*

Hof Arnhem spreekt \"Lucia de B.\" vrij: wat voegt het arrest toe? :: nrc.nl

Hof Arnhem spreekt "Lucia de B." vrij: wat voegt het arrest toe?

door

luciadebWat voegt het Hof Arnhem bij de definitieve vrijspraak van Lucia de Berk toe aan de vele analyses die eerder zijn gemaakt. Update: hoe reageren Openbaar ministerie en de Raad voor de Rechtspraak op deze justitiële dwaling?

Een leeswijzer bij het arrest, dat hier is te vinden.
Het Hof Arnhem maakt in zijn arrest de volgende punten:

  • Het verschil tussen medisch onverklaarbaar en medisch onverklaard overlijden. Het Hof Arnhem bekritiseert de steeds gebruikte term ‘medisch onverklaarbaar’, in rechtsoverweging 3.1.1. Daarmee werd steeds de suggestie gewekt dat er wel een externe oorzaak voor dat overlijden moest zijn. Terwijl ‘medisch onverklaarbaar’ alleen iets zegt over de stand van de medische wetenschap. Medisch ‘onverklaard’  zegt alleen iets over de diepgang van eventueel onderzoek naar overlijden. Dergelijk onderzoek wordt niet altijd verricht omdat plotseling ophouden met ademhalen weliswaar onverwacht is, maar niet verdacht hoeft te zijn.  Daarmee is het wel ‘onverklaard’, maar in beginsel niet onverklaarbaar.
  • Het is ‘wetenschappelijk niet verantwoord’ om zonder sectie (obductie)  onverwacht overlijden toe te schrijven aan menselijk handelen. (3.1.1) Zo’n sterfgeval is pas ‘medisch onverklaard’ als sectie geen verklaring opleverde. Van de zeven sterfgevallen die ten laste waren gelegd vond sectie slechts in twee gevallen plaats, 12 en 17 maanden na hun overlijden. Weliswaar kan opsporingsonderzoek ook leiden tot aanwijzingen van strafbaar handelen. Maar dat bewijs moet dan wel ‘extra kritisch’ worden onderzocht als de medische evidentie ontbreekt.
  • Cirkelredeneringen liggen op de loer. In r.o. 3.1.2 zegt het Hof dat de dagboekfragmenten van de verdachte zijn geïnterpreteerd vanuit de aanname dat ze schuldig is. ‘In wezen geeft dan een reeds bestaande overtuiging invulling aan het bewijsmiddel en dat is niet de in de strafrechtspleging voorgestane volgorde.’ Allerlei op zichzelf ‘niet draagkrachtige feiten’ of omstandigheden kunnen elkaar dan versterken waardoor er vanzelf een geloofwaardige bewijsconstructie uit rolt. In één geval werden de dagboekfragmenten vier jaar na een onverklaard overlijden gebruikt om zo een verdenking te construeren. Feitelijk is er bij geen enkel feit sprake van een ‘zelfdragende bewezenverklaring’. Daarom is er ook geen sprake van ‘schakelbewijs’ omdat er niet eens schakels zijn. En “Zonder schakels kan nu eenmaal geen ketting worden gemaakt (3.1.3).

  • Patiënt 1 is natuurlijk overleden. Geen misdrijf: ‘nog minder aannemelijk is opzet’. ( 3.2.1)

  • De slechte toestand van patiënt 2 is niet het gevolg van menselijk handelen of nalaten, ‘laat staan van de zijde van verdachte’. (3.2.2)

  • Patiënt 3: een misverstand rond het geven van medicatie is waarschijnlijk. Geen opzettelijke toediening van een overdosis ‘door wie dan ook’ (3.2.3).

  • Patiënt 4:  overleden door een combinatie van sedativa, in een ‘te korte tijd’ toegediend na een operatie aan een kwetsbare patiënt. Niet door de verdachte. Overlijden was medisch verklaarbaar. Verdachte merkte het alarm tijdig op en meldde het aan.

  • Patiënt 5: na sectie was er ‘geen enkele reden’ om een niet natuurlijke doodsoorzaak aan te nemen. Verdenking rustte louter op dagboekfragmenten. (3.2.5)

  • Patiënt 6, 7, 8 , 9 en 10: geen sectie verricht en dus geen basis om menselijk handelen als doodsoorzaak aan te nemen. “Ook uit het opsporingsonderzoek zijn geen feiten en omstandigheden gebleken, die grond zouden kunnen geven voor de gedachte aan een onnatuurlijke of zelfs criminele doodsoorzaak.” (3.2.6)

De Raad voor de Rechtspraak reageert door een interview op rechtspraak.nl te plaatsen met de voorzitter Erik van den Emster. Dat is hier te lezen.

  • Hij noemt de kwestie zeer triest, een ‘nachtmerrie’ die hij ‘niet ongedaan’ kan maken. De rechtspraak heeft ‘gefaald’. Dat spijt hem zeer.
  • De zaak was ‘zeer complex’. Het is ‘niet eenvoudig’ aan te wijzen om de fout aan te wijzen. De kern is een foute interpretatie van deskundigenbewijs.
  • Conclusie: ‘Rechtspraak is niet onfeilbaar. De betrokken rechters hebben professioneel en integer gehandeld. Van sancties kan dan ook geen sprake zijn. In juridische zin heeft het systeem uiteindelijk gewerkt en is de fout gecorrigeerd.’

Het openbaar ministerie zegt ‘rehabilitatie’ van Lucia de Berk ‘op zijn plaats’ te vinden. Op de website van het OM is hier een verklaring te vinden.  De voorzitter van het Openbaar ministerie Harm Brouwer zegt daarin:

  • Dat hij in een gesprek met Lucia de Berk excuses heeft aangeboden
  • Dat het om een complexe en uitzonderlijke zaak ging waarin veel tegenstrijdige oordelen van deskundigen voorkwamen
  • Dat de betrokken officieren van justitie en advocaten-generaal ‘naar eer en geweten’ aan deze zaak werkten.

Via deze link is een video met de verklaring van Brouwer te bekijken met een reactie daarop van strafrechthoogleraar Ybo Buruma.

