Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Mosquito kan weer opgeborgen worden

hangjongeren.jpgDe Mosquito heeft z’n langste tijd gehad. Dit apparaatje dat jongeren verjaagt met een hoog frequent geluid, vindt minister Ter Horst (Binnenlandse zaken, Pvda) “nodig noch wenselijk” schrijft ze vrijdag aan de Kamer. Dat is een politiek oordeel, dat ze vergezeld laat gaan van een juridische notitie.

Daaruit mogen gemeenten zelf concluderen “of zij het gebruik van Mosquito’s willen handhaven”. De minister verbiedt Mosquito’s dus niet. Ze wil ze alleen niet wettelijk mogelijk maken.

Hoewel ze dat niet met zoveel woorden concludeert, laat lezing van de “juridische verkenning” maar één conclusie toe. Die dingen kunnen niet, want ze schenden meerdere burgerrechten tegelijk. In 105 gemeenten hangen nu zo’n 350 van deze apparaatjes. Van Zundert tot Anna Paulowna. Meestal bij hangplekken in publiek gebied: zoals portieken, ingang van ziekenhuizen, bij de stationshal, bij huurwoningen of in het winkelcentrum. Zie hier op YouTube een filmpje, waarop een proef wordt gedaan en de importeur de werking ervan uitlegt. En hier de discussie over de toelaatbaarheid ervan op nrc.nl

Gemeenten die de apparaten aanbrengen schenden de grondwet, zo blijkt uit de notitie. Het gaat dan om inperking van het recht op bewegingsvrijheid. Het kan ook het recht op onaantastbaarheid van het lichaam en het discriminatieverbod schenden. Wie in het stuk zoekt op de term ‘tussenbeoordeling’ en ‘tussenconclusie’ komt uit bij de kernpassages. Voor dit type vrij zware maatregelen tegen de burger moet de overheid een dringende maatschappelijke behoefte aantonen. Ook aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit moet worden voldaan. Denk daarbij aan het waterkanon of de traangasgranaat.

Voordat de overheid de burgers fysiek mag aanpakken moet er echt iets aan de hand zijn. De Mosquito daarentegen lijkt meer te worden toegepast als een soort schrikdraad – een wildrooster waar alleen jongeren met hun gevoelige oren hinder van ondervinden. Dat is dus een generieke maatregel. Het treft iedereen tot 30 jaar. Ook diegenen van wie helemaal niet vast staat dat ze overlast veroorzaken. Het apparaatje treft bovendien alle kinderen in de omgeving ervan. Dat is een juridische grens die alleen met uiterste omzichtigheid mag worden overschreden. Het VN- verdrag tot bescherming van de rechten van het kind dat ook in Nederland geldt, schrijft voor dat bij alle maatregelen die de overheid neemt belangen van het kind ‘de eerste overweging vormen’. Dat is hier niet het geval.

Zo’n apparaatje is alleen mogelijk als het een uiterste redmiddel is, alle andere mogelijkheden zijn geprobeerd, duidelijk is dat de werking ervan zich beperkt tot overlastgevers. En zo nog een aantal criteria waaraan maar heel moeilijk voldaan kan worden.

In België is de conclusie al getrokken – die wordt gedeeld door de Europese Commissie en lidstaat Duitsland. De Mosquito schendt mensenrechten. Nodig noch wenselijk, schrijft de minister. Maar over de burgers in die 105 gemeenten die er nu toch naar moeten luisteren schrijft de minister niets. Die moeten zich maar tot hun burgemeester wenden, kennelijk.

Reageren? Nuanceren en argumenteren zijn verplicht.

