Onbehandelbaar of niet? Het OM zet door

politieman1Verdachten van zware misdrijven weigeren vaker psychiatrisch onderzoek. Uit angst voor tbs, dat steeds meer op levenslang gaat lijken. Justitie zet echter door. Het geval Robby E.

Bijna de helft van de verdachten die van de rechter psychiatrisch moet worden onderzocht, werkt daaraan niet mee, bleek begin dit jaar uit een steekproef van het Pieter Baan Centrum, de psychiatrische onderzoekskliniek van het ministerie van Justitie. Hun advocaten raden  hen dat af in de hoop dat hun cliënten geen tbs opgelegd krijgen. Het verloop van een tbs-maatregel is, vinden zij, te onvoorspelbaar geworden. Het Openbaar Ministerie maakt zich juist zorgen over die ontwikkeling, omdat onbehandelde stoornissen zouden leiden tot hogere recidive. Bekijk hier een tv-uitzending van Netwerk hierover.

Ook in het geval van de 36-jarige Robby E. wil het openbaar ministerie nadrukkelijk de mogelijkheid openhouden dat hij alsnog tbs krijgt. E. wordt verdacht van een gruwelijke roofmoord en twee pogingen tot moord. In juni 2008 zou hij in Utrecht de keel hebben doorgesneden van de toen 27-jarige Edwina in het bijzijn van haar zoontje van 3. Hij wilde geld van haar en kreeg dat niet. Ook haar schoonmoeder en een vriend van haar probeerde hij te vermoorden, zo legde de officier hem ten laste.  Robby E. is zeven weken onderzocht in het Pieter Baan Centrum. De onderzoekers kwamen daar tot de conclusie dat tbs geen zin heeft. Robby E. is onbehandelbaar. De rechtbank legde hem daarna een levenslange gevangenisstraf op. Lees hier het vonnis. Daarbij woog mee dat E. al eerder veroordeeld is voor een roofmoord, op een 72-jarige, vrouw in 1999.

Maar het OM wil in deze zaak niet zomaar afgaan op de conclusies van de eigen onderzoekskliniek. In hoger beroep heeft de advocaat-generaal een second opinion gevraagd aan andere forensisch psychologen. En daaruit blijkt juist dat behandeling van E. binnen een ter beschikking stelling mogelijk wel zin heeft. Het Hof heeft nu geoordeeld dat de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum E. niet opnieuw zeven weken hoeven te observeren. Ze moeten schriftelijk reageren op de bevindingen in de contra-expertise. Daarna zal het hof tot een oordeel komen.
Voor Robby E. pakt de kritische houding van justitie ten opzichte van de eigen onderzoekskliniek mogelijk gunstig uit. Tbs kan eindig zijn, levenslang is dat vrijwel nooit.

Lees hier een eerdere posting over levenslang. En hier een commentaar.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

Geplaatst in:
Strafrecht
Lees meer over:
gerechtshof
tbs

6 reacties op 'Onbehandelbaar of niet? Het OM zet door'

J. Ouendag

Het is voor mij als doorsnee-burger een verrassing dat levenslang ook echt levenslang is in Nederland – ik dacht dat een levenslang dikwijls in de praktijk 20 jaar of minder was. Toch is het in het geval van sommige criminelen ook weer een opluchting. Een rechter kan nu immers echt kiezen of iemand nooit meer vrij mag zijn. Mijn mening is dat als zorgvuldig wordt gehandeld bij levenslangoplegging, dit een goede zaak is. Je zou wel kunnen kijken naar humanitaire aanpassingen (iemand die ziek is of oud meer bezoek toestaan of een meer luxere woonomgeving – of verlof onder strenge begeleiding).

Een advocaat die een verdachte adviseert niet mee te werken aan een onderzoek naar behandelingsmogelijkheden ondermijnt de mogelijkheid van een humanitaire rechtvaardige behandeling via TBS. Want op zich lijkt TBS mij een goed instrument.
Misschien moeten weigeraars de kans krijgen na een bepaalde termijn opnieuw af te wegen of ze een behandeling willen.

Joost Verlaat

Met betrekking tot het weigeren van psychiatrisch onderzoek speelt waarschijnlijk niet alleen het onvoorspelbare verloop van een verblijf in een tbs-kliniek een rol maar ook de positie van een ontkennende veroordeelde. Wie ontkent wordt niet behandeld en heeft dus feitelijk levenslang. De vraag is of dit terecht is. Wie onschuldig een tbs maatregel opgelegd krijgt (het is gebleken dat onterechte veroordelingenin voorkomen, er is geen enkele reden waarom tbs een uitzondering zou vormen) komt voor de onmogelijke keuze te staan tussen of levenslange gevangenisstraf of het bekennen van een verschrikkelijke daad die men niet begaan heeft. Ik denk dat op dit punt de houding van tbs klinieken veel flexibeler zou moeten zijn.