Eerdere berichtgeving over de zaak Lucia de Berk is in dossiervorm op deze site hier te vinden.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Strafrecht
Lees meer over:
moord

42 reacties op 'Hof Arnhem spreekt "Lucia de B." vrij: wat voegt het arrest toe?'

Joost Verlaat

Een saillant maar onderbelicht detail is dat mevrouw en passant ook nog eens is gek verklaard en TBS kreeg opgelegd. Dit is later alleen op formele gronden gecorrigeerd wegens onverenigbaarheid met een levenslange gevangenisstraf. Dit zegt toch ook wel iets over de kwaliteit van de psychische analyses binnen het Nederlandse juridische systeem.

Dick Borstlap

“In juridische zin heeft het systeem uiteindelijk gewerkt en is de fout gecorrigeerd.” Alsof het systeem de fout heeft gecorrigeerd…

Ad Cosijn

Het is een gotspe dat de heer Van den Emster tot de conclusie komt dat de betrokken rechters professioneel en integer gehandeld hebben. Is het dan zo dat je je, eenmaal meedraaiend in het juridische circuit, onontkoombaar blind gaat staren op het procedurele verloop van het proces in plaats van de inhoud? Feit is dat de betrokken rechters niet hebben weten te voorkomen dat ze mee zijn gezogen in een massapsychose. Er is genoegzaam vast komen te staan dat er juist wel onprofessioneel is gehandeld. Hoe anders de conclusies van het Hof in Arnhem te rijmen met eerdere arresten? Juist van juristen moeten we erop aan kunnen dat ze hun kritische blik niet verliezen waar anderen dat blijkbaar wel doen. In die zin hebben de betrokken wel degelijk gefaald en zouden ze zelf hun consequenties dienen te trekken. Bij alle vreudge om de nu voorliggende vrijspraak stemmen de reacties van de raad voor de rechtsrpaak nu en die van de voorzitter van het Hof in Den Haag destijds nog steeds somber.

Lia Trentelman

Ik ben heel blij dat Lucia de Berk is vrijgesproken en gerehabiliteerd. Ik wens haar heel veel geluk toe!

Sjefke Zondervrees

Nu ze (eindelijk) is vrijgesproken blijft de NRC haar nog steeds ‘Lucia de B.’ noemen – alsof het een verdachte/veroordeelde betreft – De Telegraaf noemt haar nu bij haar volledige naam – dat is wel zo kies.

(naschrift redactie weblog: u heeft gelijk, het is bij deze gecorrigeerd in bovenstaande posting, m.u.v. de kop)

joost van hulst

Geweldig en proficiat mevr. lucia. jammer dat het zo lang heeft moeten duren totdat justitie besloot dat U onschuldig bent. nogmaals gefeliciteerd.

koos akersloot

Voorzitter van raad voor de rechtspraak, houdt vol dat rechterlijke dwalingen enkele incidenten per jaar zijn op een kwart miljoen zaken. Ik vraag mij dat af of dit zo is. Wij worden alleen geconfronteerd via de media met de in het oog springende zaken waarin iemands leven ten onrechte compleet geruineerd wordt door OM en rechterlijke macht. Hoeveel zaken gaan er fout waar geen publiciteit aan wordt gegeven. Het lijkt erop dat er iets structureel fout zit bij justitie en natuurlijk dient dit gevolgen te hebben voor rechters en OM, dit is een grove fout waarvoor de betrokkenen uiteraard gestraft dienen te worden, de reacties van sommige leden van de beroepsgroep zijn dan ook onbegrijpelijk. Hier is wel iemands leven verwoest. 6 jaar vast gezeten met het vooruitzicht de rest van je leven in de gevangenis te moeten doorbrengen en dit kan blijkbaar iedereen in Nederland overkomen.

mr drs R. Winter

Lucia de B. is veroordeeld tot TBS met dwangverpleging. Onlangs heeft Hirsch Ballin bepaald dat TBS-veroordelden in reguliere ziekenhuizen een psychiatrisch dwangbehandeling moeten krijgen.
In het geval van Lucia de B. had zij vrijspraak moeten krijgen. De vraag is dan hoe dwangverpleging in de psychiatrie teruggedraaid kan worden, als achteraf blijkt dat de persoon onschuldig is veroordeeld.

Kennelijk zijn er onjuiste diagnoses gesteld door de psychiaters, die Lucia de B. hebben beoordeeeld.
Vele mensen in psychiatrische ziekenhuizen hebben geen strafbare feiten gepleegd, maar zijn toch opgesloten met de handtekening van een psychiater. Zij hebben geen kans om vrij te komen, omdat zij geen advocaat krijgen die hen wil bijstaan.
Lucia de B. heeft in feite geluk gehad dat zij beschuldigd werd van een strafbaar feit, want anders was zij anoniem opgesloten in een psychiatrische inrichting en was zij er nimmer uit gekomen. Door de grote financiele belangen waren er genoeg advocaten die haar wilden bijstaan.

Het arrest leert dus dat psychiaters volledig de plank kunnen misslaan en dat TBS met dwangverpleging kan worden opgelegd bij iedere willekeurige persoon, waarbij de psychiaters vrijuit gaan. Uit medische tuchtzaken blijkt ook steeds dat psychiaters vrijuit gaan wanneer zij wettelijke regels overtreden, omdat zij een heel verhaal kunnen verzinnen over een persoon, die zich niet kan verweren wegens de diskwalificerende opmerkingen van de psychiaters.
Talloze mensen zitten onschuldig in de GGZ inrichtingen en komen nooit weer vrij.

hans van de sande

kafka voorzag dit en had het niet beter kunnen bedenken.in stilte bedenk ik een monument voor deze vrouw die op een haar na vermoord werd door onze superieure rechtspraak.

Tom van den haspel

Wat gebeurt er nu met de heer Paul Smits?
Kan de bestuurder gewoon in z’n ivoren toren blijven zitten?
Komen dit soort mensen altijd gemakkelijk weg?

