Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

'Karteltoezicht is uit de hand gelopen'

neelieHet kartelparadijs voor bedrijven is vakkundig gesloopt. Zodanig dat het voor aangeklaagde bedrijven en managers een kartelhel is geworden. Dat stelde mededingingsadvocaat Rein Wesseling van het kantoor Stibbe gisteren in zijn oratie als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Waar in de VS en in Europa in de jaren negentig van de vorige eeuw nog maar voor honderden miljoenen in totaal aan boetes uitschreven, zijn deze eeuw totalen van 4,1  miljard dollar en 13,1 miljard euro gehaald door respectievelijk het Amerikaanse openbaar ministerie en de Europese Commissie. Bij kartels gaat het om verboden prijsafspraken, verdeling van klanten en uitwisselen van concurrentiegevoelige informatie. Lees hier de definitie van de Nederlandse kartelwaakhond NMa. Hoe bont bedrijven het met kartels maakten, lieten het boek en de film The Informant over  een zaak rond Amerikaanse producenten van lycine, een grondstof voor voedingsmiddelen indringend zien

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=mRm6d1-T5ws[/youtube]

Als op door de FBI in het geheim gemaakte filmpjes  een directeur van een bedrijf tegen concurrenten zegt dat “onze klanten de vijand zijn en jullie mijn vrienden”,  dan is er echt iets loos. Voor de Amerikanen was dat een mooi middel om ook de Europeanen te overtuigen een klikregeling in te stellen voor bedrijven die als eersten een kartel aanmelden. Die bedrijven  krijgen een flinke korting of zelfs volledige kwijtschelding van hun boete.  En dat doet pijn.

Bekijk hier zo’n FBI filmpje. :

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=wDH0Rv8R0SQ[/youtube]

Het succes van het kartelbeleid hangt volgens Wesseling nauw samen met het instellen van klikregelingen in zowel de VS als Europa, zo zei hij gisteren in een artikel in NRC Handelsblad. Bedrijven die als eerste verboden handelingen meldt, krijgen een forse korting of een kwijtschelding van zijn boete. Dat leidt tot een race naar de autoriteiten, zodra een partij vreest dat het kartel uitlekt. Ook de tweede en derde krijgen nog kortingen. Betrokken managers fungeren als klokkenluiders, omdat zij onder gevangenisstraffen hopen uit te komen, die kunnen oplopen tot tien jaar in de VS. Zij moeten dan wel zoveel mogelijk informatie geven, ook over directe collega’s. Op dit moment zit er één Nederlandse Martinair-manager in de Amerikaanse cel.

Onder bedrijven ontstaat groter verzet tegen de macht van de kartelwaakhonden.  Vorige week vochten Nederlandse bierbrouwers voor het Europese Hof van Justitie nog hun boete van 273 miljoen euro aan die ze kregen voor verboden prijsafspraken. Hier aangekondigd door Neelie Kroes:

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=42vcMfG8RE0&NR=1).[/youtube]

Maar ook gaan ze de discussie aan of de juridische bevoegdheden niet te ver strekken. De beboete liftfabrikant Schindler liet juristen een heel onderzoek uitvoeren naar de tekorten in het Europese mededingingsrecht.  The Economist besteedde daar aandacht aan. Wesseling zit ook op deze lijn. Wat volgens hem wringt is dat de mededingingsautoriteiten de rol van politie, aanklager en rechter in één instantie hebben verenigd. „In hoeverre is er dan nog sprake van checks and balances”, zegt hij in NRC Handelsblad. Hij noemt het ongekend voor  de financiële sector. ”Daar is veel geklaagd  over gebrek aan toezicht dat een privaat monster van bonussen zou hebben gecreëerd, maar in het kartelrecht is juist een toezichthoudend monster gecreëerd.”

Meer over de oratie van Wesseling op pagina 15 van de (digitale) editie van 1 april

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Civiel recht
Europees recht
Lees meer over:
schadevergoeding

5 reacties op ''Karteltoezicht is uit de hand gelopen''

Sascha Tavere

Het is lachwekkend dat de apostelen van Milton Friedman concurrentie aanbevelen en vervolgens de kwalijke gevolgen van die concurrentie (bijna monopoly en prijsafspraken tussen de enkele overlevenden) proberen te beperken.

“Courage of your convictions” lieve verwarde neo-liberalen … of doe iets aan de conviction!

