Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

‘Ook verjaring van zware gewelds- en zedenmisdrijven afschaffen’

De Tweede Kamer wil de verjaring van zware gewelds- en zedenmisdrijven afschaffen. Dit bleek deze week bij de behandeling van de eerste begroting van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie). Die zei dat een goed idee te vinden,  maar wilde er intern eerst eens ‘goed over praten’. Wel zei hij verjaring van zedenmisdrijven tegen kinderen niet te willen laten verjaren.

Daarmee herhaalde hij het standpunt van het vorige kabinet dat  met een gelijk voorstel reageerde op de ophef rondom misbruik door priesters van hun pupillen. Lees daarover hier een bericht. Dat leidde in maart tot een discussie over het nut van verjaring en de bezwaren ertegen.

De discussie over verjaring van ernstige geweldsmisdrijven in de Kamer werd nu ook veroorzaakt door een incident in het nieuws. Het televisieprogramma Andere Tijden interviewde de dader van de zogeheten Makro branden, René Roemersma, die destijds tot vijf jaar cel werd veroordeeld maar na negen maanden vrijkwam na een vormfout van de rechter commissaris.

Bekijk hier beelden over de RaRa aanslag uit 1985

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=Dvbf-1f_DYs[/youtube]

Strikt genomen is er in deze zaak geen sprake van verjaring omdat die met een onherroepelijk oordeel is afgesloten. Maar het maakte wel weer het gevoel los dat daden uit het verleden niet onbestraft mogen blijven. Het nieuwe VVD Kamerlid Ard van der Steur, oud advocaat, trok het thema naar zich toe en vertelde in diverse media dat ’daders zich nooit veilig mogen voelen’. Net zo goed als slachtoffers ‘ook levenslang’ last kunnen hebben van het misdrijf.  Bekijk hier journaalbeelden van zijn lobby.

In 2005 werd de verjaringstermijn van 18 jaar voor delicten waarop een levenslange celstraf staat al geschrapt. Het nieuwe voorstel richt zich op misdrijven waarop twaalf jaar of meer staat. De discussie over verjaring is in 2000 aangezwengeld door de D66 parlementariër Boris Dittrich, die er een opinieartikel in de Volkskrant over schreef. Dat resulteerde in 2003 in een initiatiefwetsvoorstel, samen met het CDA.  Lees hier de memorie van toelichting bij dat wetsvoorstel.  Belangrijkste rede: de opkomst van DNA technologie, foto en videotechniek. En: het leed dat de slachtoffers is aangedaan is belangrijker dan de behoefte om er ‘een streep onder te zetten’. Met name het verjaren van het misdrijf moord is onacceptabel vanuit een oogpunt van vergelding.

Aan verjaring kleven echter ook voordelen. Het schept duidelijkheid, het ontlast politie en justitie van ‘cold cases’. Bewijsproblemen worden vermeden: overleden getuigen, verzwakte geheugens, vervaagde sporen. Is vervolging decennia later nog wel billijk? Is de dader nog dezelfde persoon als destijds? Ook wordt wel aangevoerd dat de dreiging van vervolging, het voortvluchtig zijn, een plaatsvervangende straf kan zijn. Lees hier het commentaar uit maart en hier het commentaar van deze week over de functionaliteit van verjaring.

Opstelten zei in de Kamer  dat opheffen van de strafrechtelijke verjaring ook consequenties moet hebben voor het recht op schadevergoeding. Ook de civielrechtelijke verjaring moet dan worden geschrapt. ,,Het zou immers merkwaardig zijn dat de dader na vele jaren nog wel strafrechtelijk kan worden vervolgd, maar dat de slachtoffers van het misdrijf niet meer de mogelijkheid hebben om hun schade op de dader te verhalen.´´ Bij de vereniging voor strafrechtadvocaten is weinig enthousiasme voor het verder belasten van het strafrecht, nu ook met misdrijven uit een ver verleden. Dat slachtoffers ook twintig jaar later recht op genoegdoening hebben wordt onderschreven, maar niet via het strafrecht. Ook daar vindt men dat een civiele claim die de burger dus zelf moet indienen (en vaak zelf financieren) de aangewezen weg is.