Tom van den Haspel

Niek Heering

Er is meer aan de hand. O.a. :
1.Maarten ‘t Hart brieste in 2007 al tegen de getuige die geen deskundige was: http://www.nrc.nl/opinie/article1852294.ece/Stel_Lucia_de_B._in_vrijheid,_en_wel_nu
2.Farmacoloog-toxicoloog prof.D.Uges verklaarde al in het eerste proces in 2002 dat de digoxinespiegel geen bewijs was: http://www.blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/600-levenslang-lucia-de-berk-deel-12.html (in 7e artikel in kleinere letters).
3.De Cie Evaluatie Afgesloten Rechtzaken (CEAS) verklaarde in 2008: http://www.trouw.nl/krantenarchief/2008/04/05/2085594/Deskundigen_in_strafzaken_vaak_niet_op_kwaliteit_onderzocht.html
4.Het gaat dan ook niet om de foute interpretatie van deskundigenbewijs, zoals de Raad voor de Rechtspraak ons nu wil wijs maken, maar om het feit dat de rechtspraak niet weet wie deskundig is.

H. Flos

“In juridische zin heeft het systeem uiteindelijk gewerkt en is de fout gecorrigeerd.”

Er zijn dus twee mogelijkheden:

(1) de rechtbank heeft (nog) niet geconcludeerd dat er een fout is opgetreden en dus kunnen we aannemen dat het systeem werkt, of

(2) de rechtbank vindt en corrigeert de fout en dus werkt het systeem.

Laten we trots zijn op het nederlandse rechtssysteem!

W.A. Wagenaar

Het is toch raar dat de Raad voor de Rechtspraak volhoudt dat het systeem werkt. De werkelijkheid is dat de rechterlijke macht alles heeft gedaan om revisie tegen te houden. De zaak is op gang gekomen door de vasthoudendheid van individuele burgers. Daarbij kwam de toevallige omstandigheid dat de CEAS juist in deze periode openstond voor aanmelding van twijfelachtige veroordelingen. Over Lucia was er toen al heel veel twijfel gewekt. De eerste groepen die aangewezen zijn om zaken bij de CEAS te melden zijn politie en OM. Maar hier heeft niemand die taak op zich genomen. Prof. Derksen deed dat wel; zonder hem zou het systeem nooit gewerkt hebben. De CEAS is een tijdelijke commissie die niet bij het systeem hoort. Met de Hoge Raad als uiteindelijke beslisser kan het systeem niet werken, omdat ieder strikt juridisch college de neiging zal vertonen om de fouten van voorgaande colleges te herhalen of zelfs te versterken. De conclusie van de Raad voor de Rechtspraak had moeten zijn dat het systeem niet werkt en dat er een structurele wijziging van het systeem nodig is. Bijvoorbeeld door de instelling van een revisieraad die niet alleen uit juristen bestaat.

Okke ten Hove

Het is mooi dat het OM haar fout inzag. Het is een schandvlek dat de betrokken rechters en officieren van justitie niet aangesproken worden.

Alleen wanneer dat zou gebeuren zou Harm Brouwer, de super-pg, het vertrouwen in de Nederlandse rechtstaat kunnen herstellen. Er zijn de laatste tijd te veel van dit soort fouten, voornamelijk door officier van justitie die niet uit zijn op waarheidsvinding maar op een veroordeling. Zij vormen het dossier…

Gerard te Meerman

Positief aan deze zaak is dat het OM en het hof zich nu nadrukkelijk uitspreken over de onschuld van Lucia de Berk. Dat was bij de zogenaamde balpenmoord wel anders: daar hield het hof het op gebrek aan bewijs, hoewel door o.a. Pek van Andel onomstotelijk was aangetoond dat de ten laste gelegde moord een fantasieconstructie was die niet kon hebben plaatsgehad. Er zijn nu meerdere gevallen waarin externe deskundigen de doorslag hebben gegeven bij de uiteindelijke interpretatie van de aan de aanklacht ten grondslag liggende feiten en omstandigheden. Ik vind de reactie van de heer van den Emster wat mager. Afgezien van de erkenning van fouten en de ongetwijfeld bestaande goede wil het volgende keer beter te doen, moet je uit de recente dwalingen toch concluderen dat een ruimere toegang van deskundigen, ook op eigen initiatief, tot een rechtszaak wenselijk is. Dat zal het allemaal niet makkelijker maken voor de betrokken rechters, want wetenschappers hebben ook niet per definitie gelijk maar zijn wel gewend elkaar te corrigeren en rationele oplossingente zoeken als ze het niet eens zijn. Rechters zouden zich moeten kunnen excuseren van een zaak als ze inzien dat hun wetenschappelijke achtergrond tekort schiet voor een verantwoorde beslissing. Er is dus weinig reden om blij te zijn met de stelling dat uiteindelijk het recht heeft gezegevierd, want zonder de inspanning van Metta de Noo-Derksen, Ton Derksen en Maarten t’ Hart zou Lucia de Berk nog steeds in de gevangenis zitten.

Gerard Lelieveld

Sommige media die tot het laatst toe stemmingmakerij hebben bedreven zouden ook wel hun excuses aan mogen bieden in navolging van het OM, Hirsch Ballin en toch wel Van den Emster vandaag.

Bijvoorbeeld de Telegraaf en Elsevier, ha!
http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Nederland/262918/OM-maakt-excuses-aan-vrijgesproken-Lucia-de-Berk.htm

G.Davelaar

Wat een dooddoener: “ja maar, de zaak was zeer complex” :de zaak was dat helemaal niet en dergelijke patronen ook niet.Ongelooflijk dat rechters in de hetze zijn meegegaan. De betrokken rechters moeten aftreden.

Alexander Hegi

In de uitspraak wordt genoemd dat het Penetentiair Complex Scheveningen de volgende boeken in bezit had: “Bad Blood, the Thanatos syndrome, Serie Moordenaar, Corpus Delicti, De 30 meest geruchtmakende misdaden van de lage Landen, In de huid van de seriemoordenaar, Over het existentialisme, Ulterior Motives”.

Los gezien van wat hiermee plaatsvond, vraag ik mij af wat de wenselijkheid is om in zulk een inrichting deze boeken in de collectie op te nemen.