Geplaatst in:
Bestuursrecht
Lees meer over:
grondwet
mensenrechten

10 reacties op 'Mosquito kan weer opgeborgen worden'

Donald van der Laan

(Wij zijn de importeur van de Mosquito)
Nuanceren en argumenteren verplicht. Kop en inhoud van dit verhaal doen dat o.i. onvoldoende. De Verkenning begint met een beschrijving van de praktijk. Samenvattend: Succesvol tegen overlast door hangjongeren, vaak als laatste redmiddel; geen verplaatsing wel oplossing van problemen; geen incidenten. Let wel het gaat hier om inzet door Gemeenten, altijd in overleg met Politie. Inmiddels zijn er meer dan 450 Mosquito’s geplaats op overlastplekken in meer dan 125 Gemeenten. Het stuk geeft aan waarom er een wettelijk kader voor inzet van de Mosquito door Gemeenten nodig is en hoe ze hierin kunnen voorzien. Gelet op de veel positieve reacties van Gemeenten over De Mosquito vinden wij het verbazingwekkend, dat de Minister hier niet centraal in voorziet. Wij verwachten niet dat Gemeenten nu af zullen zien van gebruik van de Mosquito maar inderdaad – voor zover ze dat al niet gedaan hebben – inzet wettelijk zullen verankeren. De Verkenning gaat vervolgens in op grondwettelijke aspecten en geeft aan dat de Mosquito mogelijk (dat woord komt veel voor) en niet altijd evident inbreuk maakt op enkele grondrechten en wanneer dat wel en niet is toegestaan. Een uiteindelijk oordeel hierover – voorzover de vraag aan hem wordt voorgelegd – zal rekening houdend met alle belangen door de civiele rechter moeten worden geveld. Indien Gemeenten inderdaad een wettelijk kader scheppen en inzet volgens voor dit soort middelen geldende regels beheersen achten wij de kans groot dat deze afweging uiteindelijk in het voordeel zal uitvallen van de burgers wiens belangen door de Gemeenten worden beschermd. Als een uitspraak ook in beroep een inbreuk zou bevestigen komt dan mogelijk de vraag weer op of deze of een volgende minister alsnog een wettelijk kader zou moeten regelen of dat dit middel de Gemeenten ontnomen zou moeten worden. In ieder geval heeft deze discussie geen betrekking op inzet door private partijen. Dit is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. De Gemeente heeft daarvoor ook nu al de mogelijkheid corrigerend op te treden. De vele burgers van Zundert to Annapouwlona die dankzij inzet van de Mosquito in ieder geval ‘s nachts aan hun rechtmatige rust toekomen wachten het vermoedelijk rustig af. De Mosquito gaat voorlopig nog niet inde kast.

S. Gobets

Een weinig verrassende conclusie. Elk weldenkend mens kon op zijn vingers uittellen dat het ophangen van deze mosquito’s verschillende grondrechten aantast. Daar hoeft men noch jurist, noch minister voor te zijn.
Interessanter is derhalve de constatering dat er in minimaal 105 gemeenten niet-weldenkende mensen zijn, die kennelijk bevoegd zijn tot zulke zaken als het in de openbare ruimte aan brengen van dit soort apparaten.

Boris de Jong, Amsterdam

Dat is nog eens goed nieuws.
Ik kan hier nog even een beetje blijven wonen.
Die mug bestrijdt hufterigheid met hufterigheid.

Als we ophouden met elkaar te praten en de intolerantie gaan communiceren met hoogfrequente pijnpiepjes, is dat een handdoek in de ring. Dat, erger nog dan de schending van de grondwet, stoorde mij verschrikkelijk aan de oprukkende mosquito. Al ben ik zeer blij dat het ding ongrondwettelijk blijkt. Ook dat maakt dat ik nog weer even Nederlander blijf.

E.B. van Koperen

Er wordt met deze bestrijdingsmethode van ‘lastige mensen’ totaal voorbij gegeaan aan de ernstige overlast die zo iets kan veroorzaken aan mensen met goede oren, dieren, kleine kinderen, etc.
Het hele concept is van een ongelovelijke onhumane eikeligheid waar we heel goed zonder kunnen.

