Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Schrappen in overheidsapparaat door kabinet Rutte mikt op lange termijn

afHet kabinet Rutte staat vandaag bij de koningin op het bordes. Wat is de agenda van minister Piet Hein Donner (Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties)? En zijn diens plannen realistisch?

In het regeerakkoord, klik hier, worden forse bezuinigingen aangekondigd, ook in het hoofdstuk ‘bestuur’ (scroll naar pagina 5 en 6). Zo gaat het kabinet fors snijden in het landelijke, provinciale en lokale ambtenarenapparaat. In de partijprogramma’s van de VVD, CDA en PVV werd daar ook op aangedrongen. Maar of de plannen uitvoerbaar zijn, is de vraag. Zo wilde het kabinet Balkenende IV bijna 12.000 banen schrappen. Na drieënhalf jaar regeren is de eindstand nauwelijks 2.000 ambtenarenbanen minder. Conclusie: een kaasschaafmethode blijkt niet te werken.

In nummer 39 van het blad Binnenlands Bestuur uit jurist en oud-topambtenaar Ron Niessen forse kritiek op het uithollen van de rechtspositie van de ambtenaren. Niessen bekleedde tot vorige week als bijzonder hoogleraar de Ien Dales Leerstoel bij de Universiteit van Amsterdam. „Ambtenaren kunnen straks wegens politieke willekeur worden ontslagen”, waarschuwt Niessen.

Het kabinet komt in het regeerakkoord ook met voorstellen tot vermindering van het aantal bestuurders in het lokaal en provinciaal bestuur en bij de waterschappen. Een ander bezuinigingsvoorstel – minder ministers en staatssecretarissen – heeft formateur Rutte al in de praktijk gebracht. Dit kabinet heeft geen ministers van Jeugd en Gezin meer. En ook niet van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Zie de bordesscène van vanmiddag: 12 in plaats van 16. Opmerkelijk is het voorstel om de Eerste en Tweede Kamer af te slanken. Dit plan valt letterlijk terug te lezen in het verkiezingsprogramma van de VVD, hier op blz. 38, hoofdstuk 4 ‘Orde op zaken bij de overheid´.

Zo moet het aantal leden van de Eerste Kamer (75) en Tweede Kamer (150) met een derde worden teruggedrongen. Maar om het aantal parlementsleden te verminderen is een grondwetswijziging nodig. Het aantal leden van de Staten Generaal is vastgelegd in artikel 51 van de Grondwet. Hiervoor moet de Tweede Kamer worden ontbonden ofwel: pas tijdens een volgende kabinetsperiode (dus na dit kabinet Rutte) kunnen beide Kamers afslanken naar respectievelijk 50 en 100 leden. Hiervoor is dan wel weer een tweederde meerderheid van vóór-stemmers in de Eerste én Tweede Kamer nodig. Kortom: het is een maatregel voor de lange termijn.

Verder wil het nieuwe kabinet gemeentelijke herindelingen (fusiegemeenten) voortaan alleen van onderaf tot stand laten komen: op initiatief van de gemeenten zelf. Op dit moment worden herindelingen van bovenaf gedirigeerd, lees: door de commissaris van de koningin. De VVD en het CDA hebben deze koerswijziging ook in hun verkiezingsprogramma voorgesteld. Klik voor het CDA hier en zoek naar 10.2.4. Het zou volgens het CDA zo moeten gaan werken: ‘Als de gemeenten of provincies daar zelf toe besluiten, dan wel indien zich concrete structurele bestuurlijke of financiële knelpunten voordoen die niet anders dan door herindeling zijn op te lossen. Wanneer gemeenten onvoldoende in staat blijken tot een unaniem voorstel te komen aan de minister, wordt een actieve rol van de provincies verwacht’.