Niek Graumans

“De betrokken rechters hebben professioneel en integer gehandeld”. Maar waren niet in staat in te zien dat zelfs als de kans op een toevallige samenloop van omstandigheden 1 op de tigmiljoen is er nog helemaal geen sprake is van bewijs. Vergelijk: als wij morgen in de krant lezen dat de heer Jansen de jackpot van de staatsloterij heeft gewonnen is het onzin om te zeggen: dat kan helemaal niet want die kans is zó ontzettend klein. Rechters die deze gedachtengang niet kunnen volgen zijn echt te dom voor hun werk. Integer zou zijn als zij hun conclusies hieruit trekken.

N.van Dijke

Het foutieve ‘deskundigenbewijs; lijkt inderdaad de crux van het probleem.
Maar vergeet niet dat de rechters een zgan. ‘schakelbewijs’
accepteerden. Als iemand x heeft gedaan, zal hij ook wel y en z hebben gedaan.

Volkomen onacceptabel, aangezien in het strafrecht geldt dat ernstige feiten als moorden volkomen overtuigend bewezen moeten worden.

Het schakelbewijs is niet meer dan een aanwijzing, gestoeld op vermoeden.

sybrand thesing

Het is misschien een goed gebruik om geen kritiek op rechterlijke uitspraken te hebben. Ook hoor je vaak dat rechters geen deskundigen zijn en dus zijn aangewezen op wat deskundigen naar voren brengen. Maar is dat een excuus voor naïviteit? En is er misschien reden om nog eens naar de opleiding en selectie van leden van de rechterlijke macht te kijken. Waarom zou een jurist geen kritische kijk op uitingen van “deskundigen” kunnen hebben, op welk gebied dan ook? Mag een lid van de rechterlijke macht zich op te stellen als een onwetend kind? Dan misschien nog liever juryrechtspraak.
Mag het openbaar ministerie zich niet zomaar op deskundigen beroepen, dat geldt des te meer voor de rechters die zich nimmer zonder sterke expliciete motivatie zouden mogen beroepen op deskundige oordelen , zelfs niet als lijdelijkheid het uitgangspunt is. Voor veel rechters lijkt het principe van lijdelijkheid bij de oordeelsvorming niet duidelijk. Het aannemen van beweringen zonder enige kennis van zaken, om tot oordeelsvorming te komen is altijd een falen van die oordeelsvorming. Ook als de rechter uit mag gaan van een zekere lijdelijkheid, of dat nu in het systeem zit of dat dit uit praktische overwegingen voortkomt, dan nog is het noodzakelijk dat met name rechters voldoende kritisch kunnen zijn om beweringen hoe wetenschappelijk deze beweringen ook werkelijk zijn, te verwerpen in het kader waarin het oordeel van de rechter gevraagd wordt. Voor de deskundige in kwestie geldt immers dat die zeker niet beter dan de rechter kan weten of en hoe zijn deskundige oordeel bij kan dragen tot het uiteindelijk oordeel van de rechter. Het openbaar ministerie heeft als taak om de oordeelsvorming voor te bereiden door ook de twijfels ter tafel te brengen en die nimmer te verbloemen. En beide instanties, de rechter en het openbaar ministerie zijn gehouden aan te geven waarom en in hoeverre de deskundigen bij kunnen dragen en ook werkelijk bijdragen aan de oordeelsvorming.
Maar ik ben bang dat het requisitoir en het vonnis beide in de praktijk niet veel verschillen van een oordeel van astroloog of astrologe.
Hoe dan ook, het zwaartepunt van al deze rechterlijke dwalingen ligt toch bij de rechters en niet primair bij het openbaar ministerie ook al faalt dat steeds meer in een goede voorbereiding van een rechtszaak omdat de focus teveel ligt op het verkrijgen van een veroordeling in plaats van een rechtvaardig vonnis . Ik durf wel te beweren dat het tot de taak van het openbaar ministerie behoort de rechter uit te dagen de juistheid van het vonnis sterker te expliciteren dan zijn of haar natuurlijke geneigdheid is. De geneigdheid van de rechter zal immers vooral de redelijkheid en de billijkheid zijn die toch vooral gebaseerd is op de keukentafel consensus. De vraag is dan ook waar de excuses van de rechters blijven en wat de gevolgen voor de opleiding en selectie van de rechterlijke macht moeten zijn.
Het wordt op deze manier wel verleidelijk de regels ter bescherming van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht ter discussie te stellen. Om dat te voorkomen is enig zelfreinigend vermogen van die rechterlijke macht nooit weg. Zelf terug treden bij ernstig falen door welke reden dan ook is misschien dan nog niet zo’n slecht idee zo af en toe. En dit geldt eerder voor de rechters dan voor het openbaar ministerie ook al zakt dat al geruime tijd steeds verder af.

JGaertner

Ik was echt superblij gisteren.Eindelijk dan.Eerherstel.Ook ben ik woedend natuurlijk door de nachtmerrie die veroorzaakt is.Dat het mogelijk is, in onze rechtsstaat,dat iemand op niet rationele gronden wordt veroordeeld.We hebben ervaren hoe vlug hogopgeleide(!)mensen een brandstapel oprichten.Er is niets veranderd sinds de middeleeuwen.Triest.

Hans van Dijk

Vreemd, wat gebeurt er met degene die dit allemaal veroorzaken, rechters, officieren van justitie, deskundigen, alle fouten die in dit “spel” gemaakt zijn(bewust misschien). krijgen die weer een promotie? . Als dit in het bedrijfsleven gebeurt dan werden ze op staande voet ontslagen (waarom zij niet?) het is de omgekeerde wereld, zie de onthullingen van Peter R. de Vries de misdadiger wordt beschermt door een wolk hulpverleners (die zichzelf in beweging houd) en de slachtoffers, ach daar kunnen we niets aan verdienen. We hebben te maken met een georganiseerde criminele organisatie, het justitiele apparaat. En de politiek, tsja, we gaan weer verder met de orde van de dag. Slaap verder nederland. Geen wonder dat er een politieke partij opkomt zoals Wilders, (ben er geen voorstander van) die 1 -3 punten aansnijdt wat het volk wil horen en wat alle andere partijen laten liggen. Wordt eens wakker.