Wat vindt u? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Civiel recht
Strafrecht
Lees meer over:
advocatuur
moord
veiligheid
verjaring

12 reacties op '‘Ook verjaring van zware gewelds- en zedenmisdrijven afschaffen’'

P. lamers

Dat het begrip ‘verjaring’ van tijd tot tijd enige bijstelling behoeft lijkt mij evident, ook al was het dat niet.
Ook in de zorg en het onderwijs zien we veranderingen die aan de technologische vooruitgang kunnen worden toegeschreven.

Wat mij tegenstaat is dat de drijfveer om de verjaring aan te passen er niet een is die gefundeerd is op diepe gedachten of wetenschappelijk onderbouwing, maar op plat en oppervlakkig populisme.
Het zal het volk wel even rustig houden, maar onherroepelijk zal datzelfde volk weer teleurgesteld en nog bozer gaan worden.
Wat volksvertegenwoordigers zouden moeten doen -inplaats van naar onze mond praten- is beslissingen nemen waar ‘het volk’ niet direct alle aspecten van kan overzien, en al zijn die beslissingen ogenschijnlijk onsympathiek, met de juiste uitleg accepteert men ze wel.

Zo verwacht ik een risicoanalyse bij het opheffen van de verjaringstermijn van zedenmisdrijven tegen kinderen.
En om daar een voorzetje van te geven;
Pedofilie is een ziekelijke afwijking.
Daar volgt uit dat zedenmisdrijven tegen kinderen -helaas- altijd zullen blijven voorkomen.
Preventie is de beste remedie, maar zal natuurlijk niet altijd afdoende zijn, dus behandeling van de pedofiel bij gepleegd misdrijf is gewenst (TBS).
Dat hebben we al.
Nu de verjaringstermijn;
Daar valt heel wat op af te dingen, tot zover ben ik het eens met de retoriek van Opstelten c.s..
In tegenstelling tot oorlogsmisdaden, waar de kans op recidive niet te vergelijken is, bergt opheffen een risico in zich wat we mijns inziens niet zouden moeten willen, een dader maakt altijd een afweging tussen genoten voordeel, pakkans, en eventuele sanctie.
Het voordeel is compulsief, de sanctie hoog, alleen de pakkans geeft een dader enige speelruimte.
Nu is de pakkans nog eindig, dat wordt oneindig, dat kan een dader allen compenseren door het slachtoffer/getuige te vermoorden of te laten verdwijnen en dat is wat er zal gebeuren, meer kindermoord en dus meer onrust onder het volk.
Voor de korte termijn zal dat populisten als Opstelten en Wilders geen windeieren leggen, op de lange termijn ondermijnt het onze samenleving.

Wat dan wel?
Begin met de verjaringstermijn -specifiek in het geval van kindermisbruik- later in te laten gaan, b.v. als het slachtoffer volwassen is geworden (18 of 21?) eventueel aangevuld met een verwerkingsperiode.
Stel dat de verjaringstermijn op 18 jaar blijft staan, maar pas ingaat als het slachtoffer 27 jaar oud is geworden, dan blijft het misdrijf aan te klagen tot het slachtoffer 45 jaar oud is, niet altijd voldoende besef ik mij, maar wel een grote verbetering, zonder het risico op kindermoord onnodig op te laten lopen.

johan van schaik

Het kan niet genoeg benadrukt worden: Strafrecht heeft als uitsluitend doel de conflictbeheersing: de overdracht van het vervolgingsmonopolie aan de Staat dient te voorkomen dat burgers onderling hun vetes gaan uitvechten, (ere)wraak gaan nemen, of vergelding gaan zoeken voor hetgeen hen is aangedaan.