Hoe realistisch zijn deze kabinetsplannen? In de praktijk is er nu veel gedoe over herindelingen. De onafhankelijke gemeente Bussum strijdt bijvoorbeeld tegen een van bovenaf opgelegde fusie met Naarden, Weesp en Muiden. Zo zijn er meer voorbeelden van gemeenten die met tegenzin fuseren. En als gemeenten meer zeggenschap krijgen, zoals in het regeerakkoord staat, lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat er eerder minder dan meer herindelingen komen.

Denkt u dat de aangekondigde bezuinigingen op het overheidsapparaat realistisch zijn?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht.  Alleen onder volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Staatsrecht
Lees meer over:
grondwet
middenbestuur
regeerakkoord

7 reacties op 'Schrappen in overheidsapparaat door kabinet Rutte mikt op lange termijn'

Filip s. de Goede

Nee, absoluut onrealistisch

U heeft reeds aangehaald hoeveel energie de huidige bezuinigingsronde bij de rijksoverheid kost. Dit kabinet wil op lange termijn 100.000 banen schrappen binnen de ambtenarij. Dat is pak-em-beet 30% van het totaal. Dat is ondoenlijk, tenzij je echt gelooft in de mythe van de starende ambtenaar.

Een kleinere kamer is ook al zoiets onzinnigs. Nu al heeft NL een relatief klein parlement in vergelijkende zin. Helemaal als je kijkt dat NL een eenheidsstaat is, dus dat alle verantwoordelijkheid bij het parlement berust. Bovendien is ook de ambtelijke ondersteuning erg gering.

Bovendien wordt er niet gesneden in het takenpakket van de overheid. De grote stelsels als zorg (WMO, AWBZ) en onderwijs blijven intact. Uitvoeringsinstituties als de belastingdienst, UWV en SVB (waar het gros van de overheden werken) zullen hetzelfde werk blijven doen, omdat de taken hetzelfe blijven. Dit geldt ook voor provincies, waterschappen en gemeentes.

De rechterlijke macht zal het ook enkel maar drukker krijgen, met extra agenten en een hijgerig rechts kabinet op de achtergrond.

Een van de meest arbeidsintensieve diensten voor de overheid is infrastructuur. Het kabinet is voornemens daarin flink te investeren. Het vroegere VROM, alsmede RWS, zullen dus niet kunnen krimpen.

Tot slot zal ook Biza flink uitbreiden. Immers er zal een afdeling voor de grote bezuinigingsronde worden opgetuigd, waarin allerlei experts zullen plaatsnemen op het terrein van personeel&arbeid, life-long-learning, ambtenaren- en ontslagrecht, organisatiekunde, functiespecialisten en tot slot beleidsmakers. Die zitten er over vier jaar nog steeds, maar dan kunnen ze mooi wegbezuinigd worden.

Het zijn electoraal makkelijke bezuinigingen, maar in de praktijk onrealiseerbaar.

Jan van Erp

Het is een illusie om te denken dat gemeentelijke herindelingen tot een besparing leiden. Vooral waar kleine gemeenten worden samengevoegd zie je in de nieuwe gemeente meer managementlagen ontstaan. Managers die niet herplaatsbaar zijn in de nieuwe gemeente verdwijnen met een riante wachtgeldregeling uit beeld. Het duurt minimaal 10 jaar voordat een break even punt bereikt is. De ontevredenheid van burgers neemt ook alleen maar toe naar een herindeling. Dit legt weer een extra druk op de ambtelijke organisatie. Herindeling is dus geen bezuiniging.
De kaasschaafmethode zet ook geen zode aan de dijk.

De oplossing zal gezocht moeten worden in het vereenvoudigen van wetgeving en het opdoeken van complete organisaties.

Waterschappen: opheffen, dit werk kunnen de provincies samen met de gemeenten veel beter.

CIZ: opheffen, de huisartsen kunnen hier een belangrijke rol spelen.

En zo kan ik wel meer voorbeelden noemen.

Jan van Erp

Max Molenaar

Voorstellen voor kostenbesparing bij overheid
Er zijn veel minder ambtenaren nodig, als overheid veel meer voorlichting gaat geven via webvideo’s, ‘talkradio’ en webfora met deskundigen. Bij talkradio praten luisteraars mee in de uitzending via de telefoon.