J Mulder

Kritiek op rechters en het openbaar ministerie in deze zaak lijkt me meer dan terecht, maar wat ik mis is de kritiek op mevrouw B’s eerste advocaat (dhr Franken is pas later bij het proces betrokken geraakt). Want laten we wel zijn, welke advocaat laat het OM zulk bewijs aanleveren zonder er tegen in opstand te komen?

Als de verdediging van mevrouw de B vanaf het begin goed was geweest dan was het waarschijnlijk nooit zo ver gekomen.

Dat is iets wat de advocatuur zich mag aanrekenen als je het mij vraagt.

willem van dulmen

Stel je eens voor dat jij al die jaren hebt moeten leven in de overtuiging dat jouw partner, vader, moeder of kind was vermoord. Jouw waarheid wordt na bijna 10 jaar geweld aangedaan. Stel je eens voor dat jij haar collega was die meegedaan heeft aan het zwartmaken en er hier en daar wat bij verzonnen heeft om de zaak eens lekker op te kloppen. Stel dat jij die tekeningen had gemaakt waarop ze als een magere heks werd uitgebeeld. Of je ongezouten mening over haar hebt gegeven terwijl je er niet wist waar het over ging. Stel dat jij de deskundige was die een oordeel mocht geven. Stel dat jij de rechter was die haar keer op keer veroordeelde. Stel dat jij de volgende keer aan de beurt bent…

Henk Verdonk

Ik daag een ieder die hier loopt te [...] uit om een beter systeem te bedenken, waar geen fouten worden gemaakt.

P. Lamers

Om te beginnnen wil ik Lucia vanuit de grond van mijn hart feliciteren, haar vrijspraak is ook voor mijn geschonden rechtsgevoel een (klein) lichtpuntje wat opborrelt uit de donkers krochten van het OM, waarbij ik op wil merken dat het burgers zijn geweest die de moed hadden hier het initiatief voor te nemen.
mijn hulde gaat dan ook uit naar hen.

Wat mij bovendien nu pas duidelijk werd is dat de dubieuze methode van ‘profiling’ (geen wetenschap, wel zo geïnterpreteerd!) op een wel heel onzuivere wijze is ingezet.
Zelfs al is een theorie onbewezen, als je haar volgens wetenschappelijke normen wilt toepassen in een rechtsgang, dien je je wel aan wetenschappelijke normen te houden.
Die schrijven voor dat een onderzoek ‘blind’ moet gebeuren, dus zonder kennis van de verdachte, dat is niet gebeurt, de bewuste ‘profiler’ heeft het profiel van Lucia op zijn bureau gekregen en heeft daar vervolgens een verhaal bij gecreëerd, selectief gebruik makend van bewijsmateriaal.
Zelf al was ‘profiling’ een bewezen wetenschap geweest had op die gronden dit profiel nooit toegelaten mogen worden, simpelweg omdat dit geen gedegen wetenschappelijke onderzoeksopzet is geweest, dat valt het OM en de rechters aan te rekenen.

Mijn rechtsgevoel zal dan ook pas herstelt zijn als deze mensen, maar ook het HAGA-ziekenhuis zich hebben moeten verantwoorden voor een onafhankelijke rechtbank, en niet alleen voor het bovenstaande feit.

Laten we wel wezen als u of ik te hard rijden en daar een dodelijk ongeval mee veroorzaken moeten we ons ook verantwoorden, natuurlijk wilde we niemand dood rijden en is het aan een rechter te bepalen of en hoe verwijtbaar ons rijgedrag was, maar verantwoorden moeten we!

W. Wilkens

Een oud gezegde luidt: “Het systeem deugt wel, maar de uitvoerders ervan niet!”

Uiteraard gaat dit ook op in het geval van De B. waar ‘de hele keten’ heeft meegewerkt aan het opzetten van een heksenjacht en, gezien de reacties op de laatste uitspraak, voorspelbaar, zich nu, voor zover mogelijk, poogt te onttrekken aan zijn verantwoordelijkheid.
Door vol te houden dat het systeem uiteindelijk toch (goed) werkt, kunnen de magistraten doorgaan op de wijze waarop zij nu met hun werk bezig zijn, zonder dat hiertegen opgetreden behoeft te worden. De signalen waren en zijn er al in de vorm van verzet tegen herzieningen via de CEAS, een overigens zeer beperkt systeem van (pré-)herziening dat is opgezet om het vertrouwen van de burger in dit krakkemikkig systeem enigszins in stand te houden (Mede doel van de beperkte herziening van uitspraken was dat de rechter niet mocht worden overbelast, wat voor onschuldigen die slechts een korte straf onschuldig hebben te ondergaan, nogal wrang is).
Uiteraard zijn in geen enkel rechtssysteem fouten te voorkomen en zullen dwalingen zich blijven voordoen, maar het gaat nu toch echt om de vraag of dit soort blunders zo veel mogelijk kunnen worden voorkomen.
Vooral in een omgeving waar men zich maar al te graag en vaak als ‘onafhankelijk’ en ‘deskundige’ bij uitstek op dit vakgebied presenteert. Dat bleek wel uit de reacties op de uitspraak.

Ik vrees intussen dat de mogelijkheden om dit soort fouten te voorkomen, ook na de voorspelbare hausse aan nieuwe procedures en voorschriften, zeer beperkt is, want de mens is in het algemeen nu eenmaal geneigd toe te geven aan groepsdruk. Wanneer ook nog eens een eerste indruk van De B. is dat het om een zonderling type gaat dat nog dagboeken bijhoudt ook, dan is een vooroordeel al gauw in de wereld geholpen. Gecombineerd met toevalligheden als hier aan de orde, kan dit al gauw leiden tot beeldvorming.
Een dossiertje in justitiële kringen is, na goeddeels geheim onderzoek, snel tot stand te brengen en wie eenmaal tussen de kaken van der Justiz komt, heeft bijna geen kans hieraan te ontsnappen.
Rechters zijn ook mensen, niet uniek of boven het aardse slijk verheven, dus ook zij houden van: alcohol, porno, bezondigen zich aan leugen, roddel, achterklap en dus ook aan beeldvorming (Zie bijvoorbeeld de rechter die zijn tweede cassatieberoep verloor over de gevolgen van het aanwezig hebben van porno en de onderzoeksrechter die bij Koos H. in en uit loopt. Of de merkwaardige lotgevallen van raadsheer Westenberg die op kosten van de belastingbetaler jarenlang zijn laakbaar gedrag kan volhouden. Een kleine greep).

