De klinkende overwinning van Barack Obama kwam tot stand omdat hij op verkiezingsdag een coalitie van jongeren, vrouwen, afro-Amerikanen, latino’s en intellectuelen op de been wist te brengen. Hij voerde campagne voor nationale eenheid, en wist, zoals hij vanaf het begin van zijn campagne aankondigde, staten te winnen die soms decennia niet meer op een Democraat hadden gestemd.

Obama’s overwinning komt zeker niet alleen op zijn conto: de Republikeinen hebben er belangrijk aan bijgedragen. Na acht jaar George W. Bush had Amerika genoeg van de conservatieve principes die de politiek van het land sinds de verkiezing van Ronald Reagan in 1980 domineerden. De val van de economie, de zwak uitgevoerde bezetting van Irak en de falende hulpverlening na de orkaan Katrina gaven Republikeinen bovendien een imago van incompetentie. Nadat de partij in 2006 hardhandig zijn meerderheid in het Congres werd ontnomen, was het aannemelijk dat 2008 een Democratisch jaar zou worden.

Polarisatie

Vanaf het begin van zijn campagne wees hij er ook zijn eigen partij op dat hij de polarisatie in Washington wilde doorbreken. Dat was in feite zijn belangrijkste verschil van mening met Hillary Clinton, die hij dit voorjaar in een slepende strijd van een half jaar versloeg om zijn partij dit najaar te mogen vertegenwoordigen.

Na zijn overwinning heeft hij de mogelijkheid de politiek van het land de ruk naar links te geven waar de kiezers op uit waren. Niet alleen won Obama zelf in een zuidelijke staat als Virginia (die sinds 1964 niet meer op een Democraat stemde) - ook de Democraten in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat boekten grote overwinningen. Amerika werd gisteren kortom een éénpartijstaat.

Hoge eisen van links

Dat is meteen Obama’s dilemma. Hij kan er verzekerd van zijn dat links Amerika, dat in zijn eigen beleving al dertig jaar in de kou staat, de komende maanden hoge eisen aan hem zal stellen. Vannacht gingen bijvoorbeeld al de eerste e-mails uit waarin een pressiegroep erop wees dat het tij nog nooit zo gunstig is geweest om het gebruik van marihuana te legaliseren.

Maar zijn ambitie om het land bij elkaar te brengen verzet zich tegen de progressieve agenda die zijn partij en progressieve pressiegroepen van hem verwachten. De kiezers van Virginia zien niets in progressieve experimenten met drugs of een herleving van de discussie over zoiets als vrij wapenbezit.

Bill Clinton won in 1992 ook een aantal staten die zelden Democratisch stemmen. Maar hij raakte bijvoorbeeld het behoudende Colorado, met zijn sterke militaire presentie, vier jaar later alweer kwijt omdat hij voorstelde openlijke homoseksualiteit in de krijgmacht toe te staan.

Obama heeft zich in zijn campagne zo’n begaafd politicus getoond dat de kans klein lijkt dat hij de fouten van Clinton zal herhalen. Het blijkt ook uit het feit dat hij Rahm Emanuel op het oog heeft als zijn stafchef, de man die in Clintons tweede termijn werkte als zijn belangrijkste adviseur.

Bovendien zullen de komende dagen namen van vele Republikeinen in circulatie komen omdat Obama overweegt ze in zijn kabinet te benoemen. De conservatief Chuck Hagel uit Nebraska, de gematigde Republikein Dick Lugar uit Indiana, Bush’ minister van Defensie Robert Gates – niemand moet verbaasd zijn als ze allemaal in zijn kabinet zouden eindigen.

Het is meteen de grootste uitdaging die de coalitie wacht die Obama het afgelopen jaar zo zorgvuldig in elkaar zette. Zeker jongeren en Afro-Amerikanen verwachten na vannacht een dramatisch ander Amerika. Obama wees ze vannacht al op dat zijn partij ondanks de grote Democratische overwinning zich ,,bescheiden’’ moet blijven opstellen. De houdbaarheid van de multiculturele coalitie zal kortom sneller op de proef worden gesteld dan gisteren, op een historische verkiezingsdag, het geval leek.