Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Illegaal verblijf wordt strafbaar, vooral om terugkeer naar Nederland te voorkomen

Illegaal verblijf in Nederland wordt strafbaar, aldus het regeerakkoord. Vorige week liet minister Leers (immigratie en asiel) in de Kamer doorschemeren hoe dat in de praktijk zal worden geregeld. Hij hoopt er het komende EU inreisverbod voor afgewezen (en uitgezette) asielzoekers mee te kunnen ondersteunen.

Lees hier het verslag van het debat in de Kamer; zoek daarbinnen op de term ‘inreisverbod’. Leers zei daar:  ”Het inreisverbod bepaalt dat de vreemdeling na vertrek een aantal jaren het Schengengebied niet mag inreizen en er ook niet mag verblijven. Ik ga dit inreisverbod handhaven. Ik wil dat doen door middel van strafbaarstelling.” Dit (Europese) inreisverbod dateert nog van het vorige kabinet. Het werd in juni voorgesteld aan de Kamer. Lees hier het persbericht. Die richtlijn bevat overigens ook een maximum termijn van zes maanden voor de zogeheten vreemdelingenbewaring. Dit is een bestuurlijke maatregel waarmee uitgeprocedeerde vreemdelingen die niet uit zichzelf vertrekken vastgezet kunnen worden. Die termijn kan één keer worden verlengd met zes maanden.

Vreemdelingenbewaring werd vorige maand nog sterk bekritiseerd door Amnesty International. Lees hier de speciale website, waarop ook een update van het rapport ‘Vreemdelingendetentie: in strijd met de mensenrechten” uit 2008 is te zien. Bekijk hier Amnesty beelden van vreemdelingendetentie:

Amnesty vindt dat er sinds 2008 wel iets is verbeterd, maar de belangrijkste aanbevelingen zijn niet opgevolgd. Zo worden alternatieven voor detentie (bijvoorbeeld een periodieke meldplicht, borgsom of elektronisch toezicht) nauwelijks gebruikt en zijn de omstandigheden in vreemdelingendetentie zwaarder dan onder het gevangenisregime. Een vreemdeling in detentie mag niet werken en geen onderwijs volgen, zit minimaal zestien uur per dag in de cel; bezoek is slechts twee uur per week toegestaan. En, zo stelt Amnesty, „onbepaalde duur van de detentie en het gebrek aan zinvolle dagbesteding kunnen leiden tot lichamelijke en psychische klachten.´´  Het wetsvoorstel maakt aan die onbepaalde duur overigens wel een einde.

In de Kamer was overigens bij de oppositie twijfel aan het nut van het strafbaarstellen van illegaliteit. Onder meer omdat het niet nodig is om illegalen te kunnen opsluiten of uitzetten. En omdat de minister zich bij de opsporing toch al wil beperken tot vreemdelingen die (ander) crimineel gedrag vertonen. Als alle illegalen in Nederland opgespoord, aangehouden en ingesloten moeten worden zou de politie aan weinig anders meer toe komen en alle cellen gevuld zijn.

Zoals het Christen Unie Kamerlid Joël Voordewind zei: ”Als illegalen crimineel zijn, zijn zij strafbaar, dus de minister hoeft hen niet extra strafbaar te maken. Als de minister hen dan laat oppakken omdat zij crimineel zijn, heeft hij het recht om hen uit te zetten omdat zij illegaal zijn.” Kortom: “Het zal feitelijk niets uitmaken”.

Het antwoord van Leers was dus dat strafbaarstelling mogelijk iets bijdraagt na uitzetting – dus bij dreigende terugkeer naar Nederland.

Lees hier een commentaar over de vraag of illegaliteit een zelfstandig strafbaar feit moet worden.

Wat vindt u? Moet de lengte van vreemdelingendetentie inderdaad worden beperkt? Moet illegaal verblijf in Nederland een zelfstandig strafbaar feit worden?

Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Bestuursrecht
Strafrecht
Vreemdelingenrecht
Lees meer over:
Vreemdelingenrecht

19 reacties op 'Illegaal verblijf wordt strafbaar, vooral om terugkeer naar Nederland te voorkomen'

Bas Tenwer

Als ik deze plannen lees denk ik dat iemand binnenkort ook invoering van een verplicht op te spelden vreemdelingenster gaat voorstellen, gevolgd door installatie van heel speciale douchecabines in de detentiecentra.

Vreselijk eng allemaal, wanneer worden we nou eens wakker?

Nancy van Dijke

De omstandigheden in vreemdelingendetentie zwaarder dan onder het gevangenisregime….

Onvoorstelbaar.

Nederland als barbaars wokkie-tokkieland.

Martin van de Wardt-Olde Riekerink

Ik schaam me diep.

Niek Heering

Helaas ben ik het helemaal eens met reactie 2 en 3, maar met reactie 1 ten dele: Nederland is al wakker, en meedogenloos, hardvochtig en bikkelhard. Een illegaal mag vgl. de wet dus minimaal 16 uur per dag maximaal een jaar in zijn cel niets doen. Om gek van te worden – of zelfmoord te plegen. Intussen steunt NL in de EU het Gemeenschappelijke Landbouw Beleid (CAP: Common Agriculture Policy; zie WP), dat vorig jaar de helft van de EU-begroting opslokte: € 65 miljard. Als de belemmering van de invoer van landbouwprodukten uit en dumping ervan in ontwikelingslanden zou worden opgeheven, zouden veel illegalen liever in hun land zijn gebleven. Maar deze terugkoppelingsgedacht ontbreekt in de Egoïstische Unie.

c wildschut

De lengte van vreemdelingendetentie was in de jurisprudentie al beperkt tot 6 maanden, en ongeveer een jaar voor vreemdelingen die uitzetting tegenwerken. De voorgenomen regeling voegt daar niets aan toe en neemt alleen maar (soms broodnodige) flexibiliteit weg. Dus nee, ik vind niet dat de maximale duur moet worden beperkt door regelgeving.
Illegaal verblijf als strafbaar feit zie ik nog niet echt voor me: u mag hier niet zijn, dus voor straf laten we u nog wat langer blijven, maar dan in de cel. Zoiets?

Michel Becker

Geachte heer Tenwer,

Ik vind uw vergelijking met de holocaust ongepast. Deze vergelijking doet afbreuk van wat er in de jaren 40-45 is gebeurd, het stelselmatig uitroeien van een bevolkingsgroep en betekent een uitholling van het begrip Holocaust. Laat niet onverlet dat ik dit voorstel ook liever naar de prullenbak zie verdwijnen. Maar uw vergelijking slaat de plank volkomen mis.

Bastiaan Tenwer

@6, M. Becker: ik vergelijk wat ik tegenwoordig om me heen zie zeer beslist niet met de periode 40-45, maar des te meer met de daaraan voorafgaande jaren 30. Het feit dat sommigen niet meer worden beschouwd (en behandeld) als menselijke wezens maar eerder als een lastig soort parasieten waar je simpelweg vanaf moet, is helaas zeer vergelijkbaar met de abominabele normvervaging die in de jaren 30 plaats had. En vertelt u mij maar eens waarom dat deze keer – in opnieuw een periode waarin politiek opportunisme geen enkele grens lijkt te kennen – niet zou escaleren.

karel meijer

Meneer Leers hoe kunt U straks de milieuvluchteling onderscheiden van de illigale vluchteling?
herkennen wij de porblemen niet die op ons afkomen?
de rijke industrielanden zorgen(bewust) voor een ramp die komen gaat dat staat vast en de armen betalen dat met hun leven.(de goedkoopste oplossing) Wij kunnen tenslotte dijken bouwen maar de armen die niks hebben bijgedragen aan het milieurampenplan betalen de ramp met hun leven.
Bent u van plan om deze mensen ook niet op te vangen?
is dat katholiek beleid?