Hoe dan ook: aan dit mechanisme ontsnapte De B. niet en vóór haar ook talloze burgers niet. Dit zal, vrees ik, zo blijven. Intussen zal de druk op de rechterlijke macht dienen toe te nemen om externe controle toe te laten. De burger als lekenrechter is uiteraard het meeste geschikt om die controle uit te oefenen, wat er mogelijk voor kan zorgen dat er enig tegenwicht en tegenspraak tegen het verbale magistratelijke geweld wordt geboden. Overigens elders in de EU een heel normaal verschijnsel. Uiteraard sluit dit fouten niet uit, maar toepassing van het huidige systeem roept nu te veel problemen op. Men kan alleen al op statistische gronden aannemen dat er meer gevallen zijn dan de nu spaarzaam, officieel erkende.
Kortom: de rechterlijke overtuiging moet het weer hebben van overtuigingskracht, niet van achterklap en relaties binnen de rechterlijke organisatie.

Wat, tot slot, het systeem zelf betreft, had het mijns inziens meer voor de hand gelegen dat het gerechtshof het Openbaar Ministerie (buitenwettelijk) niet-ontvankelijk had verklaard wegens machtsmisbruik met vermelding van een mea culpa mea maxima culpa in zijn uitspraak.
Dat zal voor ‘fijnproevers’ wel niet helemaal volgens Bartjes zijn, maar één goed ‘fout’ vonnis meer of minder in dit syteem kan geen kwaad meer. En was ook een duidelijk signaal geweest dat het Hof ook echt gelooft wat het schrijft.
De uitspraak biedt nu iedere participant de kans zich te verschuilen achter het geloofsartikel dat het systeem uiteindelijk goed heeft gewerkt en dat vrijspraak niets over schuld aan het ten laste gelegd feit zegt (“Zie je wel?”). Wat dan volgens ‘fijnproevers’ weer geen ‘echte’ rehabilitatie van De B. zou inhouden. What ever!
Niets hindert een minister eraan om vervolgens, gezien de gang van zaken, over te gaan tot een royale schadeloosstelling. Vrijspraak of niet.

Misschien dat de spreker bij de herdenking op de Dam uit het geheel een idee kan putten om nog eens uitdrukkelijk stil te staan bij het Nederlandse fenomeen van Mitläufer en Anpasser.

clara legêne

@willem van dulmen

Het publiek (ik dus) heeft niet alleen jarenlang naar slechte rechtbanktekeningen moeten kijken, maar heeft ook jarenlang in actualiteitenrubrieken wazige suggestieve beelden van injectienaalden en onscherpe babietjes voorgeschoteld gekregen. Met daaronder dreigende en dreinerige suggestief zuigende muziek. Dit alles om de verdenking in beeld en geluid te illustreren.

Nu onomstotelijk is komen vast te staan dat mevrouw De Berk ten onrechte in verband is gebracht met sterfgevallen die helemaal geen moorden waren, ligt hier een uitmuntende kans om tot in de finesses na te gaan hoe de actualiteitenrubrieken deze zaak door de jaren heen in beeld (en geluid) hebben gebracht en in hoeverre ze daarmee hebben bijgedragen aan de beeldvorming.

Want o, wat zou ik als publiek graag verschoond willen blijven van al die suggestieve beelden en muziekjes. Niet alleen in de berichtgeving over deze gerechtelijke dwaling, maar gewoon in het algemeen.

Frans de Noo

In zowel de reactie van voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de Rechtspraak, als die van Harm Brouwer wordt verwezen naar de rol van deskundigen in processen.
Van den Emster zegt dat “Rechtbank en hof alles hebben alles gedaan wat nodig is, diverse deskundigen geraadpleegd. De deskundigen spraken elkaar soms tegen, maar de rechter moet wel beslissen.”
Ook Brouwer wijst erop dat men “zich uitputtend heeft laten voorlichten door deskundigen” uit “vele specialistische en zeer specialistische disciplines” en dat “deskundigen wat hun oordeel betreft recht tegenover elkaar stonden”, waardoor “men (lees de rechters) de verkeerde conclusie heeft getrokken”.
Prof. Ybo Buruma zegt dat “alle procesdeelnemers ervan moeten leren niet te snel achter de adviezen van de deskundigen aan te lopen”.

Hierdoor wordt naar buiten toe de suggestie gewekt dat het (deels) aan de deskundigen te wijten is dat in Lucia’s zaak alles fout gegaan is, wat er maar fout kon gaan.
Dit geeft mijns inziens een onjuist beeld. Een rechter schakelt deskundigen in omdat hij zelf op bepaalde terreinen (onvermijdelijk) deskundigheid ontbeert. Het is verstandig dat dan niet een, maar meerdere deskundigen geraadpleegd worden. Dat is gelukkig ook steeds gebeurd in het geval van Lucia.

In alle aan Lucia toegedichte “moorden” bleken de medische deskundigen echter van mening te verschillen of er wel of niet sprake zou kunnen zijn van onnatuurlijk overlijden.
Toch oordeelden de Haagse rechters in 2004 in 7 gevallen dat er sprake was van onnatuurlijk overlijden door moord. Dat betekent dus dat de rechters zich boven de deskundigen opstelden, alsof ze “superdeskundigen” waren.

Wanneer de geraadpleegde deskundigen het onderling niet eens waren over de oorzaak van een overlijden, hadden de rechters moeten concluderen dat Lucia diende te worden vrijgesproken. Vooral omdat iedere vorm van direct bewijs ontbrak, zoals ook destijds door diverse betrokken juristen werd gezegd.

