Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Is een kruisje wel een 'gewoon sieraad' dat van een uniform geweerd mag worden?

aziz_kruisGeen sieraden boven het uniform. En dus ook geen christelijke kruisjes. De Amsterdamse kantonrechter keurde het verbod van het GVB aan het adres van conducteur Mickel Aziz van die strekking goed. Lees hier de uitspraak, in het bijzonder overweging 5.Berichtgeving over de kwestie zelf is hier te vinden op het tv-kanaal AT5. Voor de rechter en het vervoerbedrijf gaat de zaak over zakelijke kledingvoorschriften. Voor de conducteur gaat het om het christelijk geloof en zijn recht om dat uit te dragen met een zichtbaar gedragen kruisje. Het standpunt van het gemeentelijk vervoersbedrijf is hier te vinden. Het GVB wil een ´professionele uitstraling´ en dat met  een ‘uniforme, herkenbare, representatieve’ kleding bereiken.

Aanvankelijk mochten er sieraden ‘op de kleding’ worden gedragen, mits die ‘bescheiden van omvang en kleur’ waren. Daarover ontstond vervolgens binnen het bedrijf discussie, waarna de leiding besloot alle sieraden ´op de kleding´ te verbieden. Oorbellen, ringen en armbanden mogen wel, mits bescheiden. Piercings en tatoeages ‘mogen niet opzichtig en aanstootgevend’ zijn. Voor het GVB is het dus een smaak en stijlkwestie.

Maar voor de conducteur gaat het om de vrijheid een religieus symbool te dragen. Vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting dus. Waarna de associatie met islamitische hoofddoeken snel was gelegd. Die zijn bij het GVB namelijk ingepast in de bedrijfskleding en kunnen dus gewoon gedragen worden.

De rechter zegt nu dat de beslissing van het GVB ‘geen  direct of indirect onderscheid naar geloof oplevert’. De conducteur kan immers nog steeds geloofssymbolen zichtbaar dragen ‘zoals een ring of armband met een kruisje. ‘Maar dat wil de conducteur niet’, zo rapporteert de rechter in zijn, vrij uitgebreide, uitspraak. ‘Een armband associeert hij met mensen die motor rijden en een ring valt volgens hem niet genoeg op. De keuze om af te zien van deze alternatieven staat [eiser] natuurlijk vrij, maar onder diensttijd zal hij zich dienen te gedragen volgens de kledingvoorschriften en genoegen moeten nemen met de wetenschap dat hij het kruis waaraan hij zoveel waarde hecht op zijn hart draagt (maar onder zijn kleding).’

Een hoofddoek, met een GVB logo, vindt de rechter iets heel anders. Dat maakt deel uit van het uniform en is bestemd voor vrouwen ‘die hun haar wensen te bedekken’. Op het religieuze aspect gaat de rechter hier niet in.

Wat vindt u. Is de instructie van het GVB waarbij alle sieraden ‘op de kleding’ worden verboden redelijk? En moet er een uitzondering worden gemaakt voor de wens om uit religieuze overwegingen toch daarop een halsketting (en niets anders) met een kruisje te willen dragen? Gaat de vergelijking met hoofddoekjes op?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Civiel recht
Lees meer over:
godsdienst
hoofddoek
vrijheid van meningsuiting

24 reacties op 'Is een kruisje wel een 'gewoon sieraad' dat van een uniform geweerd mag worden?'

T. Hendriks

Gevraagd waarom, in tegenstelling tot een kruiskettinkje hoofddoeken wel mogen, komt rechter Marres in het vraaggesprek met AT5 met de volgende curieuze redenering. “Voor moslima’s bestaat een religieus voorschrift om het haar te bedekken. Volgens mij is er niet een religieus voorschrift voor christenen om een kruisteken op je kleding te dragen.“

Twee aanmerkingen:
1. Het voorschrift van haarbedekking is in de islamistische wereld niet eenduidig.
2. Een Nederlandse rechter baseert zijn vonnis op religieuze voorschriften voortkomend uit de sharia.

Als wij op de middelbare school zo redeneerden, kregen we het verwijt van “er een punt aan lullen”.

J v Bijsterveld

Een uniform is geen reclamebord voor religies. Dus zowel een hoofddoek als een kruis horen daar niet op thuis.

Ik vind dat de rechter het GVB tot consequent beleid had moeten dwingen.

Antje Hage

Het zou fijn zijn als GVB net zoveel aandacht aan de gedragingen van het personeel tegenover betalende klanten zou scheneken. Laat ze maar een kettinkje dragen als ze eens normaal en beschaafd zouden doen.

