Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Bedreigd Hof krijgt meer armslag

hofDe 47 lidstaten van de Raad van Europa hebben vrijdag in Interlaken, Zwitserland, een ‘actieplan‘ aangenomen om de werkwijze van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te verbeteren. Dat Hof, gevestigd in Straatsburg, kampt met een formidabele achterstand in de afhandeling van klachten over (vermeende) schendingen van mensenrechten door overheidsoptreden.


Het Hof ziet toe op de naleving van het Europees Verdrag over de Rechten van de Mens (EVRM). De ‘werkvoorraad’ van het Hof was eind vorig jaar opgelopen tot 119.300 zaken. Meer dan tweederde daarvan is afkomstig uit zes landen: Rusland, Turkije, Oekraïne, Roemenië, Italië en Polen. Elke maand groeit de achterstand met circa 1.800 zaken.

De praktijk van de afgelopen jaren heeft uitgewezen dat meer dan 90 procent van die klachten uiteindelijk niet-ontvankelijk wordt verklaard. Maar ze moeten wel allemaal door Hofleden (in wisselende formaties) worden beoordeeld. Dat vormt een enorme werklast. Achtergrond voor (web)abonnees hier beschikbaar.

In hun slotverklaring beklemtonen de lidstaten ‘het fundamentele belang van het individuele klachtrecht als hoeksteen’ van de bescherming van de mensenrechten. Daarnaast roepen zij op tot maatregelen om een einde te maken aan de structurele overbelasting van het Hof.

Op korte termijn moeten deze ingrepen leiden tot een efficiëntere afhandeling van die klachten waarvan op voorhand vrijwel zeker is dat ze niet-ontvankelijk zullen worden verklaard. Bovendien moeten uiterlijk medio 2012 concrete voorstellen zijn uitgewerkt voor een ‘filtersysteem’, waarmee kan worden voorkomen dat het Hof wordt overspoeld door zaken die niet-relevant zijn voor de verdere rechtsontwikkeling in de aangesloten lidstaten. Deze klachten zouden dan bijvoorbeeld moeten worden afgehandeld door een ‘onderrechtbank’, onder supervisie van het Hof.

Wat vindt u? Moeten álle zaken bij het Europese Hof voor de Rechten van Mens terechtkomen? Of vindt u het goed dat er een filter komt en klachten kunnen worden afgehandeld door een onderrechtbank?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Europees recht
Lees meer over:
EVRM

5 reacties op 'Bedreigd Hof krijgt meer armslag'

Karel de Hoog

Preventie, zwaardere straffen, lik op stuk beleid en omkeren van bewijslast waren de middelen in de gewone samenleving. Nou zijn ze bijna allemaal even twijfelachtig en als we eerlijk zijn niemand weet het echt. Ze hebben in ieder geval een heleboel principes overboord gezet om het te bereiken.

Principes die voor het gewone volk verloren gaan want het doel heiligt de middelen.

Echter mensen die zich achter een grote organisatie verschuilen haal je met alle bovengenoemde methodes uit die grote organisatie en dus uit de anonimiteit. Niet direct natuurlijk, want het zijn overheden die aangeklaagd worden, maar die zal moeten optreden als de kosten uit de hand lopen en dus op zoek moeten gaan naar waar het fout gaat.

Laten we naar organisaties nou eens wat onmenselijker worden opdat ze weer wat menselijker worden en naar mensen toe wat menselijker zijn opdat de onmenselijkheid tegen gegaan wordt.

Voor elke zaak die wordt aangereikt betaald de aangeklaagde overheid een borg van een paar miljoen. Wil zij echt doorzetten dan kan zij natuurlijk die borg terugkrijgen wanneer zij wint. Als zij verliest zijn wordt de borg omgezet in betaling van proceskosten, ongeacht de eis/straf van het hof. Zij kan echter ook de borg terug krijgen door naar de klacht te kijken en deze in samenspraak met de aanklager teniet te doen. Mocht de aanklager onwillig zijn en met een proces uiteindelijk verliezen, dan kan men naar een bepaalde rato m.b.t. de aanklager, de aanklager voor een deel van de proceskosten belasten.

N.van Dijke

Een onderrechtbank is zinnig, zolang gewaarborgd blijft dat er zorgvuldig naar alle individuele verzoeken wordt gekeken.

