'Provincies maken plaats voor regiobestuur'
Provincies, adieu. De toekomst heet regiobestuur. De Vereniging voor Nederlandse Gemeenten gaat mee met het bestuurlijk vernieuwingsenthousiasme. Gemeenten, provincies en waterschappen moeten samen een ‘nieuwe, eerste, sterke overheid’ vormen, is de nieuwe lijn. Dicht bij de burger. Met de huidige stadsregio’s als voorbeeld. ‘Provincievrij’ waar het kan.
In een resolutie op het komende VNG-congres wordt een toekomst geschilderd van niet meer dan 26 lokale overheden, die regio’s kunnen heten of gemeenten. En passant wordt het aantal Haagse departementen teruggebracht tot ‘zes à zeven’. Onder het motto ‘Dit is het moment’. Lees hier de congresresolutie met toelichting, waarop de gemeenten tot vanochtend 10.00 uur amendementen kunnen indienen.
‘Andere overheden kunnen beter terugtreden uit het domein dicht bij de burger’ heet het in overweging 2.5 van de resolutie. Daarmee worden dus provincies en waterschappen bedoeld. De gemeenten ambiëren een groter takenpakket en een dito groter belastinggebied (4.3). Daarbij hoort schaalvergroting. In de lokale gemeenschappen organiseren de burgers zichzelf, zo denkt de VNG. Daar kunnen ‘wijkbudgetten’ aan worden toegekend. Maar daarboven vindt een ‘stroomlijning’ plaats waarbij efficiency voorop staat en een ‘integrale’ behartiging van taken. Het kan de burger immers niet schelen wie het doet, als het maar gedaan wordt.
Nederland houdt zo drie bestuurslagen. Ze heten alleen anders. Europa, Rijk en Decentraal, denkt de VNG. De huidige gemeenten gaan goeddeels op in grotere regio’s. Hoe dat moet staat in 5.3 De huidige lappendeken van regelingen en afspraken moet ‘niet vrijblijvend’ worden gebundeld. Als dat tot sterke regio’s leidt ‘wordt overgegaan tot overdracht van provinciale taken’ (5.4).
Zo verdwijnen de provincies en waterschappen dus langzaam uit het zicht en wel ‘binnen de grenzen van de grondwet’. Het wijzigen van de grondwet duurt namelijk altijd meer dan één kabinetsperiode – en dat wordt daarom algemeen als politiek onhaalbaar gezien. Ieder voorstel tot bezuiniging en sanering op de overheid zou dus binnen de huidige structuur moeten plaatsvinden. ‘Thorbecke 2.0′, zo is deze juridische handigheid omschreven.
De VNG komt nu uit op een soort saneringsmodel dus, waarbij de huidige, zogeheten ‘WGR-plus-gebieden’ uitgangspunt lijken te zijn. De ‘Wet Gemeenschappelijke Regelingen’ heeft al voor zeven stadsregio’s gezorgd: Amsterdam, Rotterdam, Haaglanden, Utrecht, Eindhoven, Arnhem-Nijmegen en Parkstad Limburg.
Is het probleem urgent? In de toelichting staat het volgende: “Er is sprake van overlap bij zowel de verschillende formele bestuurslagen (rijk, provincies en gemeenten) als een groot aantal tussenstructuren. Deze versnippering van de overheid leidt tot afstemmingsproblemen en dubbel werk. Het kan en moet efficiënter en transparanter.” Ook het kabinet kwam al met stevige opties om op het binnenlands bestuur te besparen bij de ambtelijke ‘brede heroverwegingen’. Daarover berichtte dit blog hier.
update 8 juni: De stemming over de resolutie op het congres is uitgesteld. Lees hier het persbericht. Te veel tegenstrijdige reacties, zo blijkt. De revolutie in eigen kring is dus (weer) afgelast.
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
