Komt de ‘Chinese droom’ uit? Konijn van Jade landt vandaag op de maan

De Chinese vlag en de maan.

De Chinese vlag en de maan. Foto AFP / Mark Ralson

BuitenlandWetenschap

Vandaag probeert China, als derde land ooit, zijn eerste ruimtesonde op de maan te zetten. Op 2 december vertrok de raket en vandaag, bijna vijftig jaar na de Russen en Amerikanen, landt het karretje ‘Konijn van Jade’ in principe ook op de maan. Nrc.nl beantwoordt vier vragen over wat de eerste geslaagde maanlanding in 37 jaar zou zijn.

1. Hoe groot is de kans dat het lukt?
De lancering van de raket twee weken geleden ging goed:

Maar hoe groot is de kans dat de landing slaagt? Behoorlijk groot. Volgens medewerker ruimtevaart bij NRC Bruno van Wayenburg zijn er niet echt percentages aan op te hangen, maar kunnen we er wel vanuit gaan dat het goed gaat komen met de landing van vandaag. De Chinezen zijn goed voorbereid, aldus Van Wayenburg.

Toch is er altijd een kans dat het níet slaagt en zijn landingen eerder mislukt, zeker in de begintijd van pogingen tot maanlandingen in de jaren zestig. Bovendien is het alweer een flinke tijd geleden dat men probeerde op de maan te landen. In 1976 landde de laatste, Luna 24 van de Sovjet-Unie. Sindsdien waren er vooral maansondes die baantjes om de maan trokken en soms op de maan neerstortten, maar er waren geen sondes meer die veilig landden. Toch een beetje spannend dus.

Hoe de landing, als alles wel goed verloopt, in zijn werk gaat? Sinds 6 december draait de Chinese raket, met daarin het karretje en de lander, in een baan om de maan, op zo’n honderd kilometer van het oppervlak. Afgelopen dinsdag maakte de lander zich los van de raket. Sindsdien beweegt hij zich in een baan dichter tot het oppervlak: tussen de honderd en vijftien kilometer van de grond. Vandaag zullen de remraketten worden afgevuurd en zal het toestel dalen, en uiteindelijk landen. Morgen komt het Konijn van Jade dan naar buiten rijden.

2. Wat wil China wetenschappelijk bereiken met de maanlanding?
De aandacht voor maanvaart is al decennia verslapt. Het hoogtepunt uit 1969 - mensen op de maan zetten - zorgde ervoor dat daarna weinig eer meer te behalen viel.

Neil Armstrong, in 1969 de eerste man op de maan.

Neil Armstrong, in 1969 de eerste man op de maan. Foto ANP

Althans, dat denken velen. Maar maandeskundige Wim van Westrenen, hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, zei gisteren in NRC dat er volgens hem nog wel wat te halen is op de maan:

“Het is een misvatting dat die 380 kilogram maanstenen die de Apollo-astronauten terugbrachten, ons alles vertellen wat we willen weten. En er zijn enorme stukken van de maan waar we geen enkele steen van hebben. We begrijpen nog niet eens hoe de maan ooit gevormd is.”

Het plan is dat de lander, met camera’s aan boord en een zogenaamde ‘alfastralings-röntgenspectrometer’, maansteen gaat analyseren. Met een telescoop en een speciale camera zal bovendien het poollicht op aarde in kaart worden gebracht. Maar er is meer. De “wetenschappelijke primeur” aan de missie, zo meldt Van Wayenburg, is een grondradar onder het karretje die de ondergrond tot vijftig meter diepte in beeld kan brengen. De dikte van lavastromen kan zo gemeten worden, en dat kan ons straks veel vertellen over de geologische geschiedenis van de maan.

De instrumenten op de lander moeten het ongeveer een jaar doen, het zeswielige karretje op zonne-energie zal drie maanden functioneren en volgens de planning in die tijd honderd kilometer rijden.

3. … En wat nog meer?
China heeft niet alleen puur wetenschappelijke aspiraties met de landing. Dat het om meer gaat, is al af te lezen in de naam van de missie en de sonde. De missie maakt deel uit van het Chinese Chang’e-programma, vernoemd naar de Chinese maangodin met dezelfde naam. En het karretje kreeg de naam Yutu, vertaald dus ‘Konijn van Jade’, naar het lievelingsdier van de maangodin.

De missie is perfect om het Chinese patriottisme te versterken, schrijft NRC’s China-correspondent Oscar Garschagen. De media verkeren al weken in een “geregisseerde extase”:

Toen twee weken geleden de Chang’e-capsule met het maankarretje aan boord werd gelanceerd, vielen huilende technici van China National Space Administration (CNSA) de al even ontroerde verslaggevers van de televisie in de armen. [...] De maanexpedities moeten, zeggen staatsjournalisten, gezien worden als een vervulling van de “Chinese droom”.

Voor de Communistische Partij is de maanexpeditie een vertoon van prestige, welvaart, nieuwe inzichten en geostrategische invloed. Daar komt nog bij dat er militaire aspecten aan een expeditie en het Chinese ruimtevaartprogramma zitten: meer ruimtekennis kan volgens Garschagen helpen bij de ontwikkeling van militaire en civiele communicatie- en spionagesatellieten – en mogelijk zelfs een Chinees Star Wars-schild. China ontkent agressieve bedoelingen.

Maar ook in China zelf vindt niet iedereen de landing een droom, mede door de kosten:

Een bloggende moeder vroeg zich gisteren af waarom zij wakker wordt met een eindeloze stroom voor haar weinig relevant ruimtevaartnieuws, terwijl zij en haar hoestende kind “niet naar buiten kunnen zonder mondkapjes wegens de luchtvervuiling”. En zij is niet de enige die vraagtekens plaatst bij de eerste Chinese expeditie naar een veraf gelegen hemellichaam.

Chinezen met mondkapjes tegen de zware luchtvervuiling lopen langs een ‘Chinese Droom’-poster in Peking. Foto AFP / Mark Ralston

4. En straks… weer mensen op de maan?
Er is nog een reden dat deze missie van wetenschappelijk én cultureel belang is voor China. De raket lijkt groter en zwaarder dan noodzakelijk voor deze missie. Vermoedelijk is het echte hoofddoel dan ook om ervaring op te doen voor een latere bemande landing, die China al aangekondigd heeft. China wil in 2020 een Chinese man of vrouw op de maan hebben. Misschien is er over een tijdje dan weer, voor het eerst sinds 1972, een mens op de maan te bewonderen. Een klein stapje voor een mens, maar een reuzensprong voor China?

Lees meer over:
Chang'e
china
Konijn van Jade
maan
Yutu

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief