Een Israelische granaat slaat in.   Foto AP Een Israelische granaat slaat in.  Foto AP

Chronologie Gazastrook

Gepubliceerd: 6 januari 2009 11:44 | Gewijzigd: 7 mei 2009 11:46

Door een onzer redacteuren

Een korte geschiedenis van de Gazastrook sinds 1948 en de gebeurtenissen van de afgelopen weken.

1948 De staat Israël wordt opgericht. Honderdduizenden Palestijnen vluchten naar de Gazastrook, een gebied van 365 vierkante kilometer, iets meer dan twee keer het Noord-Hollandse eiland Texel, of de Zeeuwse streek Zuid-Beveland.

1967 In een oorlog met Egypte neemt Israël bezit van de Gazastrook. De bezetting zal 38 jaar duren.

De oorlog in Gaza heeft al veel levens geëist. Waarom is het Israël het offensief begonnen en wat zijn de krachtsverhoudingen?
Vier vragen (en antwoorden).

Wie-is-wie in het conflict.

1987 Bij de eerste Palestijnse opstand (intifadah) wordt de Hamas-beweging opgericht. De 'Islamitische Verzetsbeweging’ stelt zich als doel geheel Palestina te heroveren op Israël en er een islamitische staat te stichten.

2000 Tweede intifadah.

2005 De Israëlische premier Sharon en Fatah-leider Mahmoud Abbas roepen een staakt-het-vuren uit. Israël trekt zijn troepen en de meeste kolonisten uit Gaza terug.

2006 Hamas wint de parlementsverkiezingen in de Palestijnse gebieden.

2007 Na een korte strijd tussen Fatah en Hamas neemt Hamas de macht over in de Gazastrook. Op de bezette Westelijke Jordaanoever, het andere en grotere deel van de Palestijnse Gebieden, ontslaat Abbas de Hamas-leden van de regering. Israël verscherpt de controle aan de grens en sluit de Gazastrook grotendeels af. Hamas-strijders schieten raketten op Israëlische dorpen.

Juni 2008 Hamas en Israël sluiten via Egyptische bemiddeling een bestand dat een half jaar moet gelden. Israël belooft zijn blokkade van de Gazastrook geleidelijk te versoepelen als Hamas stopt met het afvuren van Qassam-raketten.

Juni - Oktober Alle partijen hielden zich in grote lijnen aan het bestand. Hamas ziet erop toe dat kleine strijdgroepen geen raketten op Israël afschieten, al zijn er een paar schendingen geweest. De bedoeling van het bestand was dat de grenzen langzaam open zouden gaan, maar dat is niet gebeurd. In de maanden na het sluiten van het bestand zijn er geen Israëlische invallen meer geweest, al worden wel af en toe schietpartijen aan de grens gemeld.

4 november Het Israëlische leger valt voor het eerst sinds juni de Gazastrook binnen. Bij de aanval worden zes Palestijnse strijders van de moslim-fundamentalistische beweging Hamas gedood. Enkele Israëlische soldaten raken gewond. In reactie op de inval schiet Hamas circa vijfendertig Qassam-raketten en mortiergranaten op Israëlisch gebied af. Daarbij raakt niemand gewond. Israël sluit alle grensovergangen met de geïsoleerde Gazastrook.

12 november Het bestand komt verder onder druk te staan nadat vier Palestijnse strijders omkomen bij lucht- en grondaanvallen van het Israëlische leger. Het Israëlische leger zou het vuur hebben geopend nadat de Palestijnen de grens met Israël naderden, volgens het leger om een bom te plaatsen. Volgens een Palestijnse bron schoten de strijders terug nadat Israëlische militairen het vuur openden.

14 november De VN waarschuwen dat voedsel en benzine in de Gazastrook volledig op zijn en er een humanitair drama dreigt.

14 december 2008 Hamas-leider Khaled Meshaal verklaart dat het bestand niet zal worden verlengd. Omdat Israël zich volgens Hamas niet aan de afspraken houdt. De grenzen zijn niet geopend, volgens Israël omdat er nog steeds raketten vanuit Gaza werden afgevuurd.

27 december In een reactie op verhoogd aantal Hamas-raketten op Israël, begint het Israëlische leger een grootschalig luchtoffensief op Gaza. Op de eerste dag worden zeker 229 Palestijnen gedood.

28 december Israëlische vliegtuigen bombarderen de Islamitische Universiteit in Gaza-stad, smokkeltunnels naar Egypte en andere doelen. Een Hamas-raket raakt de Israëlische stad Ashdod, 30 kilometer van de Gazastrook, het meest noordelijke doel tot dan toe.

29 december Het ministerie van Binnenlandse Zaken van Hamas wordt aangevallen, evenals het huis van Hamas-leider Ismail Haniyeh. Volgens Palestijnse bronnen zijn al meer dan 300 Palestijnen gedood. In Ashkelon wordt een Israëliër gedood bij een raketaanval van Hamas.

31 december 2008 De VN-Veiligheidsraad houdt een spoedzitting, terwijl de luchtaanvallen onverminderd doorgaan.

1 januari 2009 Het Israëlische leger doodt Hamas-topman Nizar Rayyan.

3 januari Israël begint een grondoffensief met duizenden Israëlische militairen, gesteund door tanks, artillerie en luchtmacht.

