Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Rechter stelt grens aan 'onnodig' procederen door milieustichtingen

boomstammenMag een rechter een burger of stichting met een extra hoge kostenveroordeling straffen omdat de ´gemeenschap onnodig op kosten´ werd gejaagd? De Haarlemse kortgedingrechter deed het.

In deze uitspraak oordeelde de rechter dat een drietal milieustichtingen een nodeloze procedure waren begonnen. Alleen bedoeld om de uitvoering van een rechtmatig besluit te vertragen. De ruzie over de bebouwing van het voormalige Marinehospitaalterrein in Overveen was door de bestuursrechter tot in hoogste instantie uitputtend behandeld. De drie stichtingen hadden alles verloren – de uitvoering van het bouwplan en de kapvergunning was onherroepelijk.

Toch probeerden zij nu met een civiel kort geding de uitvoering van de gewraakte beslissingen alsnog onrechtmatig te laten verklaren. Geen enkel argument kon de rechter echter overtuigen. Sterker, hij meent in overweging 4.10  dat het proces alleen is begonnen om de gewenste woningbouw te vertragen. De stichtingen hebben ´klaarblijkelijk de middelen voor het voeren van al deze procedures, maar daarmee wordt de gemeente  - lees de gemeenschap – wel op onnodige kosten gejaagd´. Eerdere bestuursrechters hebben ´alle ruimtelijke en sectorale belangen die hierbij een rol spelen, te weten van volkshuisvesting tot en met cultuurhistorie en natuurbehoud, op een zorgvuldige wijze tegen elkaar afgewogen.´ De gemeenteraad van Overveen heeft het gewraakte besluit bovendien onlangs opnieuw bevestigd.

Door het kort geding wordt de gemeente nu op kosten gejaagd, meent de rechter. De gebruikelijke kostenvergoeding in zo’n procedure is ‘nog meer dan gewoonlijk al het geval is’ ontoereikend. En daarom doet de bestuursrechter nu een greep in de kas van de ‘rijke’ stichtingen. ‘De voorzieningenrechter zal daarom het salaris advocaat aan de zijde van de gemeente begroten op het driedubbele van het daarvoor gebruikelijk te begroten bedrag.’  De stichtingen moeten in totaal zo’n 3800 euro kosten betalen.

Bekijk hier hoe de eerste boom in Overveen na de uitspraak werd gekapt:

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=2-pTQt1fNRI[/youtube]

Verwijt de rechter de stichtingen nu misbruik van procesrecht? Het komt er dichtbij. De rechter grijpt pas in als het instellen van een bepaald rechtsmiddel ‘op voorhand volstrekt kansloos is’. Een burger of rechtspersoon mag geen vordering instellen waarvan redelijkerwijze geen positief resultaat te verwachten valt. Lees daarover dit juridische overzichtsartikel.  Deze rechter koos voor een hogere kostenvergoeding. Ook komt het wel voor dat advocaten die ‘chicaneuze’ procedures voeren worden veroordeeld om persoonlijk de kosten van de wederpartij te betalen. En het komt voor dat een procederende partij niet ontvankelijk wordt verklaard. Dat probeerde de rechtbank Zutphen enige tijd geleden bij een burger die talloze kansloze zaken aanspande. Maar de rechtbank werd daarin teruggefloten door een van de hogere bestuursrechters. Lees daarover dit blog hier. En in 2008 maakte de Raad van State korte metten met milieuclubs die vooral eigen politieke belangen dienden en geen plaatselijke. Ze mochten niet meer als ‘belanghebbende’ gelden. Lees daarover dit blog hier.

In de kwestie Overveen reageerden de stichtingen geprikkeld. Lees op deze website waar de kwestie om draait. En hier welke rechtsgang de stichtingen doorliepen. Voorzitter Martin Wassen van de Vereniging Marinehospitaalterrein zei in de Volkskrant maar een ‘eenvoudige hoogleraar milieurecht’ te zijn. In dit artikel (betaalde toegang) zegt hij dat de twee andere procespartijen ’breder opererende, gerespecteerde organisaties’ zijn die zich door de uitspraak ‘in hun goede naam aangetast voelen’.

