Piraten vallen doorgaans aan in kleine, wendbare bootjes die dankzij een paar forse buitenboordmotoren stukken sneller varen dan het doelwit. Vaak vallen de piraten aan met minstens twee bootjes, en omsingelen zij hun prooi. Vervolgens openen zij met mitrailleurs - vaak kalasjnikovs - het vuur, om de bemanning te intimideren en te dwingen het schip stil te leggen.

Is het doelwit klein, dan is het soms niet eens nodig dat een schip stilgelegd wordt voordat het geënterd kan worden. Sleepboten en zeiljachten bijvoorbeeld hebben een laag vrijboord (de afstand tussen het water en het dek), waardoor piraten ook met een ladder aan boord kunnen klauteren als zij langszij komen varen.

Grote schepen zoals olietankers en containerschepen kunnen toch gewoon verder varen? In de praktijk is dat niet zo gemakkelijk.

Allereerst moet waarschijnlijk niet onderschat worden hoe intimiderend het kan zijn om beschoten te worden, ook al zit je als zeeman hoog en droog aan boord. Daarnaast gebruiken de piraten, behalve mitrailleurs, ook regelmatig zwaarder geschut zoals bazooka’s en antitankgranaten. Zij nemen daarmee de brug, waar de kapitein zich bevindt en het schip wordt bestuurd, onder vuur. Zo gaf de kapitein van de Faina, het Oekraïense schip dat vorig najaar met 33 tanks aan boord gekaapt werd, zich over nadat piraten een paar raketten op de brug hadden afgevuurd.

Veiligheid bemanning

Voorts geldt op zee, net als bijvoorbeeld in een vliegtuig, dat de gezaghebber (in dit geval de kapitein) vóór alles denkt aan de veiligheid van zijn bemanning en passagiers. Daar komt nog bij dat er voor zeelieden weinig te winnen valt met heldhaftig verzet. Vaak gaat het om werknemers uit landen waar het schip of de rederij zelf niet vandaan komen (de meeste zeelieden zijn goedkope krachten uit de Filippijnen). Zij voelen geen overdreven binding met hun opdrachtgever en zullen zeker niet bereid zijn om hun leven in de waagschaal te leggen.

Zeelieden weten bovendien dat rederijen in de regel het geëiste losgeld betalen aan piraten, wat ertoe leidt dat de zeelieden zich juist gedeisd houden, in de wetenschap dat dat de beste kans oplevert om het er levend vanaf te brengen.

Bewapening

Waarom bewapenen rederijen hun personeel niet gewoon? Rederijen zijn over het algemeen huiverig voor de geweldsescalatie die kan optreden wanneer zeelieden, die niet ervaren zijn met wapens, in gevecht raken met de vaak zwaarder bewapende piraten. Reders die wel bereid zijn om hun schepen te bewapenen, schrikken vaak terug voor het woud van juridische regels. Stel je voor: een Filippijns bemanningslid, op een schip met een Panamese vlag, dat eigendom is van een Nederlandse reder, opent in internationale wateren het vuur, en doodt daarmee een Somalische zeerover. Welke regels zijn dan van toepassing?

Daar komt bij dat het moeilijk is om wapens mee aan boord te nemen omdat veel havens, net als vliegvelden, de in- en uitvoer van wapentuig verbieden. Er zijn wel mogelijkheden om particuliere beveiligers mee aan boord te nemen, en onder druk van de piraterij bij Somalië pleiten steeds meer rederijen hiervoor - net als de Amerikaanse marine. Het liefst zouden reders zien dat overheden militairen beschikbaar stellen voor aan boord, maar met meer dan 20.000 schepen die jaarlijks door de Golf van Aden langs Somalië varen, lijkt dat praktisch onhaalbaar.

Vogelverschrikkers

De voornaamste ‘bewapening’ die schepen nu gebruiken zijn afwerende materialen en instrumenten, zoals geluidskanonnen, waterspuiten en prikkeldraad. Er zijn zelfs verhalen bekend van schepen die aangeklede poppen met nepwapens op dek zetten, als een soort vogelverschrikkers. Daarnaast roepen de diverse marines bij Somalië kapiteins op om hun coördinaten tijdig door te geven, verdachte bewegingen snel te melden en, in geval van een aanval, de snelheid te verhogen en vaarmanoeuvres uit te voeren.