Timo van Esch

Interessant.
Het feit dat dat nog niet strafbaar was, wat maakte het verblijf dan illegaal?
En verder nog: wat is dan precies de definitie van ‘illegaal verblijf’?
Want blijkbaar was dat niet strafbaar…

Lichamelijk aanwezig zijn in een land waarin u niet lijfelijk staat geregistreerd?

Jan L. Boot

Heb Uw naaste lief, ik denk dat Dr. Leers dat als kind geleerd heeft. Hij presenteert zich nu als een karikatuur van Mevr. Verdonk.
Als overheid moet je een vangnet creëren voor de mensen die het nodig hebben, maar het mag geen vangnet worden.
Deze maatregelen moeten het falende IND beleid verdoezelen.

Renee van Aller

Illegaal verblijf is in Aruba en de Nederlandse Antillen jaren lang strafbaar geweest. Dat werkte niet. De vreemdelingen werden strafrechtelijk aangehouden maar die procedure werd nooit afgemaakt en vervolgens werden de vreemdelingen contra legem bestuursrechtelijk verwijderd. Waarom Nederland dat slechte systeem wil overnemen terwijl dat bewijsbaar niet werkt begrijp ik niet. De rechter heeft regelmatig gezegd dat men niet strafrechtelijk mag aanhouden en bestuursrechtelijk mag verwijderen, maar dat weerhield de overheid niet om het toch te doen. Als Nederland het goede voorbeeld wil geven dient de regering deze heilloze weg niet in te gaan.

Joost Brouwer

Bij het voorstel illegaal verblijf strafbaar te stellen wordt er kennelijk vanuit gegaan dat het beoordelen van asielaanvragen in het algemeen zorgvuldig gebeurt. Ik heb daar gefundeerde twijfels over. In een interne e-mail van de IND van 14 januari 2010 staat letterlijk dat het beleid tot dan toe er op was gericht de gronden voor afwijzing van asielaanvragen rond te krijgen (kopie beschikbaar). Dit is in strijd met art. 2.4 van de Algemene wet bestuursrecht, waarin staat dat een overheidsorgaan zijn taak zonder vooroordeel hoort uit te voeren. Als bijvoorbeeld de belastingdienst een dergelijk bevooroordeeld beleid zou hanteren ten opzichte van belastingaangiften zou heel Nederland op zijn achterste benen staan.
Of het beleid van de IND sinds 17 januari 2010 echt veranderd is valt te bezien. Daarbij komt dat van de Raad van State de rechter de besluiten van de IND alleen maar marginaal mag toetsen (mocht toetsen?). Niet inhoudelijk kijken of de conclusies van de IND gefundeerd zijn, alleen maar kijken of er geen grove procedurele fouten gemaakt zijn. En de Raad van State wìl niet inhoudelijk oordelen. Vandaar dat het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in januari 2007 oordeelde dat een asielzoeker die geen uitzicht heeft op een eerlijke rechtsgang in het land van asielaanvraag niet eerst alle beroepsmogelijkheden hoeft uit te putten maar zich al eerder tot het Europese Hof mag wenden. Een duidelijker veroordeling van de asielrechtsgang in Nederland is nauwelijks denkbaar.
Bovendien is de de hoogte van de toevoegingen voor juridische bijstand van asielzoekers dermate laag dat de belangen van de asielzoekers geregeld onvoldoende behartigd (kunnen) worden. Met het je goed eigen maken van een vaak ingewikkeld asieldossier ben je 40-80 uur bezig, de toevoeging is van de orde van € 900 per fase. Reken maar uit. Gelukkig zijn sommige medewerkers van de IND wel gevoelig voor de resultaten van zo’n diepgaande analyse, maar te vaak ook niet.
Ik zou zeggen: eerst de asielrechtsgang in Nederland hervormen, en dan pas kijken of strafbaarheidstelling van illegaliteit echt nuttig is.
PS Ik schrijf dit met enige schroom op, uit angst voor negatieve repercussies voor de mensen die ik probeer te helpen. Dat zegt toch wel wat over de algemene sfeer rond asielaanvragen. Maar je beredeneerde kritiek nooit in het openbaar laten horen vind ik geen oplossing. En ja, er zijn asielzoekers die in mijn ogen geen recht hebben op asiel en die ik niet persoonlijk kan of wil helpen. Maar dat is een minderheid.