G Brandt Corstius

Het OM en de forensische psychiatrie hebben een gedeeld belang en wel de bescherming van de maatschappij.
Een behandeling van een veroordeelde in een TBS kliniek komt de client ten goede.Er zijn maar weinig landen zoals Nederland die zoveel geld aan een criminele patient besteden.
In andere culturen werd soms inmetsellen als oplossing gezien.

mr drs R. Winter

De vraag is wat een psychiatrische behandeling en een psychiatrisch onderzoek precies inhouden. Toezicht door de Inspectie (IGZ) ontbreekt. Algemeen bekend is dat psychiatrische patienten worden behandeld door verplegend personeel en dat de rol van de psychiater is beperkt tot het voorschrijven van medicatie, die het verplegend personeel toedient of uitdeelt.
Een psychiatrische diagnose is zeer subjectief en hangt samen met de eigen levensstijl, opleiding en levenservaring van het verplegend personeel dat de verdachte beoordeelt. Dossiers staan vol met interpretaties en hypotheses door het verplegend personeel. Feitenonderzoek wordt niet gedaan.

Het is de onzekerheid over de manier waarop de diagnoses worden gesteld en de inhumane bejegening van psychiatrische patienten, die de advocaten er toe brengen om te adviseren niet mee te werken aan psychiatrisch onderzoek. Een psychiatrische diagnose is een levenslang stigma, dat de verdachte nimmer van zich kan afschudden en waardoor hem grondrechten worden afgenomen, bijvoorbeeld recht op zelfbeschikking, recht op privacy, recht op gezinsleven. Een grotere straf dan een psychiatrische diagnose is niet mogelijk. Vele onschuldige burgers, die nimmer een strafbaar feit hebben gepleegd, kunnen daarover meepraten.

Onschuldige burgers in Nederland kunnen geen psychiatrisch onderzoek weigeren. Ze kunnen tegen hun wil worden ingesloten in een isoleercel in een ziekenhuis en onder dwang en tijdens opsluiting in de isoleercel worden ondervraagd door een psychiater zonder de kans een advocaat te spreken en zonder enige rechtsbescherming. Op die manier kan een psychiatrische diagnose worden gebruikt als moordwapen om het leven van onschuldige mensen te verwoesten, bijvoorbeeld wegens jaloezie of hebzucht van het ziekenhuispersoneel, dat de bankpassen en sieraden afpakt van degenen die in het ziekenhuis worden overvallen en ingesloten.

J v Bijsterveld

Drie tips voor het OM:

(1) Met een behavioristische benadering heb je geen psychiatrisch onderzoek nodig om veel deugdelijker te bewijzen dat iemand (waarschijnlijk) gek is

(2) Zodra aan psychiater zegt dat iemand een stoornis heeft, pleegt hij meineed. Immers psychiaters weten dondersgoed dat de stoornissen die zij diagnosticeren er eigenlijk niet zijn. Of in vakjargon: DSM-IV is niet valide en iedere psychiater weet (in theorie) hoe je dat kunt ziet.

(3) Iedere TBS-er is in principe onbehandelbaar omdat de werkzaamheid van therapie nog nooit is bewezen. Dus een psychiater die zegt dat een patiënt behandelbaar is, pleegt eigenlijk ook meineed.

Aangezien je als OM geen strafbaar feit mag uitlokken (punt 2) kun je de rechtbank vragen om een behaviorisme benadering (punt 1) en dat zul je waarschijnlijk altijd winnen bij extreme misdaden. (Immers je bewijslast zal altijd beter/geavanceerder/wetenschappelijker zijn)

J Puntman

Even ter nuancering van de laatste paragraaf van het verhaal van dhr R Winter: er zijn zeer strikte voorwaarden om een client tegen zijn wil in een isoleercel te kunnen plaatsen, en wanneer dit gebeurt is er de verplichting om grofweg na 24 uur een externe toetsing plaats te laten vinden door een onafhankelijk psychiater. Wordt de onvrijwillige opsluiting dan voortgezet, dan wordt er automatisch een advocaat ingeschakeld voor de betreffende client, en de client kan deze altijd spreken. Dat er helaas soms misstanden plaatsvinden waarbij de wet niet gevolgd wordt valt niet goed te praten. Maar dat lijkt mij geen geldig argument om dan in een paar regels te beweren dat verpleegkundig personeel erop uit is “het leven van onschuldige mensen te verwoesten”, wegens jaloezie en hebzucht, en “bankpassen en sieraden” wil afpakken. Laten we proberen de nuance in het oog te houden, meneer de Winter, daar heeft het systeem, de client en de professional baat bij. En u had het misschien al geraden: ik ben verpleegkundige in de psychiatrie.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief