Overzicht: reacties op overlijden Mandela - ‘moreel leidsman van de wereld’

SAFRICA-CLINTON-MANDELA-OBIT

Bill Clinton en Nelson Mandela tijdens een ontmoeting in Kaapstad tijdens het presidentschap van Clinton. Foto AFP / Odd Andersen

door:
  • filter: ×
Buitenland

Koning Willem-Alexander: inspirerend voorbeeld

In een brief aan de nabestaanden van Nelson Mandela heeft Koning Willem-Alexander Madiba ook geprezen:

Twitter avatar KHtweets Koninklijk Huis De Koning in brief aan nabestaanden van oud-president Nelson Mandela: “His wisdom, integrity and kindness set an inspiring example.” 6 december

Het Koninklijk Huis heeft een bijzondere band met de donderdag overleden oud-president van Zuid-Afrika. Mandela was te gast op de bruiloft van Willem-Alexander en Máxima. Prinses Beatrix ontmoette Mandela diverse keren tijdens haar periode als koningin.

Koning Willem-Alexander

Muziekster Bono in Time: niet naïef

"Mandela zal herinnerd worden als een bijzonder mens vanwege de omwenteling in Zuid-Afrika. Maar bovenal, was hij iemand die het beeld van Afrika als continent in chaos, omvormde tot een meer romantisch beeld, dat meer overeenkwam met het landschap en de trots van de inwoners van dat land. Hij was ook een praktische realist zoals zijn economische beleid aangaf. Voor heem waren principes en pragmatisme goed verenigbaar. Hij was een idealist, die niet naïef was, iemand van het compromis."

Bono

Oprah Winfrey: een geschenk aan ons allen

"Het was een van de grootste gebeurtenissen in mijn leven om ooit uitgenodigd te worden bij hem thuis, wat tijd te spenderen met hem en hem te leren kennen. Hij was alles wat ik over hem gehoord had en meer; nederig, niet verbitterd, majesteitelijk en gracieus. En altijd in voor een goede grap.Hij zal altijd mijn held zijn, een geschenk aan ons allemaal."

Oprah Winfrey

Pelé: hij was mijn held

De Braziliaanse voetballegende Pelé:

Twitter avatar Pele Pelé Today, I am very saddened. Nelson Mandela was one of the most influential people in my life. http://t.co/zzixsqm1Af 6 december

Twitter avatar Pele Pelé He was my hero, my friend, and also a companion to me in our fight for the people and for world peace. 6 december

Twitter avatar Pele Pelé Let us all continue his legacy with purpose and passion. 6 december

Pelé

Dalai Lama: verlies goede vriend

De Dalai Lama heeft in een brief aan de familie van Mandela geschreven dat hij “een goede vriend” heeft verloren. Hij noemt Mandela een “man van moed, principes en onbetwistbare integriteit”.

“Het beste eerbetoon dan we hem kunnen geven is alles doen wat we kunnen om bij te dragen aan de eerbied voor de eenheid van de mensheid en om te werken aan vrede en verzoening.”

Dalai Lama

Prins William: tragisch

De Britse prins William en zijn vrouw Kate Middleton waren vanavond in Londen bij de Europese première van Mandela: Long Walk To Freedom toen ze het nieuws hoorden.

prins william

Bill Gates: hij veranderde de wereld

De Amerikaanse ondernemer Bill Gates:

Twitter avatar BillGates Bill Gates Every time Melinda and I met Nelson Mandela, we left more inspired than ever. His grace and courage changed the world. This is a sad day. 5 december

Bill Gates

Nicolas Maduro: eeuwig voortleven

De Venezolaanse president Nicolas Maduro:

“Negen maanden na de dood van onze commandant (Hugo Chavez) is er nog een van de reuzen onder de mensen van de wereld heengegaan vandaag. Madiba, je zal eeuwig voortleven!”

Nicolas Maduro

Paul Simon: grote leider

Zanger Paul Simon:

"Mandela was een van de grote leiders en docenten van de twintigste eeuw. Hij bedacht een model voor sterfelijke vijanden om hun haat te overwinnen, en door mededogen de weg te vinden om een natie te herbouwen gebaseerd op waarheid, gerechtigheid en de kracht van vergeving. Zijn overlijden moet de wereldwijde inspanning voor vrede inspireren."

Het album Graceland van Paul Simon was in 1986 omstreden omdat Simon de plaat deels opnam in Zuid-Afrika, met Zuid-Afrikaanse musici, terwijl er een culturele boycot gold tegen dat land met zijn apartheidspolitiek.