Vanuit die optiek is ten enen male niet aan te geven wat in een bepaald geval als verjaringstermijn zou moeten gelden. Die loopt immers zolang het conflict sluimert, nog dreigt. Maar ik acht het niet wijs – en met name ook niet in het belang van een slachtoffer – om de termijn verder op te rekken.

Naast alle juridische bezwaren die men met name op het gebied van de bewijsvoering en de verdediging kan aanvoeren, dient ook een slachtoffer van een misdrijf de gelegenheid te krijgen om te kunnen berusten in hetgeen hem is overkomen. Je nog eens zes of acht jaar langer moeten vastklampen aan verontwaardiging of boosheid, enkel omdat de mogelijkheid van het alsnog opduiken van een dader nog steeds bestaat, dient ook een slachtoffer niet. Het “er een punt achter kunnen zetten”, omdat hetgeen is geschied vanaf een bepaald moment zal moeten worden beschouwd als een “act of God”, een ongeluk dat men is overkomen, zonder een schuldige daar voor aan te kunnen wijzen, werkt minstens even bevrijdend, en bevrijdender misschien nog wel, als het na vele jaren vinden van een dader.

Al sedert de Soemeriers kende men een periode, na verloop waarvan vorderingen moesten worden losgelaten, en vetes moesten worden neergelegd. Wij moeten niet trachten dat beginsel – dat in vele godsdiensten van nadien nog steeds ligt opgesloten, en soms ook wordt weergegeven met “vergeving” (hoewel ik het begrip “loslaten” altijd een betere vertaling heb gevonden), en dat al evenzeer is verankerd in even vele rechtssystemen – op te rekken omdat sommige kranten zo graag in oude wonden blijven graven.

Het dient met name het slachtoffer niet.

Reinier Bakels

Komt er nu ook opnieuw aandacht voor asbestslachtoffers? Hun claim verjaart na dertig jaar, terwijl kanker door asbest zich vaak pas meer dan dertig jaar later openbaart.

Sander van der Wal

Het efficientie argument vind ik niet erg sterk. Recentelijk is gebleken dat de Nederlandse politie al heel slecht is in het opsporen van daders van overvallen. Je zou dan zeggen dat ze hun werk ged moeten gaan doen, niet dat ze zaken na zoveel tijd in de vuilnisbak mogen gooien. Dat wordt de verleiding om door te blijven klooien alleen maar sterker.

En dat de dader jarenlang voortvluchtig blijft is zijn probleem. Hij kan zichzelf ook aangeven, dan is hij er vanaf.

g.hanness

De voordelen zijn gezocht:

Als opheffing van verjaring als een belasting voor justitie wordt ervaren wil ik eraan herinneren dat de functie van justitie niet van de werkdruk afhankelijk is maar van de naleving van wetten.

Dat gestresd rondlopen van niet-achterhaalde-daders een compensatie zou zijn voor de werkelijke straf slaat ook nergens op: er is wel een verschil als de dader achter tralies zit of niet, want dat verschil zorgde er ook voor dat hij zich nooit aangegeven heeft!

W. Helgers

Ik wordt het zo langzamerhand een beetje zat om elke aanpassing aan welk stelsel dan ook, dat niet door de wetenschappelijke “elite” voorgesteld wordt te diskwalificeren met de term populistisch of erger nog onderbuikgevoel. Ook de term “het volk” wordt in het algemeen gebruikt om duidelijk te maken dat het hier gaat om een nogal dommige onderklasse die vooral moet luisteren naar “de elite” met hun wetenschappelijke argementen etc.
Wie denken deze mensen wel dat ze zijn, waarvandaan komt toch dit superioriteitsgevoel dat hen ertoe aanzet deze strategie te volgen?
Kreten als deze verandering is niet gestoeld op enig wetenschappelijk onderzoek of iets dergelijks zijn dan ook niet van de lucht.
Het veel van deze wetenschapsadepten, vooral de adepten van de wetenschap die betrekking heeft op de zachte sector, zou het sieren eens kennis te nemen van de grote variatie van standpunten over zo ongeveer alles wat in dit gebied wetenschappelijk onderzocht is. Alleen al vanwege deze variatie van wetenschappelijk onderbouwde opvattingen doet een verwijzing naar resultaten uit wetenschappelijk onderzoek op dit gebied een beetje potsierlijk aan. Uiteindelijk is dit kwalitatief gezien niks beter dan luisteren naar de meerderheid. Dat laatste heeft dan ook nog als voordeel dat daarmee recht gedaan wordt aan de opvatting van diezelfde meerderheid en dat valt verre te prefereren boven recht doen aan de opvatting van een zichzelf moreel superieur achtende minderheid.