Joost Brouwer

Ter verduidelijking: van de asieldossiers die ik bestudeerd heb was het nog geen tien procent die ik niet kon of wilde helpen.

c wildschut

@ Timo van Esch: ieder land heeft het recht om te bepalen welke mensen, anders dan de eigen burgers, het binnen zijn grenzen toelaat en welke niet. (dat landen met het Schengenverdrag dat recht deels hebben afgestaan laat ik hier verder maar even rusten.) De wet geeft een aantal gronden waarop je als vreemdeling in Nederland rechtmatig (=legaal) verblijf kunt hebben – bijvoorbeeld een geldig visum of wanneer je in afwachting bent van een beslissing op een asielaanvraag, of – onder omstandigheden – als Turkse werknemer.
Als je niet op één van die in de wet genoemde gronden rechtmatig verblijf hebt, verblijf je dus onrechtmatig = illegaal. Dat zegt wat over je recht om in Nederland te verblijven, maar niets over je strafbaarheid. Daarin wil het kabinet kennelijk verandering brengen voor wat betreft vreemdelingen die na een eerdere afwijzing wéér binnenkomen (niet meer, niet minder – we zijn echt nog niet bij WO II aangeland).
Wat ermee te winnen valt is mij onduidelijk; waarschijnlijk zijn het alleen de harten (en stemmen!) van de kiezers. Als onze wetgever de goedkeuring van die voor 99% onwetende massa tot heilige graal heeft verheven in plaats van het goed doordacht en onderbouwd dienen van het algemeen belang, is ze wel diep gezonken… Maar goed, wie weet wordt het opnieuw inreizen wel echt verhinderd.

Geert König

Opvang van illegalen vindt voor een groot deel plaats binnen kerken of christelijke organisaties. Ik ben benieuwd hoe de katholieke Leers die strafbaar wil gaan stellen. Hij mag als goed christen bovendien het verhaal van de barmhartige Samaritaan wel eens overlezen. Lucas 10:33-35, voor het geval hij het vergeten is.

Henk Klaassen

Het wordt hoog tijd dat het systeem van illegalen en gelukzoekers sluitend wordt gemaakt. Zij die menen recht op asiel te hebben worden door de IND beoordeeld, wordt dit afgewezen dan kan men één maal in beroep, wordt ook dit afgewezen dan gelijk na de uitspraak boeien om en in vreemdelingen bewaring en hen daar voor onbepaalde tijd geïnterneerd houden totdat zij teruggaan naar het land van oorsprong, of om verdere procesgang b.v. bij het Europees Hof af te wachten. Zij kunnen elk gewenst moment aan deze detentie een eind maken door aan hun vrijwillige terugkeer mee te werken, zo niet dan in bewaring blijven, ook al duurt het 10 jaar. Ook hier aanwezige illegalen kunnen hier terecht, hier kan een regelmatige persoonscontrole m.n. in de grote allochtonen steden aan bijdragen. Eenmaal bekend met dit fenomeen zal de aanzuigende werking van het huidige slappe asielbeleid sterk kunnen afnemen en indien dit ook gaat gelden voor overlastgevende personen uit een ander E.U. land, hiermee ook de criminaliteit en de verloedering!
Aan hen die zich schuldig maken aan het verlenen van onderdak of het verbergen van een illegaal kunnen indien nodig fikse geldstraffen worden opgelegd.