W. Wilkens

Ik denk dat de EU-landen zich eerst eens zou moeten realiseren dat zij dit hof in het leven hebben geroepen, omdat zij zèlf niet wilden dat het Hof van Justitie in Luxemburg direct toegankelijk is voor de burger. Het is een product van eigen onvermogen. Dit is de wijten aan de politiek van de lidstaten zelf, waardoor de Raad van Europa, ook zo’n raar gedrocht in het Europese staatsrechtelijke bouwwerk, zich geroepen voelde een afzonderlijk forum in te richten dat onder omstandigheden wel kan worden ingeroepen om te oordelen over een klacht, ‘beroep’.
Wordt het mogelijk één Hof te creëren, dan zou tenminste één Hof kunnen vervallen, wat al behoorlijk zou schelen.

Overigens moet niet te veel worden verwachten van een toelatingssysteem, want op dit moment is het al zo dat het merendeel van de klachten wordt afgewezen en dat met een ongemotiveerde uitspraak waaruit blijkt dat de klacht “niet-ontvankelijk is, en voor zover ontvankelijk, ongegrond”. Dat vergt een formulier dat zo is geprint.

Aan een uitspraak liggen overigens in de meeste zaken politieke gronden ten grondslag, wat al blijkt uit het feit dat men zijn klacht richt aan de griffier van het Hof de niet aan de rechter zelf. In de praktijk is dit een kantoor van een EU-land dat eerst eens beoordeeld of de klacht wel gelegen komt. Voor ons land komt het er dus op neer dat Nederlandse ambtenaren dit oordeel nemen, waarna de klacht nog wel ter tekening wordt voorgelegd aan een enkele rechter, soms drie rechter en, als het gaat om principiële zaken, door een grote kamer.
Die uitspraken hebben vaak een hoog ‘Turks’ gehalte, wat goed in het gehoor ligt en er m.i. op is gericht om de indruk te wekken het in de overige rechtsstaten allemaal koek en ei zou zijn met de rechten van de burger.
Natuurlijk is er af en toe een uitspraak die voor Nederland ook niet goed uitpakt (Kostovski, EBI), maar dat is meer om het systeem geloofwaardig te houden of om de ergste uitwassen in te dammen.
De rechters die deze uitspraken met hun zegel bekrachtigen, lezen al die klachten natuurlijk niet, want dat zou een vermogen aan vertaalkosten vergen. Dat is niet zakelijk bij de wetenschap dat er zo veel klachten niet-ontvankelijk worden verklaard.
Wie de zaak Louwes heeft gevolgd, Deventer moordzaak, weet dit en ook zelf heb ik de ervaring dat de klacht “niet-ontvankelijk is en, voor zover wel ontvankelijk, ongegrond”. Volgden in mijn zaak 3 namen van rechters die uit één of ander ver oord, kennelijk met de bedoeling om duidelijk te maken dat er echt wel wordt gekeken met onafhankelijke blik.

Voor wie het gelooft.

mr drs R. Winter

Ik werk momenteel aan een zaak, die ik wil voorleggen aan het Hof. Het is wel typerend dat vooral klachten afkomstig zijn uit de Oostbloklanden. De Nederlandse (semi)-overheid schendt eveneens het EVRM verdrag, blijkens jurisprudentie van het Hof en dan is het voor de rechtsontwikkeling goed dat er toezicht is middels een beoordeling door het Hof, zodat de jurisprudentie kan leiden tot een handvat voor andere rechtszoekenden om hun recht te kunnen halen, wanneer de nationale bestuursrechter het EU-recht terzijde stelt.
Een filter leidt tot willekeur.

Michiel Jonker

Een “onderrechtbank” zou sommige klachten kennelijk op een andere, “efficiëntere” manier behandelen dan andere klachten, die wel terechtkomen bij het Hof. Wat blijft er dan over van de rechtsgelijkheid?

Als het klopt wat W. Wilkens (reactie 3) zegt en klachten niet rechtstreeks bij het Hof kunnen worden ingediend, maar eerst door Nederlandse ambtenaren worden beoordeeld, zou dat schokkend zijn. Alsof een rechter het strafproces van een verdachte laat voorbereiden door die verdachte zelf. Ik dacht dat ik niet naïef meer was, maar blijk dat toch te zijn.

Ik proef in de bovenstaande verhalen een grote weerzin van autoriteiten om mensenrechen serieus te nemen. Kennelijk voelde men zich ten tijde van het opstellen van het EVRM in ieder geval verplicht om te doen alsof, maar bouwde men allerlei drempels in om te voorkomen dat burgers werkelijk toegang kregen tot hun recht.