Wissel voorlichtende webvideo’s uit met veel andere landen voor kostenbesparing en laat ze gratis ondertitelen door taalstudenten.

Die voorlichting moet burgers leren om problemen te voorkomen en om zelf mee te werken aan oplossingen. Bijvoorbeeld door het zelf organiseren van kleine groepjes voor onderlinge praktische steun en overleg over persoonlijke en sociale problemen. Die groepjes kunnen regelmatig samenkomen in eigen woonhuizen. Stimuleer burgerparticipatie door voorlichting via internet.

Politici en ambtenaren moeten intern en extern veel meer communiceren via internet. Bijvoorbeeld via videoconferenties, vergader-software, webfora, email, wiki’s, video’s, screencasts, enz… Internetcommunicatie is namelijk vaak doelmatiger, genuanceerder en goedkoper dan communicatie in real live.

Voorkom onnodige luxe bij overheden, zoals marmer, design-meubels en dure feesten en reisjes.

Maak boetes voor allerlei overtredingen veel hoger, bijvoorbeeld boetes voor bedrijven op gebied van milieuvervuiling of arbeidsomstandigheden. Daardoor zijn er minder overheids-controleurs nodig. Maak die boetes afhankelijke van de jaarwinst of het jaarinkomen van de overtreder en verdubbel boetes verder bij elke herhaling.

Overheid moet veel intensiever samenwerken via internetcommunicatie met andere landen voor het vinden van oplossingen voor allerlei maatschappelijke problemen. Daartoe is het erg wenselijk dat de voertaal in Nederland Engels wordt.

Nederland moet liefst zelfs fuseren met Engeland, Scandinavië en Vlaanderen. Dat bespaart veel geld voor landelijke overheid en geeft ons internationaal meer invloed. Als Duitsland Engelstalig wordt, mogen zij ook meedoen.

Ik stem uiterst links.

Fanny de Brouwer

Mijnheer Van Erp. Dit is een politieke operatie. Gerrymandering noemt men dat in de USA. De waterschappen (onnodig en democratisch niet gelegitimeerd)worden bevolkt door het CDA. Dus die blijven. De deelraden (democratisch gelegitimeerd en dringend nodig, anders wordt de span of control van de gemeente te groot) worden bevolkt door de PvdA dus die worden snel even opgedoekt. De bevolking van de steden die het betreft heeft het nakijken.

e.starink

@ 3: Max Molenaar zegt:donderdag 14 oktober 2010, 15:01 uur:
Molenaar: u kletst onvervalst uit uw nek.
1. Het maken van al die voorlichtingsdingetjes die u voorstelt, vergt een veelvoud aan ambtenaren die nu al bezig zijn met Postbus 51 en dat soort dingetjes.
2. “Gratis ondertitelen door studenten”: ik zal het geen slavenarbeid noemen maar het heeft er wel verdacht veel van.
3. “Burgerparticipatie”: ik zal het toch niet meemaken dat ik voor het invullen van een belastingbiljet met mijn buren moet gaan overleggen???
4. Internetcommunicatie door politici etc: heeft u berekend de batterijen ambtenaren die daar achter moeten worden geplaatst om de stommiteiten van politici op te vangen (resp die politici moet behoeden voor uitglijers)??
5. Boetes ophogen etc: dan zal toch eerst moeten worden geconstateerd dat er iets te beboeten valt. Hoe hoger de boete, des te meer tegenstand is te verwachten. Tel uit je winst bij opsporingsdiensten en rechtelijke macht.
6. Voertaal Engels in Nederland: dan gaat het warempel wel over een ander soort “Engels”dan dat men verneemt via TV-programma’s etc. Tel uit de massale omscholing van 16 mio Nederlanders….

Uiterst links stemmen houdt niet in dat je afstand moet doen van je realiteitszin….