Hopelijk zal “de zaak Lucia” ertoe bijdragen dat rechters zich in de toekomst bescheidener op zullen stellen in zaken waarin een eenduidige mening van deskundigen ontbreekt.

T. Hendriks

[...] Juridisch volstrekt irrelevant. [...]
Zoals Lucia het zelf zo treffend verwoordde: men had zo graag een griezelige heks en seriemoordenares willen betrappen en gevangen zetten, om deze engerd vervolgens – god zij dank – tot levenslange opsluiting te veroordelen? [...] Vanaf 1992 is de problematiek van de gerechtelijke dwalingen al uitgebreid aangekaart? Door W.A. Wagenaar. Door H.F.M. Crombag. Door P.J. van Koppen. Time and again. Over and over and over? Wie zich nu nog verzet [...] tegen de instelling van een Onafhankelijke Revisieraad is volslagen te kwader trouw of beschikt over een compleet gefnuikt oordeelsvermogen.

Jan den Hout

Het vergt moed van een deskundige om een mening tegen de heersende opinie in te hebben. Niet elke deskundige heeft die. Hieraan gaat het stelsel mank. Deskundigen zetten zichzelf direct op slot na een verklaring zoals de ziekenhuisdirecteur Paul Smits al in de eerste week deed. Terugkomen op een eerdere verklaring tast hun deskundigheid aan. Gezichtsverlies weegt dan zwaarder dan je ongelijk toegeven.

Wat Lucia de Berk is overkomen kan ons allemaal overkomen. Het is beangstigend dat we voorbereid moeten zijn om tot het uiterste te volharden in ons zwijgrecht. Wie dat niet kan, loopt het risico zwaar te moeten boeten voor die fout.

Rechters willen een tegen de heersende opinie ingaande mening van een deskundige ook terzijde schuiven slechts omdat zij die niet relevant vinden. Het aantal door moderne DNA technieken vrijgesproken `cold cases` van death row veroordeelden in Amerika is een maat voor hoe vaak justitie het mis kan hebben. Er zijn dus nog meer onschuldig veroordeelde mensen in de huidige gevangenissen! De geloofwaardigheid van deskundigen is in de publieke opinie nu ver te zoeken.

Rene Verhoeven

De zaak Lucia de Berk lijkt mij in de rechtspraktijk het topje van een ijsberg. Ik heb doel daarbij met name op het fenomeen “tunnelvisie”, waarbij men steevast alle relevante informatie negeert die de eigen opvattingen tegenspreken. Wat mij intrigeert is op welke wijze en in welke omvang dit fenomeen ook speelt op andere rechtsgebieden (met name bestuursrecht, in het bijzonder het belastingrecht) waar het het opleggen van sancties mogelijk is.

C. Terwiel

In 2001 werkte Lucia de Berk in het Juliana Kinderziekenhuis. Daar werd zij slachtoffer van kwaadaardige roddel door collega-verpleegkundigen en machtsmisbruik door toenmalig directeur Paul S. en chef de clinique Arda D., leidend tot haar arrestatie en latere veroordeling. Op de ochtend na de vrijspraak van Lucia stond op de website van het Haga Ziekenhuis, waaronder het Juliana Kinderziekenhuis valt, een persverklaring. Vooral de laatste zin is interessant:

“Het gerechtshof in Arnhem heeft vandaag in herziening Lucia de Berk vrijgesproken.

Door deze uitspraak is een einde gekomen aan een lange periode van onzekerheid voor mevrouw De Berk zelf en haar familie, nabestaanden van overleden patiënten en voor destijds direct betrokken medewerkers van het ziekenhuis. Wij wensen hen in alle opzichten sterkte.

Een intern onderzoek van het Juliana Kinderziekenhuis/Rode Kruisziekenhuis –dat in 2004 fuseerde met het Ziekenhuis Leyenburg tot HagaZiekenhuis- was in september 2001 aanleiding om aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie dat vervolgens, op grond van eigen onderzoek, is overgegaan tot strafrechtelijke vervolging van mevrouw De Berk.

Het HagaZiekenhuis is verantwoordelijk voor goede patiëntenzorg in een veilig klimaat. Iedere twijfel dat deze veiligheid in het geding is, dient steeds te leiden tot een intern onderzoek, zonder aanziens des persoons. Afhankelijk van de uitkomst kan er vervolgens aanleiding zijn om vermoedens en onderzoeksresultaten voor te leggen aan een bevoegde instantie.

Het HagaZiekenhuis heeft op alle momenten meegewerkt aan het onderzoek, dat uiteindelijk geleid heeft tot vrijspraak van mevrouw De Berk door het Hof.”

Het is ooit ‘het onderzoek’ geweest, uitgevoerd door kinderarts Arda D. onder verantwoordelijkheid van toenmalig directeur Paul S. dat ‘uiteindelijk leidde tot de arrestatie en veroordeling van mevrouw de Berk’.
Zodat ik me nu, opeens niet meer zo goed van vertrouwen, afvraag waaruit die medewerking in het persbericht nu precies heeft bestaan.
Succes heeft vele vaders, doorgaans zelfs de abortus arts (met dank aan C. le Pair).

P. lamers

#32 C. Terwiel;
Het is nog steeds een rommeltje bij het JKZ, iets meer dan een jaar geleden zou onze zoon buisjes in zijn oren krijgen en zijn keelamandelen geknipt.
Het werden buisjes en neusamandelen!
Ondanks 4 (!) controlemomenten op de dag van opereren bleek men niet in staat de juiste operatie uit te voeren.
Onze ervaringen met het telefonisch contact is ook al dramatisch te noemen.
Na een gesprek bleek dit niet te liggen aan het medisch personeel, maar wel aan de gebrekkige communicatie.
Gebrekkige communicatie binnen een ziekenhuis kost levens, dat kan iedereen begrijpen, en wie is er verantwoordelijk voor dergelijke zaken?
Juist de door u genoemde Paul S. die ook nu nog zijn verantwoordelijkheid weigert te nemen en geen spijt heeft.
Dat hoeft hij van mij ook niet te hebben als hij maar voor de rest van zijn leven word opgeborgen.
Deze Paul S. is een gevaar voor onze samenleving!