a.zecha

Slechts een enkele vaststelling.
Dat “verjaring” tot een mediahype wordt gemaakt is voordelig voor aandeelhouders èn partijpolitici, vermits partijvertegenwoordigers in parlement en regering hun bestuurlijk falen — onder andere inzake het Europese lage overval-opgehelderngspercentage in Nederland — uit de aandacht van hun stemvolk trachten te houden.

a.zecha

P. lamers

#5 W. Helgers
U begint met;
[Ik wordt het zo langzamerhand een beetje zat om elke aanpassing aan welk stelsel dan ook, dat niet door de wetenschappelijke “elite” voorgesteld wordt te diskwalificeren met de term populistisch of erger nog onderbuikgevoel. Ook de term “het volk” wordt in het algemeen gebruikt om duidelijk te maken dat het hier gaat om een nogal dommige onderklasse die vooral moet luisteren naar “de elite” met hun wetenschappelijke argementen etc.]

Daar in het artikel de woorden ‘het volk’ en ‘populist’ niet voorkomen neem ik aan dat u reageert op mijn bijdrage onder ##1.
Ik beschouw mezelf ook als een lid van ‘het volk’ en gebruik in mijn bijdrage dan ook de opmerking; [het 'ons' naar de mond praten].
Ik ben zelf niet beperkt door enige vorm van kennis en ben zeker geen wetenschapper, het was dan ook niet de bedoeling om mijzelf en anderen die hun bedenkingen hebben bij degelijke voorstellen weg te zetten als ‘de elite’.

Het was meer een poging om regenten als de heer Opstelten, die zich niet als zijnde ‘van het volk’ presenteert, maar als de regent die wel even de rust zal bewaren en de problemen oplost te isoleren, want daar zit de echte elite.
Wat u als elite aanduid is misschien beter te omschrijven als ‘intelectueel’ daar heb je geen opleiding voor nodig, ‘maatschappelijk betrokken’ mag ook.
De laatste twee kwalificaties zijn in ieder geval niet uit op macht, geld of aanzien, ze kunnen hooguit hun mond niet houden.
met vriendelijke groet, P. Lamers

Ger Kengen

Ik denk dat we zware misdrijven nooit mogen laten verjaren. Het kan zijn dat het op een gegeven moment niet meer opportuun is of gewenst tot vervolging over te gaan, maar het feit dat de strafbaarheid blijft bestaan maakt het in ieder geval onmogelijk dat een dader in het openbaar over zijn daden komt praten of zelfs opscheppen, alleen maar omdat hij nu toch niet meer kan worden gestraft.
En het volgen van de mening van de meerderheid is altijd te verkiezen boven het moeten luisteren naar de mening van welke elite dan ook. Als die elite zo’n goede argumenten heeft dan moet ze er maar voor vechten dat haar mening zal worden aanvaard door de meerderheid.

