#comment-6322

Peter Keuchenius

Deze uitspraak past weliswaar in een beschermingstraditie maar niet in de juridische dogmatiek en kan evenmin het resultaat zijn van een aanvaardbare belangenafweging. Immers niet ‘het enkele feit van de detentie’ is een reden voor ontslag maar de verwijtbare afwezigheid van de werkplek voor, in dit geval, twee jaar (+ mogelijk nog een jaar, voorwaardelijk). Reeds de werknemer die voor enkele dagen verzuimt zonder deugdelijke reden kan naar geldend recht worden ontslagen. Niet valt in te zien waarom daarop, met veel omhaal van woorden, een uitzondering gemaakt zou moeten worden voor verzuim door detentie. Van de detentie kan de werknemer wel degelijk een verwijt worden gemaakt. Het is niet uit te leggen dat de werkgever moet worden opgezadeld met de gevolgen van dit – ongerechtvaardigde en langdurige – verzuim. De consequenties van een onvoorwaardelijk gevangenisstraf horen bij de werknemer en niet bij de werkgever thuis. Stel dat de strafrechter, bij het bepalen van de straf van de veroordeelde, de werkgever bij de zaak zou betrekken en zou voorschrijven, dat de werkgever na twee jaar deze werknemer gewoon weer te werk moet stellen en loon moet uitbetalen alsof er niets gebeurd is. Dit zullen maar weinigen aanvaardbaar vinden. Toch lijkt dit de consequentie te zijn van de hier besproken uitspraak van de Hoge Raad. Achteraf gezien had de bank er natuurlijk beter aan had gedaan ontbinding te vragen in plaats van het verlenen van ontslag ‘op staande voet’. De vorm waarin een ontslag als dit plaatsvindt hoort echter niet beslissend te zijn voor de wezenlijke vraag of van een werkgever verlangd moet worden dat hij een werknemer, die door eigen schuld twee jaar verzuimt, in dienst houdt. Het lijkt erop, als men de uitspraak leest, dat de detentie hier te veel aandacht van de rechters heeft gekregen als reden voor ontslag in plaats van het verzuim.

Peter Keuchenius, advocaat bij Schenkeveld Advocaten te Alkmaar en Hoorn

e.starink

fraai en goed afgewogen commentaar van Petra Charbon, arbeidsrechtadvocaat waarvoor mijn hulde.
Wat heeft gemaakt dat de werkgever zo lang na de veroordeling besloot tot beeindiging `op staande voet` van een dienstverband? De “heilige verontwaardiging” kan het niet zijn geweest want die heiligheid wordt tot schijnheiligheid met het verstrijken van de tijd.
Heeft de werknemer wellicht zijn gedrag met wat daarop is gevolgd ` onder de pet gehouden. De casus is daar niet echt helder over. Als dat zo is kan het zijn dat de verontwaardiging eerst laat kon ontstaan.
En dan nog. De man deed iets op de afdeling Corporate Clients. Geen idee wat dat wel moge zijn. Maar mag dan ook de vraag worden gesteld en worden beantwoord of zijn werk wordt beinvloed door wat hij in prive heeft gedaan.
Of is zo´n vraag inmiddels indecent.

Nancy van Dijke

Ik ben zo benieuwd naar de ‘bijzondere omstandigheden’ die moeten gelden, opdat iemand in deze omstandigheden ontslagen kan worden.

Welke ‘bijzondere omstandigheden’ zijn wel toegelaten als ontslaggrond?

Nancy van Dijke

Peter Keuchenius

“Van de detentie kan de werknemer wel degelijk een verwijt worden gemaakt. Het is niet uit te leggen dat de werkgever moet worden opgezadeld met de gevolgen van dit – ongerechtvaardigde en langdurige – verzuim. De consequenties van een onvoorwaardelijk gevangenisstraf horen bij de werknemer en niet bij de werkgever thuis. ”

Daar ben ik het met u eens. Maar geldt hier niet dat het ontslagrecht bedoeld is werknemers te beschermen tegen onterecht ontslag en niet gebruikt mag worden om mensen te weren die buiten de arbeidsplek in de fout zijn gegaan of zich aan onoirbaar gedrag hebben overgegeven?

Hoewel ik me ook een zaak kan herinneren waarin een man ontslagen werd vanwege zijn herhaaldelijke aanwezigheid in een striptease-club.

Dat is toch veel minder zwaarwegend dan het plegen van kindermisbruik…