Robert Noorlander

Volgens mij is die regel “geen grote sieraden” speciaal gemaakt om deze opzichtig Christelijke meneer aan te pakken. Maar of dat erg is? Nou, ik vind van niet. hoe minder religieuze uiterlijkheden, hoe beter. Geen idioot demonstratief grote kruisen. En natuurlijk ook liever geen fundi-baarden of hoofddoekjes. Ook geen keppeltjes, s.v.p., al vraag ik me af hoeveel van de joden die nu in A’dam wonen een baan als tram-medewerker beneden hun stand zouden vinden….

K. Heuvel

Het recht op een vrijheid van godsdienst ken ik, maar heb je ook recht op het vrijelijk uitdragen van een geloof tijdens werktijd? Zou hij bijvoorbeeld, als hij jehova’s getuige was, flyers mogen uitdelen aan passagiers?

Het lijkt mij dat zowel werknemer als werkgever belangen hebben, en dat die prima worden verdedigd als de werknemer een kruis mag dragen, maar niet opzichtig.

r van brummelen

een zeer goede uitspraak van de rechter. hoofddoeken worden al jaren gedragen door vrouwen in nederland, en zijn dus geen godsdienstig symbool. We moeten niet overal uitzonderingen gaan maken omdat een uiting godsdienstig is of niet, godsdienst blijft gewoon een mening.

Robert Pietersen

Rechters zijn in Nederland graag politiek correct. Dit blijkt niet alleen uit de onderliggende uitspraak, waar de rechter er blijkbaar van uitgaat dat de navelpiercing van zijn dochter ook een kruisje heeft en dat symbool voor een belijdend Christen dus ook weinig waarde zal hebben. Het blijkt ook uit een ander artikel in deze krant, namelijk de vermeende mishandelingen bij Koranlessen. Als een katholieke priester zijn handen niet zou kunnen thuishouden is er terecht weinig behoefte aan een aangifte van de ouders blijkbaar vindt de samenleving dat er voor Mohammedanen andere gedragsregels gelden dan voor vrijwel alle andere wereldgodsdiensten. Dat is een kwalijke zaak.

ben risus

De minachting voor rechters en de rechtspraak in het algemeen kent geen grenzen meer. Vind je het gek? Nee, ik begrijp de aversie van het Nederlandse volk tegen de rechtelijke macht volkomen. Naast absurd lage straffen voor geweldszaken of misdaden in het verkeer gaan de rechters ook al in de fout bij “politieke” zaken. Nederland wordt misvormd van binnenuit, door de door de staat benoemde ambtsdragers.

Th. Kauwenberg

De uitspraak lijkt me erg redelijk.
Zoals geschreven in de uitspraak onder 5. gaat het (zoals altijd) om een afweging van belangen.

Dat de eiser graag een kruis draagt is in het beroep dat hij heeft gekozen geen probleem. De man stelt zelf echter dat hij het kruis Zichtbaar wil dragen om zo z’n religie te kunnen uitdragen. Het alternatief van het dragen van een kruis op de ring weigert hij, omdat het kruis dan te weinig opvalt.
De vraag is natuurlijk hoe redelijk zijn eis is dat hij dat kruis zichtbaar moet kunnen dragen tijdens de uitoefening van z’n functie. Mijn insziens niet bijzonder groot, afgewogen tegen de kledingeisen van z’n werkgever.

De vergelijking met de hoofddoek gaat hier volledig mank. Uiteraard hebben zowel kruis en hoofddoek een religieuze functie. Het zichtbaar dragen van een kruis teneinde de religie te willen uitdragen is echter iets volledig anders dan het zichtbaar dragen van een hoofddoek om de haren te bedekken.
Ten eerste is bij het kruis sprake van een persoonlijke wens die niet herleid kan worden tot een algemeen bekende religieuze regel (gij zult zichtbaar kruisjes dragen), terwijl dat bij de hoofddoek in bepaalde stromingen van de islam wel het geval is.
Ten tweede, en wellicht belangrijker, is het simpele feit dat voor het dragen van een kruis vele mogelijkheden zijn: het kruis kan inderdaad prima onder de kleren, of op een ring, of bijvoorbeeld armband. Een schappelijk compromis werd door werkgever voorgesteld, maar door werknemer niet geaccepteerd. Bij de hoofddoek echter is weinig keus: hij kan nu eenmaal niet onzichtbaar gedragen worden.

Gelukkig maar dat rechters in Nederland graag politiek correct zijn !