Jan Dijk

Strafbaar stellen van illegaliteit is een misdaad tegen de menselijkheid en komt voort uit een PVV-mentaliteit van je afsluiten voor het onbekende. Je hebt dan erg grote kampementen nodig, en die hadden we al eerder. Veel mensen zijn huns ondanks illegaal. Als je de blote illegaliteit strafbaar stelt kun je er zelf ook niets meer aan doen, want je staat buiten de wet. Dan ben je definitief verloren. Maak op een zinvolle manier gebruik van het leger van illegalen. Zorg dat er minder redenen zijn om naar het Westen te vluchten met achterlating van have en goed.door nivellering der inkomensverschillen.

dorthy ariaens

@ Henk Klaassen: Als u zichzelf een echte grapjas vindt met het schrijven van dit commentaar, dan hebt u het helemaal mis. Akelig gevoel voor humor hebt u!
Vreemdelingendetentie is verschrikkelijk. Kijk eens naar het filmpje van Amnesty. Het kan toch niet dat louter door het feit dat je bestaat binnen de Nederlandse landsgrenzen zonder geldige papieren je een crimineel bent, die straf verdient? Wel of geen papieren maakt m.i. niet het verschil tussen een gewoon mens en een crimineel. Daarom is het strafbaar maken van illegaliteit absoluut onjuist. En wie kan nu serieus denken dat het voor een illegaal makkelijker wordt terug te keren naar het land van herkomst, als hij hier een strafbaar feit op zijn conto heeft staan?
Ik pleit voor een menswaardige behandeling van mensen die niet of nog niet de passende papieren hebben, en daar hoort detentie niet bij. Iemand korte tijd vastzetten (b.v. twee weken in afwachting van transport) acht ik wel aanvaardbaar, mits op menswaardige wijze naar Nederlandse maatstaven.
Als Nederland zijn vluchtelingen zonder geldige papieren niet kan uitzetten, is het dan niet beter die mensen (tijdelijk) als nieuwe burgers te accepteren met mogelijkheid voor scholing, werk en gezondheidszorg? Bij eventuele terugkeer hebben ze dan in het land van herkomst betere kansen. Als ze definitief blijven zullen wij later nog blij zijn met deze nieuwe, ondernemende landgenoten. We hebben ze hard nodig in tijden van vergrijzing!

johan eldert

@henk klaassen
Wat U voorstelt wordt in het stuk ook meegewogen. Het leidt to enorme overbelasting van ons systeem. Zowel politie, justitie, rechters als detentie kunnen dit nooit aan.
Daarnaast hebben dit soort maatregelen nooit de zuigende werking gestopt. Er zijn meerdere landen die dit soort maatregelen toepassen en allen hebben gefaald.

Illegalen en mensenhandelaren worden gewoon slimmer en passen zich aan. Het helpt even en dat is het weer net zo erg en vaak erger dan voorheen.

U koestert een misplaatste opvatting dat met harde hand en groot vertoon, de problemen in dit land opgelost kunnen worden. Wat u niet ziet dat de problemen in nederland een internationaal karakter hebben.

Het heeft weinig zin om de voordeur met 100 sloten te beveiligen als de achterdeur wagenwijd openstaat. Dat leidt alleen maar tot meer schrijnende gevallen, zoals tijdens de periode Verdonk. Dusdanig zelfs dat Verdonk uiteindelijk de minister werd die het meest aantal keren haar discretionaire bevoegdheid gebruikte om de schrijnende gevallen op te lossen.

Dus al Verdonk al inzag dat haar harde hand niet werkte, waarom zou deze aanpak van Leers dan wel werken? het is de rechtse naiviteit van een strenge Overheid. Een overheid die maar beperkte middelen en dus nooit het hele probleem kan oplossen.

De oplossing ligt in het oplossen van de bronoorzaak.Waarom komen mensen hierheen? Slechts een klein deel zijn gelukzoekers. De rest zijn oprechte vluchtelingen die vluchten voor geweld, rampen, hongersnood of politieke vervolging. Daar zou Nederland en EU eens wat aan moeten doen.

helaas gaat Rosenthal het aantal ambassades verminderen en komt er maar weinig aandacht voor mensenrechten.

Zoals Verhagen vorig jaar al zei: als we de problemen aldaar niet oplossen, dan blijven ze altijd komen. En gelijk had Verhagen.