„Ook zonder de economische crisis waren we tegen dit vraagstuk opgelopen. Onder druk van de crisis is het kabinet over zijn eigen schaduw heen gesprongen." Hij voegde er aan toe dat dit „niet het einde van het verhaal is".

In het debat, waarbij PVV-leider Geert Wilders afwezig was wegens ziekte, verdedigde Balkenende het plan om de AOW-leeftijd te verhogen naar 67 jaar. Dit gebeurt in twee stappen: naar 66 in 2020, en naar 67 in 2025. Dit levert de schatkist op lange termijn ongeveer 4 miljard per jaar op. Onderdeel is ook dat werkgevers de verplichting krijgen een werknemer die 30 jaar een zwaar beroep uitoefent een andere baan aan te bieden. Op dat laatste punt had de oppositie de zwaarste kritiek. Het zou werkgevers te veel belasten en te ingewikkeld worden.

Balkenende: „Wij doen er heel veel aan om mensen met zware beroepen te ontzien. Met arbeidsvoorwaarden willen we het aantal zware beroepen terugbrengen." Vooral VVD-leider Rutte hekelde dit punt: „Dit is slecht voor het bedrijfsleven." Eerder in het debat zei PvdA-fractievoorzitter Hamer dat als de maatregel voor de zware beroepen niet goed mocht blijken te werken, deze zal worden geschrapt.

Balkenende verwierp de stelling van SP-leider Kant dat er in de samenleving geen draagvlak voor het plan is. Hij wees er op dat vakbonden CNV en MHP niet pertinent tegen zijn en de werkgevers het plan grotendeels steunen. „Ik geloof dat veel Nederlanders zien dat dit nodig is." Kant vroeg het plan een half jaar te parkeren en te wachten tot het kabinet klaar is met de 'brede heroverwegingsoperatie'. Dan hoopt het kabinet het eens te zijn over een reeks forse bezuinigingen. Balkenende verwierp Kants suggestie. „Dan krijgen we weer kritiek: u heeft geen daadkracht."

Volgens Balkenende zijn de alternatieven van D66 en VVD moeilijker uitvoerbaar. Deze partijen willen meteen beginnen door per jaar een maand bij de AOW-leeftijd op te tellen. De premier zei dat het kabinet dit heeft afgewezen op advies van pensioenfondsen en uitvoeringsinstellingen. Zij zouden liever in één klap de AOW-leeftijd verhogen.

De coalitiepartijen kwamen eerder vanmiddag in het debat niet in de problemen. Hamer zei dat er naast het AOW-voorstel een plan moet komen om ouderen langer aan het werk te houden. Ze noemde dat „een randvoorwaarde". „Te vaak worden mensen op hun 45ste te oud bevonden en te veel mensen zijn al voor hun 65ste versleten."

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad een analyse over de verhoudingen tussen de grootste vakcentrale, de FNV, en de PvdA, die ernstig is verslechterd door de verhoging van de AOW-leeftijd: De rode familie staat op scheiden (12 nov., voorpagina & pag. 15).

U kunt ook toegang krijgen via een webabonnement of tijdelijke toegangspas.