Uitspraak 47: heel stil hennep kweken en dan toch de openbare orde verstoren?
Mag een gemeente bewoners drie maanden uit hun huis zetten als ze illegaal hennep kweken zonder daar overigens enige overlast mee te veroorzaken? Met commentaar van NJB-redacteur Tom Barkhuysen, hoogleraar staatsrecht in Leiden.
De Zaak
De gemeente Venlo besluit gedurende drie maanden een woning dicht te timmeren van een stel dat in een schuur bij hun woning 48 hennepplanten kweekte. Illegale teelt van hennep zorgt namelijk voor ‘overlast, verloedering en gevaarzetting in woonwijken’. Bewoner en eigenaar krijgen eerst een waarschuwing. Negeren ze die, dan grijpt de burgemeester naar artikel 174a van de Gemeentewet. De bewoners moeten tijdelijk verhuizen. Ook de eventuele eigenaar kan niet over het huis beschikken. De bewoners werden in 2007 al gewaarschuwd omdat er ook in hun toenmalige woning een hennepkwekerij werd aangetroffen. Daarna verhuisden ze. Maar ook in de schuur bij hun nieuwe woning kweekten ze hennep.
Wat voert de gemeente aan bij de rechter?
De hennepkwekerij in de schuur van het stel veroorzaakte concreet geen overlast in de buurt, erkent de gemeente. Maar het is een ‘feit van algemene bekendheid’ dat illegale teelt voor verloedering zorgt. En volgens de politie werd er stroom illegaal afgetapt. Het ‘enkele feit’ dat er een hennepkwekerij is gevonden vindt de gemeente voldoende om het huis dicht te timmeren. De wet schrijft niet voor dat er van concrete overlast sprake moet zijn, vindt de gemeente.
Wat staat er in de wet?
Volgens 174a Gemeentewet mag de burgemeester een woning, een ‘lokaal’ en een daarbij behorend ‘erf’ sluiten „indien door gedragingen [...] de openbare orde rond de woning, het lokaal of het erf wordt verstoord”.
Welke vraag moet de bestuursrechter beantwoorden?
Is de enkele aanwezigheid van een hennepkwekerij voldoende is om van verstoring van de openbare orde te spreken? Of moet er sprake zijn van een ‘gedraging’ – en kun je hennepkweken zonder dat iemand er iets van merkt zo noemen.
En welke vraag niet?
Mag je hennep kweken en hebben ze dat ook gedaan? Dat is voor de strafrechter, voor wie de bewoners zich ook moeten verantwoorden. In deze kwestie gaat het om een bestuurlijke sanctie, opgelegd door de burgemeester: drie maanden je huis uit. Vergelijkbaar met een gebiedsverbod, een huisverbod bij relatiegeweld, een meldingsplicht en andere maatregelen ter bescherming van de openbare orde die de burgemeester mag opleggen.
Wat zegt de bestuursrechter?
Die ‘vermag niet in te zien’ waaruit de verstoring van de openbare orde in dit concrete geval bestaat. Van illegaal stroom aftappen is niet gebleken. Er is op z’n best sprake van ‘de vrees voor het ontstaan’ ervan. Om een woning te sluiten moeten zware eisen van proportionaliteit (verhouding middel tot doel) en subsidiariteit (waren er ook minder zware middelen) toegepast. Dat geldt ‘te meer’ als het om aantasting door de overheid van een burgerrecht gaat: hier de bescherming van de persoonlijke levenssfeer uit artikel 10 van de Grondwet. Er moet overtuigend worden gemotiveerd dat de openbare orde is verstoord.
Daarvan was hier geen sprake. En dus was Venlo niet bevoegd deze woning te sluiten. Het gemeentelijk beleid is ‘onverbindend’, het besluit tot ‘sluiting’ wordt geschorst. Venlo moet de kosten van de bewoners betalen, ongeveer 900 euro.
Lees hier de uitspraak van de rechtbank.
Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.
