‘Strafexpedities’ op V&J tegen ambtenaren die misstand meldden

Op het departement is alles erop gericht het blazoen schoon te houden, zegt een ex-vertrouwenspersoon.

Het ministerie van Veiligheid en Justitie en Binnenlandse Zaken in Den Haag. Foto ANP / Phil Nijhuis

Klokkenluiders bij het ministerie van Veiligheid en Justitie (V&J) „zouden wel gek zijn” om melding te maken van vermoedens van interne misstanden. Dat zegt de voormalige vertrouwenspersoon integriteit van het ministerie Sjaak Jansen tegen NRC.

„Mijn ervaring is dat er strafexpedities werden ingesteld jegens ambtenaren die meldingen deden. Het eerste wat men op het ministerie deed is ontkennen, en vervolgens wegvegen. Alles was er op gericht om het blazoen schoon te houden. Melders van misstanden werden niet gepromoveerd of kregen vervelend werk te doen.”

Wraakacties en klassenjustitie

Jansen, die begin vorig jaar op een zijspoor raakte bij V&J, stuitte in de vier jaar dat hij vertrouwenspersoon was niet alleen op wraakacties, maar ook op klassenjustitie: „Er zijn mensen ontslagen omdat ze zogenaamd een oude printer hadden gestolen, wat niet eens bleek te kloppen. Veel grotere vergrijpen werden ondertussen met de mantel der liefde bedekt.”

De uitspraken van de oud-vertrouwenspersoon vallen samen met een nieuwe opdracht van justitieminister Ard van der Steur (VVD) aan de zogeheten commissie-Oosting. Die moet onderzoeken of er op het ministerie sprake is van een „doofpot” in de zaak rond de deal die oud-staatssecretaris Fred Teeven (VVD) sloot met crimineel Cees H. Minister Ard van der Steur (VVD) schreef vorige week aan de Tweede Kamer dat ambtenaren die zich alsnog met informatie over Teevendeal bij de commissie-Oosting meldden „dezelfde bescherming” zouden genieten als onder de klokkenluidersregeling.

Rol vertrouwenspersoon in het geding

De positie van Jansen als Vertrouwenspersoon Integriteit van het departement was de afgelopen jaren herhaaldelijk in het geding. Zijn contactgegevens werden verwijderd van het intranet van het ministerie, en meldingen van misstanden werden doorgeschakeld naar een ondergeschikte van Pieter Cloo - indertijd de hoogste ambtenaar op het ministerie. De jaarverslagen die Jansen schreef waren digitaal niet terug te vinden voor medewerkers.

De gepensioneerde jurist Jansen is een gerespecteerd plaatsvervangend rechter die meer dan veertig jaar voor het departement werkte, alvorens hij in 2011 werd aangesteld als extern vertrouwenspersoon. Hij vervulde die rol tot het voorjaar van 2015. Justitieambtenaren die misstanden, lekken of ander onethisch gedrag van collega’s willen melden zonder zelf in problemen te komen konden bij hem terecht. Zijn rol is in de wet verankerd.

Vertrouwelijke meldingen

In een reactie zegt een voorlichter dat het ministerie zich niet herkent in de woorden van Jansen. Volgens de voorlichter „doet het ministerie er alles aan om het beleid rond vertrouwelijke meldingen te bewaken en onder ambtenaren te verspreiden.”

De Tweede Kamer wil voor woensdagmiddag 16.00 uur een brief van Van der Steur over de onthullingen van NRC.

Jansens uitspraken sluiten aan op de kritiek die (voormalige) ambtenaren vorig jaar uiten in NRC. Zij schetsten een defensief en op het eigen imago gericht ministerie. Woensdagavond overlegt de Tweede Kamer met Van der Steur over de nieuwe onderzoeksopdracht aan de commissie-Oosting.