Kees van der Zaal

Geen religie-kentekens op de openbare werkvloer lijkt me wel een goede regel. Maar dan ook natuurlijk geen hoofddoekjes. Dat @Van Brummelen zegt dat een hoofddoekje wel kan omdat “vrouwen in Nederland” dat al jaren dragen, is natuurlijk een tegenargument voor zijn stelling “zeer goede uitspraak van de rechter”, immers, kruisjes worden hier in Nederland al bijna 2000 jaar gedragen. En godsdienst is echt geen mening hoor. Vergis je niet. Godsdienst is een overtuiging, dat weet ik maar al te goed uit m’n (zwaar christelijke) opvoeding. En een overtuiging (let op het woord) gaat veel en veel verder dan een ‘mening’.

B. van Rijn

Een kruis dragen in een land met 1000 jaar oude christelijke wortels mag niet, een hoofddoekje in een land zonder islamitische wortels mag wel. Ik ben bang dat ik dit even niet snap. En voor de drager van dat kruis, iemand die gevlucht is voor christenvervolging en die meende hier vrijheid te zijn om zijn geloof te uiten, wordt het wel helemaal moeilijk. Maar goed, christenen mag je hier eindeloos aanpakken, want die leggen geen bom onder je wagen. En maar hopen dat de moslims in Afghanistan ons ook met rust laten als we moskeeen voor ze bouwen en korans uitdelen. We zullen zien,

Dick Berts

De bankenmaffia heeft ons volkomen leeg geplunderd. Om een terugval in het stenen tijdperk te voorkomen, heeft de overheid de crisis bezworen, door op grote schaal geld bij te drukken. Onze pensioenen en spaartegoeden worden via de hyperinflatie die er op termijn aankomt, cadeau gedaan aan de bankenmaffia. Niemand protesteert. Waar houden wij ons wel mee bezig? Het tegenhouden van buitenmodel torentjes bij Godshuizen, het dragen van kettinkjes boven of onder de uniformkleding en de vraag of een advocaat mag blijven zitten, om daarmee de gelijkheid tussen alle mensen uit te drukken, als een rechter binnen komt om diezelfde gelijkheid te bewerkstelligen.

Rien

Het is duidelijk dat deze Mickel Aziz (Iraakse of Syrische vluchteling?) zich in het huidige, niet meer zo tolerante, Nederland wil onderscheiden van de moslim-allochtoon. En zolang dat nog kan (een jood zou dat al lang niet meer durven) heeft hij daar wat mij betreft groot gelijk in, zeker als hij inderdaad een christelijke vluchteling is. Een symbolisch kruisje onder de kleding is dan niet erg effectief. Als het een moslima wordt toegestaan om onder werktijd en als openbare vertegenwoordigster van een overheidsdienst een uiterst opzichtig religieus symbool als de hoofddoek te dragen (en nog wel om zowel volstrekt abjecte als aan de man beledigende redenen als “het niet ophitsten van mannen”), dan is het niet toestaan van een kruisje alleen maar te interpreteren als meten met twee maten. Natuurlijk valt zo’n kruisje op, maar het is niets in vergelijking met zowel een hoofddoek als welke zichtbare piercing of tatoeage dan ook. Bovendien is de argumentatie dat een bedrijfshoofddoek wordt verstrekt aan die vrouwen die “om welke reden dan ook” hun hoofd wensen te bedekken nogal hypocriet. Waarom dan geen hoedje om de schijn van religieus symbool zo veel mogelijk te vermijden? Die “welke reden dan ook” is natuurlijk altijd maar een reden. Ik hoop me te vergissen, maar het lijkt er op dat als een stad uit > 30% moslims bestaat de regels toch gaan schuiven in de richting van de sharia, zoals dat in India ook al 60 jaar (en lang daarvoor) de oorzaak is van een als een veenbrand voortsmeulende burgeroorlog. Ik hoop toch echt dat hier niet te krijgen, maar een goed gevoel krijg ik niet.

Loes Wijnia

Volgens dit vonnis staat het Nederlands recht hulpeloos tegenover Islamitische voorschriften. De Islam kent veel dwingende voorschriften, bedacht door mensen, die onder het “heilige” en tegenwoordig magische woord religie vallen. Deze hulpeloosheid groeit gestadig. Mocht het slaan van kinderen gedurende de koranles ook onder dezelfde “heilige” voorschriften vallen, zoals het stenigen van een overspelige vrouw, dan is zo’n pak slaag gedurende de koranles dus ook oke.