4 januari De Israëlische troepen graven zich in rondom Gaza-stad. De Gazastrook is in tweeën gedeeld.

5 januari Twee diplomatieke missies bezoeken het gebied: een EU-missie en de Franse president Nicolas Sarkozy. In Gaza-stad breken 's avonds hevige gevechten uit tussen Israëlische troepen en Palestijnse strijders van Hamas en de Islamitische Jihad. Inmiddels zouden zeker 524 Palestijnen zijn omgekomen bij de strijd en zeker acht Israëliërs.

6 januari Bij de Israëlische bombardementen vallen circa 40 doden in, naar wat later bleek, de omgeving van een school van de Verenigde Naties. In de school, waar zich honderden vluchtelingen bevonden, vielen alleen gewonden. Hulporganisaties van de Verenigde Naties en het Internationale Rode Kruis luiden de noodklok. Het Rode Kruis spreekt van een „totale humanitaire crisis”.

Rectificatie: Aanvankelijk meldde de website van NRC Handelsblad dat de bombardementen waren uitgevoerd op de VN-school. Dit bleek later onjuist.

7 januari Het Israëlische kernkabinet maakt bekend een „humanitaire corridor” in te stellen. Het Israëlische leger gaat met ingang van vandaag zijn beschietingen op doelen van Hamas elke dag drie uur lang staken om de distributie van humanitaire hulp onder de burgerbevolking mogelijk te maken.

8 januari Vanuit Libanon worden drie katjoesjaraketten op Noord-Israël afgeschoten. Israël antwoordt met een kort artilleriesalvo op Zuid-Libanon. VN-hulporganisaties schorten de distributie van levensmiddelen in de Gazastrook tot nader order op na de dood van twee Palestijnse hulpverleners bij Israëlische aanvallen.

9 januari De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aanvaardt een resolutie die oproept tot een „onmiddellijk en duurzaam staakt-het-vuren”. Israël en Hamas wijzen de (niet bindende) bestandsoproep van de hand. Israël zet zijn offensief in Gaza voort.

10 januari De Nederlandse diplomaat Robert Serry, die speciale VN-gezant voor het Midden-Oosten is, neemt in een vraaggesprek in NRC Handelsblad afstand van de opvatting van het kabinet-Balkenende over de Gaza-oorlog. De hulpverleners van de Verenigde Naties in de Gazastrook hervatten hun werkzaamheden.

11 januari De Israëlische grondtroepen trekken nog dieper de Gazastrook binnen en zet ook reservisten in. „Israël komt dichtbij het bereiken van de doelen die het zichzelf heeft gesteld”, zegt de Israëlische premier Olmert tegen zijn kabinet. Sinds het begin van het Israëlische offensief zijn volgens Palestijnse bronnen 869 Palestijnen, van wie de helft burgers, om het leven gekomen. Dertien Israëliërs – drie burgers die geraakt zijn door Palestijnse raketten en tien militairen – zijn omgekomen, aldus Israëlische cijfers.

13 januari Israëlische troepen halen hun omsingeling van Gaza-stad nauwer aan. Israëlische militairen vechten nu tegen Palestijnse militanten op 1,5 kilometer afstand van het dichtbevolkte stadscentrum.

14 januari De Israëlische luchtmacht voert weer zware aanvallen uit op de Gazastrook, terwijl grondtroepen en tanks het cordon rond Gaza-stad aanhalen.

15 januari Israëlische troepen dringen dieper Gaza-stad binnen en bestoken daarbij dichtbevolkte woonwijken met artillerie- en tankgranaten. Onder andere het hoofdkwartier van de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA wordt getroffen. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon, die net in Israël was aangekomen op een rondreis door het gebied, toonde zich „woedend”. Olmert betreurt het incident maar zegt dat het Israëlische leger pas is begonnen met schieten nadat Hamas-strijders vanuit het VN-gebouw het vuur hadden geopend.

16 januari Olmert laat via zijn woordvoerder weten dat „we hopelijk in de slotacte zitten”. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rice en haar Israëlische collega Livni sluiten in Washington een principeovereenkomst: de Verenigde Staten gaan Israël helpen voorkomen dat Hamas zich bewapent, op voorwaarde dat Israël akkoord gaat met een staakt-het-vuren in de Gazastrook.

17 januari Bij een Israëlische aanval op een VN-school worden twee kinderen gedood. 's Avonds kondigt Olmert een eenzijdig staakt-het-vuren aan.

18 januari Om 2.00 lokale tijd wordt het eenzijdig staakt-het-vuren van kracht. .Na nog enkele raketten op Israël te hebben afgeschoten om duidelijk te maken dat het niet is verslagen, beantwoordt Hamas het eenzijdige Israëlische bestand met een eigen staakt-het-vuren.

De passage bij 6 januari is aangepast op 29 april 2009
Achtergrond

Interview

„De algemene trend is naar pragmatisme en gematigdheid”, zegt Hamas-kenner Hroub.

Diplomatie

Verschil met de oorlog in Libanon (2006) is dat de diplomatie direct op gang is gekomen.

Smokkeltunnels

Reportage over de lucratieve smokkelhandel van Egypte naar Gaza.

zoeken

in

Dit nieuwsthema wordt niet meer bijgewerkt.

Reportages