Opnieuw heibel over herindeling rechtbanken in Nederland
Minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA) heeft ternauwernood de discussie rond eerste en tweede klas rechtbanken beslecht, of hij schept nieuwe verwarring. De rechtbankpresident van Dordrecht was opgelucht. Maar nu is Zeeland weer boos.
Waar gaat het om? Hirsch Ballin wil de zogeheten gerechtelijke kaart herzien: het aantal arrondissementen wordt opgeschaald van negentien naar elf. Als gevolg hiervan vinden er verhitte discussies plaats, die vooral draaien om de begrippen vestigingsplaatsen en zittingsplaatsen. Kort gezegd: een vestigingsplaats is een volwaardige rechtbank, met een breed scala aan zaken en een uitgebreide kantoorfunctie. In een zittingsplaats worden kleine zaken afgedaan, zoals kantonzaken en politierechterzaken.
Dordrecht zou een zittingsplaats worden. Tot grote teleurstelling van rechtbankpresident Rick Verschoof. Hij zag het als ‘degradatie’, klaagde hij in januari. Lees hier een eerder blog over de Dordtse rechtbank. Ook de Tweede Kamerleden vonden het vreemd dat Dordrecht zijn volwaardige rechtbank zou kwijtraken, bleek tijdens het debat over de herziening van de gerechtelijke kaart. Maar volgens de minister zat iedereen ernaast. Hij benadrukte dat niet te veel moest worden gedacht in termen van ‘eerste klas en tweede klas rechtbanken’. Volgens hem waren de verschillen tussen vestigings- en zittingsplaatsen in de discussies ‘te veel aangescherpt’. Lees hier een verslag van dat debat.
Vorige week kwam Hirsch Ballin met een brief waarmee hij de kwestie wil verduidelijken. Daarin spreekt hij niet meer van vestigings- en zittingsplaatsen, maar van rechtspraaklocaties. Lees hier de brief. De minister wil de verdeling van zaken over de verschillende locaties binnen een arrondissement ‘niet vanuit Den Haag voorschrijven’, maar overlaten aan het overkoepelende gerechtsbestuur. Hetzelfde geldt voor de vraag waar de kantoorruimtes zijn en waar het bestuur zetelt. Volgens Hirsch Ballin maakt dat het stelsel ‘flexibeler’ en zal het leiden tot een op maat gesneden pakket van rechtspraak.
Rechtbankpresident Verschoof in Dordrecht is opgelucht. Hij heeft er vertrouwen in dat hij met de rechtbankpresident in Rotterdam goede afspraken kan maken en dat zijn rechtbank niet alleen maar kleine zaken krijgt. ‘Daar was ik wel even bang voor, want Rotterdam is qua grootte de derde rechtbank van Nederland en Dordrecht de zeventiende. En we liggen ontzettend dicht bij elkaar’, vertelt hij aan de telefoon.
In Zeeland is de brief niet zo goed ontvangen. Afgelopen maandag schreven Karla Peijs, commissaris van de Koningin in Zeeland, en Rob van der Zwaag, voorzitter van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten, een boze brief aan de Tweede Kamer. Lees hier die brief. Volgens Peijs en Van der Zwaag heeft het nieuwe standpunt van Hirsch Ballin ‘onacceptabele gevolgen voor de positie van onze Zeeuwse rechtbank in Middelburg’. Zij waren net zo blij dat Middelburg als vestigingsplaats was aangewezen en dat de rechtbank zijn kantoorfunctie en ‘full service pakket’ zou behouden. Nu wordt Middelburg een rechtspraaklocatie, schrijven Peijs en Van der Zwaag, ‘zonder enige garantie voor taak, omvang en kantoor- of zittingsfunctie, terwijl de toekomst geheel uit handen wordt gegeven aan een gerechtsbestuur’.
De CDA-fractie in de Tweede Kamer vindt dat Hirsch Ballin met de ‘ultieme oplossing’ is gekomen. Er is geen sprake meer van een eersteklas of tweedeklas rechtbank, zegt Nicolien van Vroonhoven, en de rechtbanken kunnen samen afspraken maken. Volgens haar moet wel worden vastgelegd dat de verschillende rechtbanken binnen een arrondissement gelijkwaardig worden vertegenwoordigd in het bestuur. Anders hebben de grote rechtbanken het alleen voor het zeggen.
Verschoof zegt niet bang te zijn dat gerechtsbesturen in de toekomst ineens heel vreemde beslissingen gaan nemen, bijvoorbeeld over het schuiven met zaakspakketten, zegt hij. Bovendien leest hij in de brief van de minister dat de Raad voor de Rechtspraak een instrument krijgt om zich te bemoeien met dergelijke beslissingen van de gerechtsbesturen. ‘Misschien is het wishful thinking, maar ik geloof dat het er echt staat. We zullen het woensdagmiddag wel horen.’
Dan spreekt de Tweede Kamer opnieuw met Hirsch Ballin over de gerechtelijke kaart.
Wat vindt u van het voorstel van minister Hirsch Ballin om gerechtsbesturen zelf te laten beslissen welke rechtszaken op welke locatie plaatsvinden en waar kantoorruimtes zijn? Kunt u zich voorstellen dat kleine rechtbanken, zoals die in Middelburg, vrezen te worden opgeslokt door de grotere gerechten in hun arrondissement?
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