JGaertner

Reactie C terwiel nr 32.
Lezend door alle stukken komt men schokkende fouten door kinderartsen tegen,het ontbreken van protocollen,het slordige werk.De vreselike ondeugdelijkerapportage door alle geledingen.Dit zijn dan slechts de stukken die via het internet en rechtspraak.nl te vinden zijn.Als er deugdelijk intern onderzoek was gedaan was er tegen Lucia nooit aangifte gedaan.

M. Martens

Die beruchte ziekenhuisdirekteur vindt niet dat hij hysterisch heeft gehandeld. Hij was niet verplicht om “wetenschappelijk verantwoord” onderzoek te doen, alvorens zijn medewerkster in staat van beschuldiging te stellen. Nee, gewoon de kliklijn inschakelen is wel het minste dat hij kon doen.

Deze direkteur zal zelfs iedere volgende keer dat iets in “zijn” ziekenhuis ànders lijkt dan anders – direkt justitie inschakelen.

Alle werknemers van dat ziekenhuis: héél veel moed en sterkte toegewenst !

Johan van Schaik

Rechtspraak, en met name ook het vervolgingsmonopolie van de overheid, dienen uiteindelijk slechts de conflictbeheersing; voorkomen dat de burgers onderling hun geschillen uitvechten. En net zo min als er ooit een ideaal geheel van wetten kan bestaan (tenzij je de wetgeving terugbrengt tot een enkele regel: “Hebt uw naaste lief en doet een ander niet aan wat u u zelf niet zou aandoen”) zal er ooit ideale rechtspraak bestaan. Op zijn best kan het recht en de rechtspraak een heel eind in de goede richting komen, en met het huidige systeem lukt dat aardig. Ook waar sommigen de laatste jaren menen – vooral door het mobiliseren van gemakkelijk op te roepen onderbuikgevoelens over vermeende onrechtvaardigheden – het rechtspreken weer terug te moeten brengen bij de “primitief reagerende burger” – wat een veel groter schade kan toebrengen dan de missers die het per definitie niet ideale rechtssysteem in sommige gevallen maakt – meen ik dat, ondanks het feit dat in individuele gevallen de uitkomst van rechtspraak vaak als onbevredigend moet worden bestempeld en nog vaker als onbevredigend zal worden ervaren, ons huidige systeem bepaald het slechtste niet is. Er kan aan geschaafd worden, bijvoorbeeld door de instelling van een hiervoor al genoemde herzieningsraad, waardoor individuele slachtoffers van dat systeem, als Lucia de Berk, eerder gerehabiliteerd kunnen worden. Maar wissel het niet ideale vervolgingsmonopolie in godsnaam niet in voor de vervolgingswaanzin die sommige zelfbenoemde “crimefighters” prediken; dan was Lucia de B. waarschijnlijk al jaren geleden gelyncht of in het openbaar opgehangen, zonder een vonnis, maar enkel op grond van een serie artikelen in een krant.

Gert Visser

Bij dakdekkers, loodgieters en metselaars is het direct duidelijk als ze wat fout doen. Daar wordt dan ook meteen heftig op gereageerd. Zodat er vrijwel alleen goede dakdekkers, loodgieters en metselaars rondlopen. Bij justitie lopen daarentegen heel veel kneuzen rond, zoals dagelijks blijkt. Hun fouten kunnen vrij gemakkelijk worden weggemoffeld. Het uitermate lage denknivo van deze mensen, (vaak lager dan bij dakdekkers, loodgieters en metselaars) en hun wereldvreemdheid maakt de rechtspraak in ons land tot de treurige bedoening die ze thans is.

H. L. Honinger

Citaat:
“De betrokken rechters hebben professioneel en integer gehandeld. Van sancties kan dan ook geen sprake zijn. In juridische zin heeft het systeem uiteindelijk gewerkt en is de fout gecorrigeerd.”

“Professioneel” & “integer,” krijgen indien op (Nederlandse) magistraten toegepast plots een heel andere betekenis.

“In juridische zin gewerkt” wat een Dorknoperstaaltje. De lappen droog leer komen de dames en heren rechters uit de strot gehangen. Wat een [...] ….
Fiouten en fouten zijn twee. Bepaalde fouten zijn blijken van ongeschikltheid voor het ambt; om de een of andere reden ongeschikt, dus: ga ander werk doen en blijf niet hangend en wurgend plakken en kleven. Daar doe je alleen maar slecht mee.

JGaertner

Maar intussen;ze is vrij ze is vrij ze is vrij hoera!
Op de werkvloer ervaar ik nu,at last, diepe schaamte dat ze,als verpleegkundigen,te beroerd zijn geweest om bij te houden wat er gebeurde met onze mede verpleegkundige.
De oorverdovende stilte vanuit de beroepsgroep;het ontbreken van enige interesse of verdediging voor een mede beroepsbeoefenaar.
Die schaamte doet mij goed en ik hoop Lucia ook.
Het blijft nog wel een tijdje het gesprek van de dag,en dan niet eens zozeer de vrijspraak maar wel wat men heeft gedaan of eigenlijk niet heeft gedaan.

b. lyngbakken

Net zoals ¨ieder weldenkend mens¨ vooraf wist dat Lucia wel schuldig moest zijn, weet nu iedereen achteraf dat de rechters, officieren, de advocaat, de actualiteitenrubrieken enz allemaal helemaal fout zaten. Weer een groepsdenken waarin wordt meegesurfd.
Ook nu kritisch blijven. Op de feiten en op de processen. Vwb de feiten bijv: we weten helemaal niet of alle rechters wel voor veroordeling waren. Misschien waren het oordelen bij meerderheid? Vwb het groepsdenken: gaat het hier niet om een zaak waarin we allemaal in onbewuste valkuilen trappen en maakt dat het niet zo ingewikkeld? Is het misschien zo dat we er niet tegen kunnen dat iets onverklaard blijft, vooraf, maar ook nu weer achteraf, en dat we zondebokken blijven zoeken???