Den Haag, 24 sept. Dolf van den Brink is een bankier met ervaring. Hij heeft de schuldencrisis van Latijns-Amerika, de valutacrises in het Europese Monetaire Stelsel, de val van het Britse pond in 1991, de Ruslandcrisis van ’97, de Aziëcrisis van ’98 beleefd. „Dat was allemaal niets vergeleken bij wat er nu aan de gang is. Nooit eerder heb ik meegemaakt wat er de afgelopen weken is gebeurd. Het is echt menens. We zijn langs de rand van de afgrond gegaan”, zegt hij.

Van den Brink, voormalig lid van de Raad van Bestuur van ABN Amro, is onder meer hoogleraar financiële instituties aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij is van mening dat de Europese Unie zo snel mogelijk een fonds moet opzetten voor slechte bankleningen, naar analogie van het reddingsfonds dat de Verenigde Staten optuigen om de financiële crisis te bezweren. Het gevaar dat grote commerciële banken in Europa omvallen, kan hiermee worden bezworen.

„Wat de Amerikanen doen, moet ook in Europa gebeuren. Er zijn banken in Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en andere landen die problemen hebben omdat de geldmarkten op slot zijn. Ze moeten in staat worden gesteld om de slechte leningen die ze in hun boeken hebben staan, te verkopen. Daar moet een koper voor komen.”

Hoe groot moet zo’n fonds zijn?

„In de orde van grootte van 600 miljard euro.”

Er bestaat geen Europese begroting die dat kan financieren.

„De Amerikanen financieren het met staatsleningen. Dat moeten de lidstaten in Europa ook doen.”

Wat betekent dat voor Nederland?

„Als landen naar rato van hun nationale inkomen of de omvang van hun bankensector deelnemen, kom je voor Nederland op 25 miljard euro.”

Het kabinet zal zeggen: dat gaat ten koste van het begrotingsoverschot.

„Je moet niet benauwd doen over het overheidssaldo. Nederland kan dat best hebben. Onze staatsschuld is zo ver gezakt, dat een toename van de schuld met 5 procent van het bruto binnenlands product geen enkel probleem is. Als een bank onderuit gaat, heeft de belastingbetaler een nog veel groter probleem.”

Er bestaat geen Europees ministerie van Financiën dat dit kan opzetten, zoals de Treasury in de VS.

„Er zijn voldoende intelligente mensen in Frankfurt en Brussel die dit kunnen regelen. Het kan een gezamenlijke inspanning zijn van de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie.”

De Brusselse besluitvorming is extreem traag. In de VS wordt zo’n fonds in een week opgetuigd, maar hier gaat dat jaren duren.

„Onder druk wordt alles vloeibaar. Je hebt in het geval van AIG gezien dat het in een paar dagen gebeurd kan zijn. Daarom moeten we hier heel snel iets doen. Ik neem aan dat er over nagedacht wordt. Dit kan iedereen bedenken.”

Is Fortis een van de banken die op omvallen staat?

„Nee. Fortis is een behoudende bank met een solide balans. Fortis is heel conservatief in het nemen van kredietrisico’s. De solvabiliteit van de banken in Nederland, Frankrijk, Duitsland of Engeland is niet het probleem. Maar doordat de geldmarkten op slot zitten, kunnen banken in acute liquiditeitsproblemen komen. We zitten wereldwijd tegen een liquiditeitscrisis aan. Je moet er niet aan denken dat er een run op een bank in Europa komt. Het risico dat een grote bank omvalt, is groter dan we de afgelopen 70 jaar hebben meegemaakt.”

Waardoor is deze crisis anders dan vorige financiële instortingen?

„Het is onoverzichtelijk waar de risico’s zitten en het ‘hefboomeffect’ van financiële instrumenten is veel groter dan vroeger. Deze crisis zal zich verbreden naar gewone hypotheken en de kredietverlening aan het bedrijfsleven. Banken zullen hun afschrijvingen op slechte kredieten compenseren door hun winsten te vergroten. Ze verhogen de rentemarges voor leningen en scherpen de kredietvoorwaarden voor bedrijven en particulieren aan. Door deze credit crunch stevenen we af op een recessie.

Hoelang zal dit nog duren?

„Zolang er geen acute liquiditeitscrisis ontstaat, kan een kredietcrisis louterend werken. Ik verwacht wel dat de banken vijf à tien jaar nodig zullen hebben om alle ellende te verwerken. Er is nog een lange weg te gaan voordat alle lucht uit hun boeken is geblazen.”