Piet Hein van Kempen, hoogleraar mensenrechten Radboud Universiteit

Het lijkt mij dat hier fundamentele mensenrechtenprobleem aan de orde te zijn. Het lijkt een tamelijk onschuldig middel, maar inzet ervan leidt er toe dat bepaalde delen van de openbare ruimte voor een grote groep mensen in feite niet meer toegankelijk is. Daarbij wordt dus in het geheel niet gekeken (en dat kan ook niet) of het hier om personen gaat die overlast veroorzaken of niet. En evenmin wordt, noch kan er rekening mee worden gehouden of het apparaat jongeren raakt die in de omgeving ervan wonen en het apparaat dus niet kunnen vermijden. Naarmate de Mosquito op ruimere schaal wordt ingezet zal de inbreuk op de bewegingsvrijheid ook ruimer zijn. Dat is een extra argument waarom een dergelijk middel alleen kan worden ingezet indien dit bij wet is geregeld. Daarbij zal de wet dan ook moeten bepalen wanneer en onder welke omstandigheden het middel mag worden toegepast.

Ik meen dat de Mosquito inbreuk maakt op het recht op privé (en mogelijk ook familie) leven (zoals bijvoorbeeld ook milieuverontreiniging enz. dat kan doen). Ook in dit opzicht is er dus een wettelijke basis vereist, nu op grond van artikel art 8 lid 2 EVRM. Grote vraag is dan of inzet van de Mosquito ‘noodzakelijk’ is. Dat lijkt mij niet gemakkelijk verdedigbaar. Aan ene kant is er immers een generale inbreuk op belangrijke fundamentele rechten, terwijl het anderzijds niet om bestrijding van staatsveiligheid of ernstige criminaliteit gaat, maar ‘slechts’ om overlast. Dat is wel een openbare orde probleem, maar zeker niet een van de zwaarste soort. Ik meen dat de wijze waarop het middel nu wordt ingezet niet als ‘noodzakelijk’ kan worden beschouwd. Maar of die mening zou worden gedeeld door het Europese Hof voor de rechten van de mens, dat vaak nogal procedureel toetst, is niet helemaal zeker. Uiteindelijk is kans dan ook groot dat het Europese Hof de Mosquito in elk geval niet zal willen toestaan zonder dat daaraan een specifieke wettelijke basis ten grondslag ligt. Die wet moet de mogelijkheden om het middel te gebruiken dan sterk limiteren en aan voorwaarden binden. Vooral feit dat de Mosquito ook, of waarschijnlijk vooral personen raakt die geen overlast veroorzaken lijkt mij een groot obstakel voor inzet ervan.

Het Europese Hof lijkt de laatste tijd ruime en algemene inbreuken op privacy te beschermen. Zie bijvoorbeeld de uitspraak in de zaak van S. and Marper tegen het Verenigd Koninkrijk. In het persbericht staat onder de kop ‘More control is needed of police data bases” het volgende:
“The use of fingerprints, cellular samples and DNA profiles in our criminal justice systems is undeniable when determining innocence or guilt. But caution still needs to be taken when we decide on whose data should be stored in police data bases and for how long”, says Thomas Hammarberg in his latest Viewpoint. Noting that only the UK allows the indefinite retention of fingerprint and DNA material in respect of any unconvicted person and regardless of the seriousness of the offence, the Commissioner underlines that “clear rules are needed to avoid the risk of abuse.” Dit citaat laat zien dat zelfs ook bij ernstige criminaliteit (en niet slechts overlast) inbreuken op de privacy zelfs wanneer deze bij wet zijn geregeld toch streng worden bezien en echt ‘noodzakelijk’ moeten zijn.
Uiteindelijk is kans dan ook groot dat het Europese Hof de Mosquito in elk geval niet zal willen toestaan zonder dat daaraan een specifieke wettelijke basis ten grondslag ligt. Die wet moet de mogelijkheden om het middel te gebruiken dan sterk limiteren en aan voorwaarden binden. Vooral feit dat de Mosquito ook, of waarschijnlijk vooral personen raakt die geen overlast veroorzaken lijkt mij groot obstakel voor de inzet ervan.

Donald van der Laan

De discussie is goed om te voeren maar wordt waardevoller naarmate feiten en omstandigheden realistisch en niet alleen theoretisch worden meegenomen.

Inzet van de Mosquito zo blijkt ook uit de verkenning is meestal pas als laatste redmiddel op overlast locaties.
Er zijn dus ook altijd belanghebbenden die ook naar mening van de gemeente ernstige overlast ondervinden.
De Mosquito heeft een zeer beperkt bereik van max 20-25 meter, kan eenvoudig verder worden beperkt en het geluid is gericht.
Inschakeling gebeurt vrijwel altijd dmv een tijdschakelaar na een bepaalde tijd.
Een aantal Gemeenten experimenteert met inschakeling – alleen na een bepaalde tijd ‘s avonds – door bewoners die overlast ondervinden.
Op een aantal plaatsen met veel passanten – metrostation – wordt de Mosquito alléén geactiveerd als er sprake is van overlast.
Wij ondersteunen onderzoek naar automatische signalering van hanggedrag op plaatsen waar dat onwenselijk/gevaarlijk is zodat de Mosquito alléén op die momenten geactiveerd kan worden.
Veel scholen zetten de Mosquito in om misbruik van hun speelplaats ‘s nachts en ‘s avonds te voorkomen. Het alternatief is hekken die zo’n speelplaats aan de buurt ontrekken.
Het geluid van de Mosquito is qua volume op enige afstand niet harder dan een normale conversatie en zeker minder dan het geluid van een draaiorgel dat soms ook wordt ingezet om hangjongeren te verdrijven.
De intentie – en vaak ook de geluidsterkte – is niet anders dan de herhaalde boodschap op een roltrap om door te lopen.Bij het “normaal” passeren van een Mosquito locatie is van hinder geen sprake. Het geluid wordt pas na enige tijd als hinderlijk ervaren.

De Minister heeft recent een denktank gestart om de effecten van zintuiglijke beïnvloeding ter bestrijding van overlast te bestuderen. Het spelen van klassieke muziek met het doel een bepaald gebied voor bepaalde groepen onaantrekkelijk te maken zou hieronder kunnen vallen. Het verspreiden van een voor sommige groepen onaantrekkelijke geur eveneens. OOk dit zijn maatregelen die vallen in de categorie Mosquito.

“Slechts overlast” is overigens alleen staande te houden als argument als je toevallig niet slachtoffer bent van de ellende voor je deur die jou en je kinderen iedere nacht uit de slaap houdt. Optreden van politie – voorzover beschikbaar – maakt het vaak alleen maar erger. Ook volgens de Verkenning lost de Mosquito het probleem wél op.

In een land waar al snel over iets geklaagd wordt is het opmerkelijk dat in 3 jaar dat de Mosquito ingezet wordt nergens een formele klacht is ontvangen, laat staan een procedure is aangespannen.

Ook wij pleiten voor regelgeving en spannen ons maximaal in voor verantwoord gebruik. Zo zien wij vrijwillig af van verkoop aan particulieren. Deze regelgeving zou het beste centraal kunnen worden gemaakt. De Minister lijkt hiet tot nu toe niet voor te voelen. Wij verwachten daarom dat voorlopig regelgeving op gemeentelijk niveau zal plaatsvinden.

Reinier Veen

Deze onzinnige apparaten worden ook op stations opgehangen. Als de mosquito niet voor overlast zou zorgen, waarom is het dan alleen door jongeren en jong volwassenen te horen? Vandaag wou ik de metro pakken en even wachten op een plek waar het minder koud was omdat de metro pas over 10 minuten zou komen, werd ik ineens onaangenaam verast door zo’n apparaat.