Wat vindt u? Mogen rechters grenzen stellen aan de procedeerlust van burgers en organisaties?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Bestuursrecht
Civiel recht
Lees meer over:
belangenbehartiging
schadevergoeding

3 reacties op 'Rechter stelt grens aan 'onnodig' procederen door milieustichtingen'

mr. V. Wosten

Mogen rechters grenzen stellen aan de procedeerlust van burgers en organisaties?

De strekking van de vraag is relevant, maar in deze vorm helaas tendentieus. En dat is jammer, omdat daarmee de kans op een goed debat wordt gemist.

Het gebruik van de term ‘procedeerlust’ is tendentieus omdat er een waardeoordeel in te lezen is. De vraag op deze wijze stellen leidt al snel tot een bevestigend antwoord. Uiteraard dient terughoudend met de keuze voor een procesgang omgegaan te worden. Procederen mag natuurlijk nooit voor het plezier gedaan worden. Conflicten vragen om een oplossing, en niet om te blijven voortduren.

Meer inhoudelijk: een rechter dient recht te spreken, en geen politiek oordeel uit te spreken.
Misbruik van procesrecht in het geldend recht wordt al snel een politiek oordeel. Een volledig overzicht van de betrokken belangen en de procesgeschiedenis is vaak slecht in beeld. Politiek en bestuursrechtspraak zijn vaak nauw verweven. In die situatie een partij misbruik toeschrijven is al snel discutabel.
In de zaak Overveen zou zelfs op de rechtszitting door de betrokken rechter niets over misbruik zijn gezegd. Het verwijt van misbruik zou geheel onverwacht in de uitspraak zijn opgevoerd. Dat wekt tenminste een stiekeme en onzorgvuldige indruk van die rechter.

Tenslotte: het is opvallend dat dit debat hoofdzakelijk in het omgevingsrecht (milieu, natuur, ruimtelijke ordening) speelt. De politieke kontekst van het omgevingsrecht wordt tot op heden niet of nauwelijks in dit debat betrokken. De bestaande onvrede over onmachtig lokaal bestuur in de zorg voor de omgeving is spreekwoordelijk: burgerorganisaties lopen zich vaak te pletter op -in hun ogen- cynische besluitvormingsmechanismen.
Je zou hierop kunnen stellen: die organisaties moeten zich politiek laten horen, in plaats van via de rechter. Maar met evenveel recht kan de vraag omgekeerd worden: hoe komt het dat het bestuur deze -kennelijk zeer betrokken – burgers niet politiek aan zich weet te binden? Achter de vraag van Jensma gaan vele andere vragen schuil.

N.van Dijke

Rechters mogen mijns inziens alleen grenzen stellen aan de procedeerlust van burgers en organisaties, als er daadwerkelijk sprake is van rechtsmisbruik. Daar lijkt het in dit geval op.

Maar het driedubbele van het daarvoor gebruikelijk te begroten bedrag aan advocatenkosten opleggen?

Dit lijkt op een soort verkapte boete. Twijfelachtig of een rechter zo’n methode mag gebruiken om rechtsmisbruik tegen te gaan.

marinus smit

Mijn ervaring in milieu en ruimtelijke ordeningszaken is, dat ongeacht het gelijk van de burgergroepen – op basis van voorgaand beleid en pechtige verzekeringen &c – de overheden, gemeente, provincie, rijk en raad van state, elkaar dekken: Hoe zeer plannen ook in strijd zijn met eerder aangenomen beleidsuitgangspunten, als een gemeente, of provincie of departement , iets wil, wordt dit doorgedrukt.
Een gang naar de rechter kan dan de uitvoering vertragen, maar niet verhinderen.
De rechter zou het fatsoen moeten hebben om de getroffen burgers niet extra te straffen.
Maar ja, Wat zijn rechters ?