Mr. Dr. Astrid Klein Sprokkelhorst

De negatieve gevolgen van het Europese anti-kartelbeleid doen zich op allerlei terreinen gevoelen. Een eenvoudig voorbeeld is de tarievenlijst die het Nederlands Genootschap voor Tolken en Vertalers (als richtprijzen) hanteerde. Die moest worden afgeschaft,onder bedreiging van een forse boete. Vervolgens werden overheidsopdrachten aan tolken en vertalers in het kader van het streven naar marktwerking uitbesteed aan enkele grote partijen, die nu als (bijna)monopolist de tarieven bepalen. Overigens worden prijsafspraken in bepaalde beroepsgroepen onder de tafel nog steeds gemaakt: vergelijk op Internet de tarieven van notarissen maar eens, die ontlopen elkaar nauwelijks, en als dat wél zo lijkt, wordt het tarief naderhand langs andere wegen ‘opgehoogd’. Notarissen hebben immers een maatschappelijke functie, dus het publiek is van hen afhankelijk en waarom zou je elkaar dan gaan beconcurreren? Wie een rashond wil kopen, kon vroeger bij het bestuur van de rasvereniging een richtprijs opvragen. Ook dat mag niet meer, maar dat betekent niet dat fokkers niet ‘ondergronds’ prijsafspraken maken. Veel van wat de mededingingswetgeving beoogt, levert in de praktijk alleen cosmetische verbeteringen op.

Mr. Dr. Astrid Klein Sprokkelhorst

De Nma heeft wegens het ontbreken van checks & balances op het gebied van het mededingingsrecht het laken geheel naar zich toe kunnen trekken. Zo wordt het kartelrecht door de Nma te veel naar juridische maatstaven uitgelegd en te weinig naar economische. In artikel 6, derde lid van de Nederlandse Mededingingswet is neergelegd dat bepaalde mededingingsbeperkende maatregelen zijn toegestaan, indien de gunstige gevolgen opwegen tegen de nadelige. Daarbij gaat het, volgens jurisprudentie van het Europese Hof, om de concrete economische gevolgen van die maatregelen. Zwakkere marktpartijen zouden op die grond wél prijsafspraken moeten kunnen maken, om zich te beschermen tegen machtige afnemers. Neem de tolken en vertalers die als ZZP’er werkzaam zijn. Zij mogen geen prijsafspraken maken, maar zijn bij het uitvoeren van werkzaamheden voor de overheid afhankelijk geworden van grote marktpartijen die hun tarieven bepalen, en die zijn er niet beter op geworden. Het is niet consequent vol te houden dat alle prijsafspraken per definitie verboden zijn. Toch is tot nu toe geen enkel besluit van de Nma aan deze regel getoetst. Er is echter geen enkele instantie die dit controleert. Wie het met het Nma-beleid niet eens is, rest alleen de gang naar de (Europese) rechter.

drs. P.H.M. Keesom, beëdigd tolk en vertaler

Mevrouw mr. dr. A. Klein Sprokkelhorst snijdt terecht dit punt aan. Door het uitbesteden van het tolk- en vertaalwerk van een baaierd van overheidsinstellingen binnen Justitie en politie aan één bemiddelingsbureau voor tolken en vertalers heeft de overheid zelf een inkoopkartel in het leven geroepen en dat verstoort in ernstige mate het vrije marktmechanisme,ook al omdat dit inkoopkartel nauwelijks op kwaliteit kan selecteren. Het begon er al mee, dat inkoopkartel Concorde van contractanten eiste dat deze op voorhand in blanco getekende certificaten van beëdigde vertalingen zouden inzenden.

F. Rosati - Beëdigd vertaler Italiaans

Deel van het probleem is – mijn inziens en even los van de juridische ins & outs die mr. Klein Sprokkelhorst uitstekend heeft verwoord – dat we als vertalers en tolken een soort lobby-klankbord missen, waardoor we ons optimaal op kunnen stellen tegenover dit soort vragen. We zijn te veel op onszelf aangewezen én lijden aan een zekere vereenzaming/vervreemding. De maatschappelijke functie die wij vervullen – ja, die is er wel degelijk – is niet of nauwelijks onderkend. Op die manier vormen we als groep een makkelijke prooi voor bestuurlijke blindheid en deregulerende (?) marktmechanismen waar we ons tegen niet kunnen wapenen.