Het is pure discriminatie want oudere mogen daar wel blijkbaar zitten. Ik ga ook een klacht indienen bij de RET. Ze zorgen er maar voor dat al dezer onzin snel wordt weg gehaald.

Mensen die deze zaken inkopen of produceren scoren niet bepaald en zijn egoistisch. Dat is hetzelfde als je een apparaat maakt dat alle mensen met een donkere huidskleur verjaagd.

Het mag niet, tenzij ze een apparaat maken dat iedereen kan horen.

brian westerweel

ik vind het niet eerlijk dat het op deze manier wordt aan gepakt. wij hier in wemeldinge hebben niks.
we hadden 1 plekje en we worden weggejaagd door dat iritante mosquito ding. maar voor baby’s en ouderen met gehoorapparaat is het nog erger.
ik vind dat ze het moeten verbieden. geef elk dorpje en stadje een job (een plek waar jongeren mogen hangen).
ik vind dat mensen echt te ver gaan voor een paar jongeren. als mensen gewoon zeggen dat we overlast maken doen we gewoon wat zachter.
ik vind dat de overheid de mosquito moet verbieden.
ik vind de man die de mosquito heeft geproduceerd in nederland ook een beetje minder slim. net of hij nooit ergens heeft lopen hangen. maar ja dat soort mensen denken niet na.
dit is mijn mening over de mosquito. ik hoop dat hij verboden word.
mzzzl

G.J. Sloof

De Mosquito kan zeker niet worden opgeborgen. Het is verontrustend dat de overlast-veroorzakenden worden ontzien en dat de overlast-ervaarden het bos ingestuurd lijken te (gaan) worden. Na het realiseren van een Cruyff Court in Capelle aan den IJssel was de situatie onthoudbaar geworden, groepen van 30-60 jongeren bezochten en bezoeken het Cruyff Court. Hoewel de gemeente dat in eerste instantie bagatelliseerde werd het Bestuur door een actie richting de media wakker. Binnen 10 dagen was er een ´informatie´ avond voorgezeten door de Burgemeester zelf. De plaatsing van de Mosquito heeft voor 30 huisgezinnen de nachtrust vanaf ongeveer 23 uur weer mogelijk gemaakt. Zonder de Mosquito werd er in de vrijdag- en zaterdagnacht geregeld doorgefeest tot 4 uur ´s morgens. En in de schoolvakanties meerdere nachten. Wat gebleven is, is dat bewoners overdag niet meer met vrienden en familie rustig in hun eigen tuin kunnen zitten. Voor de gemeente geen argument, in januari 2009 vonden de bewoners een flink verhoogde WOZ aanslag in de brievenbus. Overigens, de Johan Cruyff Foundation bagatelliseert tot de dag van vandaag dat Cruyff Courts tot overlast leiden.

M Kraak

Ik heb voor de grap mijn gehoor getest (ik ben 39) en schrok toch wel een beetje.
17Khz bij -12dB
Ik had al het idee dat ik vaak iets hoorde piepen (vooral bij NS stations). Nu blijf ik sowieso niet ‘hangen’ op stations omdat ik op doortocht ben.
Vele nachtjes (+ochtenden) gestapt met de subwoofer als danspartner. Ik meed/mijd hoge tonen omdat deze niet prettig zijn (pijnlijk). De gemeenten stellen bijvoorbeeld limiters verplicht. Limiters halen alles wat met bass te maken heeft eruit en zouden in mijn optiek net zo schadelijk kunnen zijn als mp3 spelers (met irritante teenager die omgevinggeluid weg probeert te drukken [zoals moquito?])

Dus voordat je een mening hebt over dat het toch alleen maar jongeren behelst ben ik de uitzondering en voel weinig voor dit soort mogelijk schadelijke experimenten op MIJN gehoor. (ook anderen maar ik ben 39 en zou het niet kunnen horen – bullshit)
Op de site van mosquito zelf werd ik na de test als jongere aangeduid.