De Tweede Kamer stemt deze week over een wetsvoorstel betreffende de invoering van een landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD).

Het staat voorop dat de invoering van het EPD noodzakelijk is. Met het EPD kunnen levens gered worden en kan de zorg aan patiënten veel efficiënter verleend worden. Er vallen nu onnodig veel doden, doordat de ene zorgverlener niet weet wat de ander heeft voorgeschreven. Echter, het wetsvoorstel is nu al verouderd, en dus niet klaar voor de toekomst.

Het huidige wetsvoorstel voor het EPD is gebaseerd op een ontwerp van begin 2000. In ict-jaren is dit eeuwenoud. In plaats van naar de toekomst te kijken, wordt met dit wetsvoorstel een stap achteruitgezet. Dat vinden wij niet alleen, ook twee medewerkers van de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RvZ) uitten hun bezorgdheid aan het ministerie van VWS. In een artikel in het vakblad Medisch Contact in augustus vergeleken zij het wetsvoorstel met het gebruiken van een paardentram, waar de hogesnelheidslijn beschikbaar is. Het ministerie van VWS sloeg deze kritiek in de wind.

Het wetsvoorstel is gebaseerd op een arts- en patiëntsituatie uit begin 2000, toen de patiënt geen actieve rol had in de informatievoorziening over zijn of haar ziekte. Dat is ook niet vreemd, want ADSL moest nog ‘uitgerold’ worden en het aantal ouderen dat op internet zat was nihil. Patiënten waren nog niet zo handig met ict en internet.

In de afgelopen zeven jaar heeft zich echter een ware ict- en internetrevolutie voltrokken. Inmiddels leven we in een wereld waar we niet zonder internet kúnnen. Bankzaken, vakanties en aankopen verlopen nu dagelijks via internet. In deze ontwikkeling anno 2008 past dus ook een patiënt die online toegang heeft tot zijn integrale dossier, van al zijn zorgverleners zoals huisarts, apotheek, ziekenhuis, specialist, psychiater et cetera.

Hier zit het heikele punt: in het wetsvoorstel wordt het belangrijkste vergeten, de patiënt.

Het ministerie zegt dat de patiënt centraal moet staan, maar gaat uit van een verouderde situatie waar dat nog niet mogelijk was. Als de patiënt van de overheid die centrale rol krijgt, dan betekent het ook dat de informatievoorziening van die patiënt beschikbaar moet zijn voor de patiënt.

De aanpak in het wetsvoorstel valt echter niet te verenigen met de doelstelling de patiënt centraal te stellen. In het huidige wetsvoorstel wordt namelijk de gegevensuitwisseling tussen zorgverleners geregeld via een bureaucratisch Landelijk Schakelpunt. De patiënt wordt hiermee buitenspel gezet, want hij of zij heeft op deze manier geen of slechts zeer moeizaam directe elektronische toegang tot zijn of haar medisch dossier.

Ziekenhuizen zouden de verantwoordelijkheid voor het dossier bij de eigenaar moeten leggen. Als de patiënt een centrale rol gaat spelen in de informatievoorziening die het EPD mogelijk maakt, dan betekent het ook dat patiënten bij het maken van een afspraak allerlei gegevens willen meesturen over hun klacht of ziekte.

De patiënt van morgen zal aan het eind van het consult vaker vragen: „Dokter, kunt u mijn gegevens even uploaden”. Zorgverleners en instellingen moeten zich hierop instellen en hun werkwijze moet dus drastisch worden aangepast. Zie bijvoorbeeld het online inchecken op Schiphol.

Het wetsvoorstel is afgestemd op zorgverleners, maar juist de patiënt, in plaats van de zorgverlener, moet in de driver’s seat. Want niet het elektronisch patiëntendossier heeft de toekomst, maar de patiënt die dit dossier beheert. Het wetsvoorstel moet worden aangepast aan de huidige tijd. Er zijn inmiddels beschikbare en openbare toepassingen voor het EPD voorhanden, toepassingen die er voor kunnen zorgen dat het EPD wél klaar is voor de toekomst.

Gert Jan Dijkmans van Gunst is partner van adviesbureau voor innovatief werken YNNO. Hans Kedzierski is voorzitter van de Raad van Bestuur van het Medisch Centrum, Alkmaar. Leen van Leersum is voorzitter van de Raad van Bestuur Emergis, Centrum voor Geestelijk Gezondheidszorg in Goes. Meer over het elektronisch patiëntendossier (EPD) op minvws.nl/elektronisch- patienten-dossier