Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Bestuurder wil af van 'juridisch keurslijf'

keurslijfAf en toe wordt het een bestuurder te veel: bureaucratie als gevolg van teveel regels. Deze week beklaagde VNG-directeur Kees-Jan de Vet zich over het ‘juridisch keurslijf’ waarin het binnenlands bestuur is terecht gekomen. Hij wil meer handelingsvrijheid voor het middenbestuur.

De Vet bepleit een staatscommissie die wethouders, burgemeesters, gedeputeerden en ministers meer vrijheid bieden om het land besturen. Lees hier het bericht. Volgens De Vet is het bestuurlijke verkeer „helemaal vastgelegd in juridische regels en afspraken”. Zo zou een Utrechtse ondernemer rekening moeten houden met regels en voorschriften van vijf ministeries. En een burgemeester heeft weliswaar veel bevoegdheden gekregen, maar die zijn volgens De Vet allemaal juridisch van aard. Het ambachtelijk overleg van wethouders en burgemeesters is „totaal juridisch ingekapseld”. Met als resultaat bestuurders die naar elkaar kijken om geen juridische fouten te maken.

Op de klacht van ondernemers tegen ‘regeldruk’ heeft het kabinet al actie ondernomen. Er bestaat zelfs een ‘meldpunt regelgeving’ waarop ondernemers melding kunnen maken van hinderlijke regels. Gemeenten zelf proberen hun burgers ook ‘meer service’ met ‘minder regels’ te bieden. Zie deze site met voorbeelden van ‘snelloketten’ en internetdienstverlening aan de burger.

Zie ook deze video :

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=SbI5aVVCi1c[/youtube]

Een overzicht van alle activiteiten om de regeldruk voor de burger te verminderen is hier te vinden. Het ‘juridische keurslijf’ waar De Vet op doelt komt daar terug in het voornemen van de overheid om de ‘interbestuurlijke lasten’ te verminderen. Eenvoudiger rapportages, meer vrijheid voor het middenbestuur.

De bestrijding van bureaucratie binnen de overheid is overigens ook een markt waarop dienstverleners actief zijn. Het bekendste voorbeeld is de zogeheten Kafkabrigade, die op projectbasis door overheden ingehuurd kan worden.

De Vet was tot zijn benoeming bij de VNG in 2008 achtereenvolgens burgemeester in Prinsenbeek, Westvoorne (waarnemend) en Leusden. Hij vindt dat bestuurlijk Nederland in de spiegel moet kijken. „Nederland is een land van wethouders. Maar als het zo doorgaat heeft de wethouder geen enkele manoeuvreerruimte meer.”

De Vet noemt twee voorbeelden om zijn stelling te onderbouwen. In de nieuwe Wet ruimtelijke ordening worden de verantwoordelijkheden zogenaamd bij gemeenten gelegd. Maar in de praktijk legt de minister van VROM er een algemene maatregel van bestuur (amvb) bovenop, waarin wordt vastgelegd dat elke provincie een verordening moet maken. Van elke gemeente wordt vervolgens verwacht dat die zich aan die verordening houdt.

Een ander voorbeeld van wat De Vet „overvloedige Haagse regeldrift” noemt. Wethouders sociale zaken moeten zich door de crisis ontwikkelen tot wethouders voor arbeidsmarktzaken. In Leeuwarden, Dordrecht en Maastricht vullen de wethouders dat ieder op hun eigen manier in. Vervolgens komt het ministerie van Sociale Zaken met een algemene maatregel van bestuur  hoe gemeenten arbeidsmobiliteitscentra moeten inrichten. Waarom iets opleggen van bovenaf opleggen als het van onderaf goed draait, vraagt De Vet zich af?

Kent u evidente voorbeelden van overheden die elkaar met regelgeving nodeloos in de weg zitten?


Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Alleen volledige naamsvermelding. Geen pseudoniemen, alleen voornamen of alleen achternamen.

Geplaatst in:
Staatsrecht
Lees meer over:
burgemeester
middenbestuur

6 reacties op 'Bestuurder wil af van 'juridisch keurslijf''

C Wildschut

Voorheen hadden provincies en gemeenten (gekozen provinciale en gemeentelijke bevolking) veel meer ruimte voor een eigen afweging van hun belangen en een doelmatige inrichting van het bestuur. Een en ander ingekaderd door bestuursrechtspraak die onredelijke uitwassen kon voorkomen met een terughoudende toetsing van (door democratisch gekozen besturen) genomen besluiten.
‘Den Haag’ heeft op enig moment bedacht dat de onbedoelde vernietiging van besluiten maar lastig is, en is aan het regelen geslagen. Als immers in een AMvB vast ligt hoe en wat het lagere bestuur moet doen, hoeft het bestuur alleen maar uit te voeren (democratisch gelegitimeerde eigenheid in de lagere overheidslichamen is geen argument).
Het gevolg is echter dat de lagere overheden veel strikter gebonden zijn. Die strikte bindingen worden door de rechter getoetst, van de overheid mag je verwachten dat die zich aan haar eigen regels houdt, dus terughoudend hoeft dat niet te gaan.
Op sommige beleidsterreinen hebben lagere overheden zich te houden aan de notoir uitgebreide regelgeving van meerdere ministeries. Je hoeft geen genie te zijn om te zien dat dat tot problemen leidt (en juridisch onhoudbare beslissingen).

