Gezocht: Staatsraad m/v voor halve dagen
Gezocht: staatsraad m/v voor halve dagen. Moet ook elders een baan hebben. Zo zou de vacature omschrijving kunnen luiden als de reorganisatie van de Raad van State per 1 januari doorgaat. En er gespecialiseerde wetgevingsadviseurs bij komen, die geen recht meer spreken.
In de toekomst werken de meest invloedrijke wetgevingsadviseurs in politiek Den Haag in deeltijd dus ook elders: als commissaris, consultant, hoogleraar, ondernemer of wat dan ook. Dit lijkt een klein puntje, maar dat is het niet. Tot nu toe werkten staatsraden altijd alleen bij de Raad en nergens anders. Ze werden er zowel als adviseur van de wetgever èn als bestuursrechter ingezet. In een nieuw wetsvoorstel komt daar, onder druk van het Europese Hof, waarschijnlijk per 1 januari al een einde aan. In wetsvoorstel 30585 dat nu bij de Senaat ligt, is de nieuwe organisatie te vinden.
Vice-president Herman Tjeenk Willink van de Raad schrijft nu in een brief die hier is te vinden dat deze reorganisatie praktische consequenties heeft. Op bladzijde 3 zegt hij dat full-time adviseurs het nadeel van een ‘beperkt zicht’ hebben, nu hun andere taak, het rechtspreken zal vervallen. Hij denkt daarom 20 deeltijdstaatsraden nodig te hebben, te financieren uit 11 formatieplaatsen.
Daarmee wordt het selecteren van nieuwe staatsraden dus nog onoverzichtelijker. Behalve op deskundigheid en politieke kleur moet nu ook worden vastgesteld welke andere functie de toekomstige adviseur erbij mag hebben. Mag hij of zij tegelijkertijd bedrijfsjurist van een multinational zijn? Toezichthouder bij een corporatie? Eigenaar van een, pakweg, benzinepomp? Niemand die het weet. Alleen dat het wetsvoorstel voorschrijft dat de adviseurs neutraal en onpartijdig moeten zijn.
Over de objectiviteit van de Raad is al jaren discussie. De reorganisatie is een gevolg van het Procola arrest van het Europese Hof uit 1995. Daarin werd de Raad van State door zijn dubbelrol strijdigheid met het recht op een eerlijk proces verweten. Bij de voorbereiding van de nieuwe wet vroeg de SP het kabinet of het waar is dat je alleen staatsraad kunt worden als jouw politieke partij ooit aan de regering heeft deelgenomen. Het kabinet zei dat ‘niet uit te sluiten’, wat vermoedelijk ‘ja’ betekent. In de Raad van State moet de eerste SP’er en Groen Links’er nog benoemd worden, om van de PVV nog maar te zwijgen.
De laatste nieuwe staatsraad voldeed weer naadloos aan het klassieke profiel. De CDA’er Yvonne Timmerman-Buck, voorzitter van de Senaat. Zij krijgt per 1 november standaard de dubbele rol van rechter en adviseur. Dat blijft overigens ook onder de nieuwe wet mogelijk, voor ten hoogste tien staatsraden. Bij de Raad heeft men de ‘institutionele eenheid’ van adviseren en rechtspreken altijd met passie verdedigd. En er wordt vast op vertrouwd dat de nieuwe structuur Procola-proof zal zijn.
Dubbelrollen zullen dus blijven, zeker nu de deeltijdstaatsraad er aan komt. De Raad van State wordt straks gevormd door twee afdelingen, één met gespecialiseerde (deeltijd)adviseurs die ook elders werken en één met professionele bestuursrechters. Daarboven komt een overkoepelende raad, waarin de tien leden met het klassieke profiel domineren. Bestuurders en oud-politici, kennelijk alleen van regeringspartijen.
Is dat nog van deze tijd?
Reageren? Argumenteren en nuanceren verplicht. Volledige naamsvermelding.