Antje Hages

Uit vrije wil zal niet één gemeente fuseren. Men vindt zichzelf te bijzonder en bovendien kost het vooral topbaantjes.
De kans dat de kamer afslankt is ook gering. De opbrengst is daarbij zeer gering en ook hier kost het baantjes. Voorts zijn er nu zo’n 16 miljoen mensen en het dus logisch dat het aantal gelijk blijkt. Het aantal inwoners per zetel is al flink gestegen in de decennia.
En ambtenaren komen er helemaal nooit minder. Het reorganiseren brengt alleen meer luitjes aan de bak bij de overheid.

Max Molenaar

Kostenbesparing bij overheid
@5 e.starink zei.
1. “maken van al die voorlichtingsdingetjes (…) vergt een veelvoud aan ambtenaren die nu al bezig zijn met Postbus 51″

De meeste voorlichtingsfilmpjes bestaan al in een Engelstalige versie op internet. Bovendien zijn er veel minder voorlichtingsgesprekken met burgers nodig als overheid meer webvideo’s en webfora met deskundigen inzet.

Voorlichtende webfora zijn heel efficiënt, omdat die informatie jarenlang door iedereen overal gratis kan worden geraadpleegd. Voorlichtiende webfora worden al jaren met veel succes ingezet door grote software-producenten voor gebruikersondersteuning (user groups).

2. “Gratis ondertitelen door studenten: (…) slavenarbeid.”

Taalstudenten moeten toch oefenen, dus dit kost hen niet meer tijd dan anders. Bovendien kunnen ze leren van de inhoud.

3. “Burgerparticipatie”: (…) voor het invullen van een belastingbiljet met mijn buren moet gaan overleggen???

Buurtbewoners kunnen over veel onderwerpen met elkaar overleggen, bijvoorbeeld straatfeesten organiseren, graffiti en hondenpoep, kinderopvoeding, conflictbemiddeling, gezonde voeding, preventie van eenzaamheid, stoppen met roken, veilig verkeer, brandpreventie, enz… Dat overleg is zinvoller dan kwaadaardig roddelen, opscheppen en ruzie maken. Natuurlijk kan iedereen voor die opbouwende gesprekken mensen uitkiezen met wie het goed klikt.

4. “Internetcommunicatie door politici etc: heeft u berekend de batterijen ambtenaren die daar achter moeten worden geplaatst om de stommiteiten van politici op te vangen??”

Eén systeembeheerder lijkt me genoeg om een aantal politici daarbij te begeleiden via telefoon en internet. Het gebruik van videoconferenties, webfora en vergadersoftware is vrij eenvoudig. Politici kunnen bovendien worden geselecteerd op internetvaardigheden en zijn nu al vaak bezig Twitter en gebruiken alle email.

Internetcommunicatie vermindert kosten voor reizen, hotels en notulisten en geeft meer genuanceerde debatten, waarin makkelijker kan worden verwezen naar onderzoeksrapporten via weblinks.

5. “Hoe hoger de boete, des te meer tegenstand is te verwachten. Tel uit je winst bij opsporingsdiensten en rechtelijke macht.”

Dat moet blijken via experimenten in verschillende landen. Ik verwacht dat bij mijn voorstel het aantal overtredingen sterk zal afnemen. Als overtreders daarbij geweld zouden plegen, moeten ze daarvoor streng bestraft worden.

6. “Voertaal Engels in Nederland: dan gaat het warempel wel over een ander soort “Engels” dan dat men verneemt via TV-programma’s etc. Tel uit de massale omscholing van 16 mio Nederlanders….”

Door invoering van Engels als voertaal kan onderwijs in Nederlands, Duits, Frans en andere talen voortaan achterwege blijven. Ook allochtonen hoeven dan geen Nederlands meer te leren. En Grieks, Latijn en Fries leren is sowieso niet zinvol. Engels moet permanent worden onderwezen via radio, tv en webvideo’s. Natuurlijk is de overgang naar een Engelstalig Nederland een geleidelijk proces.