c wildschut

@#1: P Lamers, ik kan uw verhaal goed volgen, tot het punt van de afweging. Volgens mij maken veel criminelen helemaal geen afweging van hun kansen. Niet bewust, noch onbewust. Het overgrote deel van de ernstige misdrijven (moord, doodslag, verkrachting, maar ook roofovervallen, bleek onlangs) worden gepleegd in een roes (van alcohol, drugs, lust of woede), zonder dat de dader daarbij zijn verstandelijke vermogens aanspreekt. Dat is ook meteen de reden waarom het onmogelijk is om zulke misdaad uit te bannen; het gaat er bij tijd en wijle nogal impulsief aan toe.
Wat betreft het afschaffen van de verjaring; ik vind persoonlijk dat – hoewel je een misdadiger altijd wilt kunnen bestraffen – we ook eens een punt achter een zaak moeten willen zetten. Nu hebben we dat wettelijk opgelost met een verjaringstermijn. Bij afschaffing moeten die punten gezet worden door het opportuniteitsbeginsel, nl. dat het OM zelf mag bepalen waaraan het zijn schaarse middelen besteedt. Voor de keuze gesteld, zou ik dan liever een moord van een jaar geleden onderzoeken en de vermoedelijke dader vervolgen dan een moord van 30 jaar terug.

P. lamers

#10 C. Wildschut;
Uw opmerkingen inzake overvallen snijden zeker hout, ik denk dat het categoriseren van de diverse soorten misdrijven en daar vervolgens een redelijke verjaringstermijn aan hangen een doel op zich kunnen zijn.
Het geeft ons -het volk- een mooi handvat, zodat tegelijkertijd weten in welke mate we ons wel of niet kunnen opwinden.

Ik heb me beperkt tot zedendelicten tegen kinderen, helaas is dat bijna altijd een dwangmatig gepleegd misdrijf en in die zin voorbedachte rade, hooguit drinkt een dader zich moed in, -het plegen- doet hij of zij toch wel.
Juist bij deze misdrijven is de discrepantie tussen verjaren en de mogelijkheid tot aangifte door het slachtoffer levensgroot en dan hebben we het nog niet gehad over incest, waar juridisch gezien de dader verantwoordelijk is voor het slachtoffer en dus namens hem of haar de aangifte moet verzorgen, voor dergelijke gevallen mag van mij het begin van de verjaring dus naar de 27ste verjaardag van het slachtoffer.

Er zijn veel meer bezwaren tegen het oneindig maken van verjaringstermijnen.
Het is in mijn ogen dan ook -grote stappen, snel thuis politiek- en om die reden ook onwenselijk.
Differentiëren kost moeite en je moet erover nadenken, het is het verschil tussen de lange termijn en de korte termijn politiek, voor de burgers is lange termijnpolitiek altijd te verkiezen boven die van de korte, helaas kiest men niet altijd zo, met als indirect gevolg meer boosheid en teleurstelling tot de bom een keer echt barst.
Het echte probleem is natuurlijk dat een echte oprechte volksvertegenwoordiger (L/R) nu juist zou moeten vertellen wat oorzaak en gevolg zijn. Daar heb dan je weer kwaliteiten voor nodig die ik met node mis in ons parlement.

p hansen

Ook verjaring van zware gewelds- en zedenmisdrijven afschaffen’ Helemaal mee eens. Cold-case zaken laten zien dat het wel degelijk vaak mogelijk is achteraf zaken met mieuwe inzichten en technieken te bekijken.
Uit eerlijkheidsgevoel lijkt het me niet meer dan logisch dat misdadigers een proportionele straf niet kunnen ontlopen. En al helemaal niet door verjaring.
Het argument dat daardoor zaken veel te lang blijven sleuren is een administratieve en organisatorische redenering. Zorg dus dat je de gepaste hoeveelheid personeel hebt om de taken te verrichten waarmee je de politie en justitie opzadeld. Het schaarse middelen-argunt’ om dingen vooral NIET de doen vindt ik volstrekt opportunistische.
p.s. waarom leren we niks uit het buitenland? de oplossingspercentages van moorden e.d. verschilt belachelijk veel tussen landen. Kwestie van organisatie en samenwerking, en het leggen van verantwoordelijkheden waar ze thuishoren.