Fred Spek

De rechter heeft een juist oordeel geveld. Ik begrijp niet waarom veel mensen het hoofddoekje ter sprake brengen. Het ging in deze zaak niet om het hoofddoekje, maar om de overtreding van het GVB-voorschrift dat kettingen niet op de kleding mogen worden gedragen. Daar kun je het mee eens zijn of niet, maar het hoofddoekje heeft daar op zich niets mee te maken. Bovendien, de drager van het kruis heeft een alternatief, zodat hij niet in het uiten van zijn religieuze overtuiging geremd wordt. Wellicht mag de kettingdrager wel een kruisje op zijn revers spelden. Ik neem toch aan dat het GVB niet ook het dragen van een koninklijk lintje of andere hoogstaande parafernalia in zijn voorschriften verboden al hebben. Daarmee zou het zich schuldig maken aan majesteitsschennis.

Jan Ebbinge

@Th Kauwenberg.
Ik ben het met uw eerste punt niet eens. U beweert dat het dragen van een kruis een persoonlijke keus is en het dragen van een hoofddoekje is ‘vastgelegd’.

Het probleem met dit onderscheid is, dat er dan een soort juridische definitie moet zijn van wat wel en niet bij een geloof hoort. En dat roept ook vragen op met betrekking tot andere geloven.

Stel ik bedenk zelf een geloof (ik noem het Cruxdom) en in de bijbehorende bijbel zet ik dan dat je altijd een kruis moet dragen boven je kleding hangend aan een ketting. M.i. kan dan je eerste argument alleen maar nog gebruikt worden als er een soort hierarchie is tussen geloven. Op basis van welke argumenten kan een rechter Cruxdom minder waardig achten dan het Christelijk geloof of de Islam. Is het dan niet in strijd met de vrijheid van godsdienst om onderscheid te maken tussen geloven?

F. Markestein

Waarom wordt er in Nederland nou altijd met twee maten gemeten? Natuurlijk mag een christelijk kruis niet op een uniform worden gedragen maar even natuurlijk mag een islamitische hoofddoek dan ook niet. En wie heeft toch bedacht dat vrouwen in Nederland al jaren hoofddoeken dragen? Mijn moeder had vroeger weleens een sjaal om als het regende en ze haar haar net had laten permanenten. Of als het koud was ‘s winters en ze geen oorontsteking wilde oplopen. Maar binnenshuis deed ze die sjaal natuurlijk af, die was dan niet nodig. Terwijl de islamitische hoofddoek ook binnenshuis, op kantoor, op school of in de verwarmde tram, wordt gedragen. En nooit heb ik een Nederlandse tramconductrice, bestuurster of politieagente gezien met een sjaal om haar hoofd.
De hoofddoek gedragen door islamitische vrouwen is net zo’n religieus symbool als het christelijke kruis. Het hoort allemaal niet bij een uniform, ook niet zgn. geïntegreerd. Integendeel, werkelijke integratie is niet te verenigen met hoofddoeken omdat de draagsters zich daarmee willen onderscheiden van degenen die niet het islamitische geloof aanhangen. Uniformen zijn, en zouden moeten blijven, wat ze beogen, voor iedereen gelijk en voor iedereen herkenbaar.

e.w.m.lagerweij

De vergelijking met een hoofddoek en een christelijk opzichtig gedragen kruis is m.i. zeer goed mogelijk. Het oordeel van de rechter in deze zaak acht ik niet consequent. De koran schrijft het verplicht dragen van een hoofddoek niet voor, het wordt aan vrouwen zelf overgelaten. Feit is dat een hoofddoek vrouwen belemmert in het volwaardig functioneren in de westerse maatschappij. Een kruis zichtbaar gedragen op een uniform moet dan ook kunnen, beide zijn een symbool van een geloofsovertuiging.
Moslims plegen veel misbaar te maken over (vermeende) geloofsdiscriminatie, dat loont blijkbaar.

Roy de Bruijn

Het is ontzettend teleurstellend, dat deze man geen kruis om zijn nek zou mogen dragen. Het kruis wordt om religieuze reden gedragen, evenals een moslima haar hoofddoek om religieuze reden draagt.
Verbied het dragen van religieuze symbolen en maak geen uitzonderingen óf sta het dragen van religieuze symbolen toe.

Co Stuifbergen

T. Hendriks (1e reactie) geeft interessante informatie.
De uitspraak dat een hoofddoek geen religieus symbool is, zou betekenen dat het verbod van een hoofddoek geen beperking van de godsdienstvrijheid inhouden zou.

Overigens denk ik dat religieuze opvattingen geen invloed hebben op de manier waarop iemand een bus bestuurt of kaartjes controleert, de aanwezigheid van een religieus symbool vind ik bij het GVB dus niet een groot probleem.
Het wordt anders voor een politieagent of ambtenaar van de burgelijke stand (denk aan het homo-huwelijk).

