In de wolken met Wordle
Vaak bestaat iets dat je zoekt al lang. Toen ik op de kalender zag dat de eerste State of the Union van president Obama er aan kwam, bedacht ik me dat het leuk zou zijn om de toespraak te vergelijken met eerdere speeches. Ik had het vermoeden dat een woord als change niet meer zo prominent zou voorkomen na een jaar regeringsverantwoordelijkheid en nu Obama fikse tegenslagen heeft te verduren. Maar hoe kom je daar achter?
Ik dacht eerst terug aan een artikel dat ik ooit schreef over technieken om plagiaat te bestrijden. Met een programma als Ephorus kun je teksten vergelijken en zien welke passages overeenkomen. Maar dit was toch niet helemaal wat ik zocht.
Nota bene iemand die geen journalist is gaf me de gouden tip. Heb je al eens naar Wordle gekeken, vroeg ze. Wordle? Nooit van gehoord. Maar het principe was me natuurlijk wel bekend – een woordenwolk waarbij woorden groter worden weergegeven naarmate ze vaker voorkomen. Het bleek zeer makkelijk te werken: je voert een tekst in, drukt op go en de site genereert met Java de woordenwolk voor je.
Je hebt vervolgens de keuze uit ruim dertig lettertypes, of de woorden vooral staand of liggend moeten staan en ook de kleuren kun je aanpassen. Met de kleurcode van NRC Handelsblad krijgt de woordenwolk toch een NRC-tintje. Uiteindelijk heb ik zeven belangrijke toespraken van Obama geselecteerd en die door de site van Wordle gehaald. En inderdaad: het woord change was in de twee speeches tijdens de campagne veel groter dan in latere toespraken. Bekijk het resultaat hier.
Ook de krantenredactie was onder de indruk en de woordenwolk van de toespraak van Obama haalde de voorpagina van NRC Handelsblad en werd de illustratie bij het artikel in nrc.next. Maar welke ontboezeming deed de tipgeefster gisteravond? Ze had het bestaan van Wordle ontdekt dankzij dagblad Trouw. En inderdaad, een zoekopdracht verder blijkt dat onze innovatie een jaar geleden al door onze ex-concerngenoot te zijn gebruikt.
De woordenwolk kan nuttig zijn bij het analyseren van toespraken van regeringsleiders, omdat je enig zicht krijgt in welke thema’s belangrijk zijn. Of juist welke retoriek wordt gebruikt. Een reageerder op Trouw.nl suggereerde dat elk artikel misschien zo een wolk zou kunnen krijgen, omdat die meer zou zeggen dan een kop. Even twee voorbeelden van hoe dat zou uitpakken:
De reportage Redder wordt bezetter in Port-au-Prince zou er zo uit zien:
En het artikel Bos en ING gaan in beroep tegen Kroes wordt:
Wat vindt u? Voegt dit iets toe?
