Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Nieuw: rechter veroordeelt zichzelf

Langer dan vier jaar procederen tegen de Staat? Nieuw: eis schadevergoeding. Ook de Centrale Raad van Beroep is nu over de brug. Deze veroordeelde zichzelf (lees 3.9) wegens “te lange behandelingsduur”.

Een WAO-gerechtigde uit Spanje moest zes jaar en drie maanden wachten op een eindbeslissing. Vier jaar en twee maanden voor de hele procedure moeten genoeg zijn, vindt de CRvB. De uitkeringsinstantie mag voortaan maar een half jaar doen over het bezwaar. De rechtbank anderhalf jaar over het beroep. De Centrale Raad geeft zichzelf ruimhartig twee jaar voor het hoger beroep.

Deze burger kreeg 2500 euro mee. Twee van de vier hoogste bestuursrechters kennen de burger voortaan 500 euro per half jaar toe wegens “overschrijding van de redelijke termijn”. Eerder was het de Raad van State die een Amelandse pomphouder na zestien jaar procederen schadeloos stelde.

Het is een voorbeeld van de lange arm van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Net als de Raad van State leest de Centrale Raad in artikel 6 van het EVRM, het recht op een fair trial, dat processen binnen een redelijke termijn verplicht afgelopen moeten zijn. Alleen gaat het in art. 6  over strafprocessen: een ‘ingestelde vervolging’. Noch de Amelandse pomphouder noch de Spaanse WAO-gerechtigde werden echter strafrechtelijk vervolgd. Zij maakten zelf bezwaar tegen een overheidsbeslissing. Maar kennelijk zien deze twee hoogste bestuursrechter daarin geen beperking. Zij leggen ruimhartig uit.

Tot midden vorig jaar verwees de bestuursrechter de burger die te lang moest procederen voor een schadevergoeding naar de civiele rechter met de boodschap ‘dien uw eis tegen de Staat maar daar in’. Maar ook daar heeft het EVRM bijgestuurd. Artikel 13 geeft de burger recht op een ‘daadwerkelijk’ rechtsmiddel. En de bestuursrechter vindt nu zelf ook dat je dat de burger niet kan aandoen. Dus regelt hij het voortaan zelf, aan de hand van Straatsburgse normen. De Europese rechters geven stevige vergoedingen als het misloopt. Tot wel 2000 euro per jaar als de burger een ‘zwaarwegend belang’ heeft. Maar uit Scordino tegen Italie concludeert de Centrale Raad dat Straatsburg genoeg ruimte laat om de Nederlandse traditie van lagere vergoedingen in stand te houden. 1000 euro per jaar moet dus genoeg zijn.

In hoeverre oordeelt de rechter hier in eigen zaak? Ofwel ‘iudex in sua causa’ wat helemaal niet hoort? Immers, de hoogste bestuursrechter claimt voor zichzelf de helft van de totale procesduur, beslist zelf of het zich daaraan hield en stelt Europese schadenormen naar eigen inzicht naar beneden bij. Waarna de Staat (justitie of binnenlandse zaken) voor de schade moet opdraaien die de rechter zelf mee hielp veroorzaken. Of is dat spijkers op laag water zoeken? Er lijkt in ieder geval een trend zichtbaar waarin de bestuursrechter meer beslissingen durft te nemen die rechtstreekse gevolgen hebben voor de staat.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Met achternaam, geen pseudoniem.

naschrift: nieuwe posting op dit blog volgt op 24 februari

Geplaatst in:
Bestuursrecht
Lees meer over:
EVRM
rechtersambt
schadevergoeding

2 reacties op 'Nieuw: rechter veroordeelt zichzelf'

Ajab Hamaqat-Hai

In het ‘verhaal’ van Folkert Jansma staat een denkfout. Voor de rest prima verhaal. In de vierde alinea staat het volgende: ‘Alleen gaat het in art. 6A(?) over strafprocessen: een ‘ingestelde vervolging’.’
Artikel 6, eerste lid is niet alleen van toepassing op een ‘ingestelde vervolging’ maar ook ‘bij het
vaststellen van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen’. In de jurisprudentie van het Straatsburgse Hof is bepaald dat niet alleen het aanvragen van een vergunning zoals het geval was in de zaak van de ‘Amelandse pomphouder’ maar ook in de zaak van ‘Spaanse WAO-gerechtigde’ sprake is van een vaststelling van burgerlijke rechten en verplichtingen. Dit heeft tot gevolg dat het EVRM ook van toepassing is op zaken waarbij geen sprake is van een ingestelde vervolging. Er hoeft dus niet altijd sprake te zijn van een vervolging om op artikel 6 EVRM een beroep te kunnen doen.

ir. Alfred Mol

Bij civiele procedures is het gevaar van lange duur van procedures, dat mogelijk getuigen onder druk of tot omkoping worden gezet om hun verklaring aantepassen. De waarheidsvinding wordt bemoeilijkt, als de rechter de procedure lang laat duren. Daarom is er dan wellicht sprake van een “unfair trial”.

Bij IE (Intelelctueel Eigendom) procedures legt de Nederlandse rechter nogal gauw de bewijslast bij de verweerder. Ook als de (auteurs)rechten van de eiser erg vaag zijn, dan nog is bewijslast voor de verweerder. Bijgevolg eindeloze procedures tgv deskundigenrapporten en verhoren van buitenlandse getuigen wie de makers zijn en wie/wat/hoe/ wanneer mogelijk eea is overgedragen.

Na zo’n 10 jaar bij Gerechtshof Den Haag heeft mijn advocaat mr. De Lauwere de lange duur van mijn IE procedure bij het Europees Hof opgebracht. Hierop erkende de Staat (dmv Ministerie van BuZa) direct expliciet, dat deze gang van zaken onrechtmatig was. Ook werd gemeld door BuZa dat de Nederlandse wetgeving binnenkort zal worden aangepast.
In Juni is dan door het Eur. Hof overeenkomstig beslist.

Conclusie:
Het is goed, dat er een Europees Hof is, anders kunnen procedures in Den Haag generaties lang duren. Laten we hopen, dat er een eind komt aan deze onrechtmatige praktijken.