Jans Pieters

Ook in het klein bestaat het; ik ken mensen die hun professionele keuken opnieuw moesten laten betegelen met gladde vloertegels van de keuringsdienst, vervolgens kwam de Arbo ze vertellen dat de vloer er weer uit moest, de vloer moest ruw zijn i.v.m. gevaar op uitglijden. Gek werden die mensen ervan en overleg tussen beide instanties bleek niet mogelijk; men “lustte” elkaar niet, om in de juiste terminologie te blijven.

Martin van de Wardt-Olde Riekerink

En zie hier het resultaat van de onmacht van de politici om zich met hoofdlijnen bezig te houden. Politici lijken wel veredelde ambtenaren en denken ook in die trant.
De afgelopen verkiezingen heb ik op de Piratenpartij gestemd. Niet omdat ik het graag wil, maar omdat er binnen de gevestigde orde niemand meer is die in hoofdlijnen durft te denken en ene principiele uitspraak durft te doen.

Alles is doordrenkt van partij- en persoonlijke belangen. En hoewel ik dat op persoonlijk vlak best kan begrijpen vraag ik me toch af waar dat “offer voor het landsbelang” dan eigenlijk uit bestaat.

Frank Klaassen

Nederland kent amper twee miljoen commerciele banen, de andere zeven miljoen banen, zijn in dienst van- of afhankelijk van de Staat. Dit is geen gezonde situatie.
Staats-banen brengen niks op, die kosten alleen maar klauwen met geld. De Nederlandse winst en verlies-rekening, is volledig uit balans. Elke boekhouder zegt, Nederland is, wegens gebrek aan Baten failliet.

Anne Marie ten Berge.

Ik ben het absoluut niet eens met VNG directeur Kees-Jan de Vet. De door hem gestelde bestuursproblemen liggen niet in de regeldruk en bureaucratie maar in het proces om tot het uitvoeren van besluiten te komen. Elk openbaar bestuur moet haar besluiten appellabel stellen en respect hebben voor de behandeling van zienswijzen en bezwaren of deze nu van de gemeenteraad of van individuele burgers afkomen.Daarom zijn er geen evidente voorbeelden te noemen dat overheden elkaar tegen werken.De Keuringsdienst van Waren en de ARBO zijn volgens mij uitvoerende instanties die niet mogen adviseren tegen hun eigen regelgeving in.In een professionele keuken moet de vloer glad zijn. Het keukenpersoneel moet maar schoeisel dragen met stroeve zolen tegen het uitglijden.
Voorbeelden van overheidsbestuur en gekozen besturen die de klachten, de bezwaren en de belangen van burgers niet serieus nemen omdat wethouders en ministers anders geen ‘manoeuvreerruimte’ meer zouden hebben zijn er te over. De gevolgen van een juridische keurslijf vallen wel mee.Ik zag het hier in Utrecht keer op keer gebeuren: De Utrechtse Raad verduisterde keer op keer mijn bezwaarschriften en mijn eisen van schadevergoedingen. Het OM legde mijn aangiften van strafbare feiten tegen Burgemeesters en Wethouders die de wetten overtraden, keer op keer naast zich neer.De Raad van State wilde van geen rechtszaak tegen het Utrechtse Stadsbestuur weten. Omdat ik de VNG zelf keer op keer heb geïnformeerd hoort De Vet te weten wat er hier in Utrecht aan machtsmisbruik gebeurd is. Maar daar hoor je deze directeur niet over. Overigens: Wie is bij de VNG de voorzitter van de Raad van Bestuur? Is dat niet Annemarie Jorritsma van de VVD? Heeft zij soms besloten dat directeur De Vet dergelijke onzin te berde moet brengen nu de VVD een formatie tot stand wil brengen waarin Rutte premier moet zijn ?
Er bestaan juridische tegenspraken, maar geen juridische dwangbuizen. Een en ander moet dus een kletspraatje uit eigenbelang zijn. En dan geef ik Martin van de Wardt uit Olde Riekerink gelijk. In zijn reactie over dit onderwerp zegt hij dat alles doordrenkt is van partij- en persoonlijke belangen. En zo is dat. Maar volgens mij moet de lezer wel bedenken dat handelen in eigenbelang bij corruptie op schoot zit.

I. Sewandono

Geklaag over regeldruk, wat moet je daarmee aan? Laten we eerst het begrip regeldruk ontleden. De oorzaken ervan kunnen liggen bij de regels zelf, de uitvoering van die regels of bij de klagers. Een oplossing zou kunnen zijn minder regels (deregulering)of betere regels (wetgevingskwaliteitsbeleid), soepeler uitvoering (gedogen)of beter gecoordineerde uitvoering (één loket)of de klager horen (let him have his day in court, en daarna met lege handen wegsturen). Al deze oplossingen zijn de afgelopen jaren al eens geprobeerd. Maar misschien ligt het aan de klagers zelf. De burger voelt zich onzeker en verlangt dat de overheid alles voor hem oplost. Maar er zijn grenzen aan de maakbaarheid van de samenleving. Daarvan is de overheid zich drommels goed bewust. Gevolg: de overheid reageert met sleutelen aan de randvoorwaarden (flankerend beleid) en protocollen (inspraak, meer rechtsbeschermingsprocedures, klachtrecht). Allemaal lapwerk! De burger moet gewoon het heft weer in eigen handen nemen (daarmee preekt ik niet de revolutie), m.a.w. niet te hoge verwachtingen hebben van de overheid en eerst proberen zelf de eigen problemen op te lossen.

mr. I. Sewandono, univ docent staats- en bestursrecht Open Universiteit