Hans van der Grift

We kunnen hierover kort zijn.
De kantonrechter en het vervoersbedrijf willen de vingers niet branden aan de islamitische dominantie in Amsterdam en binnen de PvdA.

Gewoon belachelijk dat de koptische kerstenman geen kruis-kettinkje mag dragen en de muzeldames wel een hoofddoek mogen dragen.

Een vrij land ? Een politiek correcte dwangbuis zal men bedoelen !

H.Yücel

Tja, hier een hoofddoekdraagster die het net zo belachelijk vindt als alle anderen hier.
Waarom zou een halsketting met een kruis niet kunnen? Het is ook erg duidelijk dat het voor het GVB een kwestie is van smaak. Wie beslist er nu wat er bescheiden is en wat niet te opzichtig? Ik vind dat er zeker een uitzondering gemaakt mag worden voor werknemers die iets willen dragen vanwege religieuze overwegingen. De vergelijking met een hoofddoek gaat er bij mij alleen niet in, zoals anderen het al beter hebben verwoord.

Veronica Cramer

Wat een flauwekul. Laat die mensen dat kruisje of die andere drieeenheid van geloof hoop en liefde, remonstrans geloof ik, toch dragen.
Kinderen lopen in T-shirts waarvan ze het opschrift nauwelijks begrijpen.
Daar, ligt de taak.
Een tramconducteur met een kruisje op haar/zijn lapel, kan mij via benadering en gedrag bewijzen wat zij/hij eigenlijk waard is. Dat geldt ook voor ieder ander die een bepaald logo op de persoon wil propageren.
Wat hier aan de hand is, is het verkopen van een “trend”, niets meer en niets minder.
Een jasje, meestal tijdelijk, omdat het tegenstand opwekt.
Oorzaak? Je moet je toch “ergens manifesteren”. Anders besta je niet.
Mensen dit is de nieuwe ervaring, genaamd “bonding”.
Het mensen in een vakje plaatsen is nog lang niet over. Het gebeurd door hele slimme verkopers die zijn aangesteld om een trend te verkopen.
Dat krijgen ze puik voor elkaar want de meeste mensen kunnen echt niet denken, dank zij 30 jaren slecht onderwijs.
De vergelijking met het hoofddoekje is ook onzin. Mijn Moeder droeg er ook een wanneer ze tapijten ging kloppen en als ze de deur uitging droeg ze een hoed.
Ondertussen woon ik in een land (Canada) waar mensen van allerlei komaf van elders redelijk vredig samenleven. Er zijn wel persoonlijke genereuze bijdragen van mensen die willen helpen echte vluchtelingen te helpen. De landelijke traditie. Iemand die de handen niet uit de mouwen steekt overleeft hier niet.
Baarden aan mannen en het niet willen handgeven landen je hier in de goot. Heb je gewoon niet te eten. Waar ben je dan als huisvader die op zijn “Islamitische” die op zijn strepen gaat staan? Nergens, lijkt mij. Het is toch de taak van ouders te voorzien voor schepselen die ze op deze aardbodem zetten? Niet via de Kerk of de Moskee?
Een uitdeling via instanties is een ellendige manier om mensen afhankelijk te maken.
We hebben het hier niet over behoeftige mensen, lichamelijk en geestelijk, die onze volle aandacht nodig hebben.
We hebben het over de proviteurs. Ze hebben de cursus gevolgd:”Hoe alle instanties aan te boren die U kunnen voorzien van inkomen, zonder ervoor te werken.”
Terug naar het dragen van uiterlijke uitdrukkingen van de persoon. Wie zijn die mensen dan eigenlijk?
Gaat het om de burka, het hoofddoekje, het kruisje, de Joodse ster te propageren. Worden we daar met zijn allen betere mensen? Kunnen we leven en laten leven?

J.Martens

Voor fanatiek Christelijk personeel is tegen het bevoordelen van fanatieke Islamieten slechts één oplossing:

het GVB-logo IN het kruisje graveren ! Immers Jezus stimuleerde ook Openbaar Vervoer. Met àndere ezels.

Dan behoort dat kruisje immers óók tot het uniform, even als schoenen, pantalon en jas of Boerka – eveneens mèet GVB-logo als GVB-hoofddoeken,
wat allemaal in de koran is voorgeschreven.

Omdat mijn Hanekam door mijn godje is voorgeschreven, mag ook ik dàt wel tonen.

Natuurlijk uitsluitend met ingeschoren GVB-logo op mjn kruin.

Want inzake “rechten” zijn alle Europeanen gelijk voor god, nietwaar ?