Paul Simon

Aretha Franklin: voorbeeld van moed

Zangeres Aretha Franklin:

"Wat een trieste dag dat zo’n groot man is heengegaan en naar boven is verhuisd. Het meest bijzondere was hoe hij boven zijn gevangenschap stond en hoe hij zichzelf verhief boven de apartheid en de haat om het land te verenigen. Een ongelooflijk voorbeeld van humaniteit en moed."

Aretha Franklin

Mohammed Ali

De Amerikaanse bokslegende Mohammed Ali:

"Wat ik me het best zal herinneren over Mr. Mandela is dat hij een man was wiens hart, ziel en geest niet kon worden ingesloten of tegengehouden door raciale en economische onrechtvaardigheden, metalen tralies of haat en wraak."

Foto EPA

Mohammed Ali

Desmond Tutu: onberispelijke moraliteit

In een column op de site AllAfrica.com zegt de Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu dat Nelson Mandela met "kop en schouders boven zijn tijdgenoten uitstak".

"Een kolos van onberispelijke moraliteit en integriteit, de meest bewonderde persoon ter wereld."

Hij heeft ook kritiek. Zo was Mandela volgens hem te loyaal tegenover zijn partijgenoten. Hoewel sommige ministers niet goed functioneerden, liet hij ze toch zitten. Ook schatte hij de schaal van het AIDS-probleem niet goed in, een fout die hij volgens Tutu later wel inzag.

Lees de hele column hier.
.

Desmond Tutu

Angela Merkel: rouw

De Duitse bondskanselier Angela Merkel:

“Samen met de inwoners van Zuid-Afrika rouwen we in Duitsland om de dood van Nelson Mandela. Zijn naam zal voor altijd verbonden blijven aan de strijd tegen de onderdrukking van zijn mensen en de overwinning op het regime van de apartheid.”

Foto EPA / Jon Hrusa

Angela Merkel

Bram van Ojik: voorbeeld

GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik:

"Mandela is een geweldige bron van inspiratie, een voorbeeld. Veerkracht, tolerantie, verzoening en zonder enige wrok het beste doen. Hij heeft een land dat totaal gebroken was kunnen verenigen.''

Bram van Ojik

Benjamin Netanyahu: nooit arrogant

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu:

"Nelson Mandela was van een van de meest eerbare figuren van onze tijd. Hij was de vader van zijn volk, een man met visie, een vrijheidsstrijder die geweld afwees. Hij zette een persoonlijk voorbeeld voor zijn mensen in de lange jaren die hij in de gevangenis doorbracht. Hij was nooit arrogant. Hij werkte om de tranen in Zuid-Afrikaanse samenleving te drogen en met zijn karakter is hij erin geslaagd om uitbarstingen van rassenhaat te voorkomen. Hij zal worden herinnerd als de vader van het nieuwe Zuid-Afrika en als een uitstekende morele leider."

Benjamin Netanyahu

Alexander Pechtold: verschil kunnen maken

D66-leider Alexander Pechtold:

"Met Nelson Mandela is een groot mens overleden. Door zijn bewonderenswaardige vastberadenheid heeft hij het verschil kunnen maken, niet alleen voor mensen in Zuid-Afrika, maar wereldwijd. Hij streed voor vrijheid en won die strijd. Hij vocht tegen de ongelijkheid van de apartheid en won dat gevecht. Mensen met zo’n grote betekenis zijn zeldzaam in de wereldgeschiedenis.'

Alexander Pechtold

Halbe Zijlstra: bijzonder mens

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra:

"Met het overlijden van Nelson Mandela is een groot politicus, maar vooral een bijzonder mens heengegaan. Hij gaf Zuid-Afrika zijn vrijheid terug en was een voorbeeld van een leider in de meest pure en eerlijke vorm. Na 27 jaar gevangenschap onder erbarmelijke omstandigheden zette hij zijn strijd tegen de apartheid onverminderd voort. Hij werd dan ook niet voor niets de 'Vader van het Vaderland’ genoemd. Ik wens zijn naasten, maar ook alle Afrikanen, veel sterkte met het verwerken van dit verlies.'

Halbe Zijlstra

Morgan Freeman: held verloren

Morgan Freeman, de Amerikaanse acteur die de rol van Mandela op zich nam in de film Invictus:

"Vandaag heeft de wereld een van de echte helden van de afgelopen eeuw verloren. Nelson Mandela was een man van onvergelijkbare eer, onoverwinnelijke kracht en onverzettelijke vastberadenheid. Een heilige voor velen, een held voor iedereen die geeft om vrijheid en de waardigheid van de mensheid."

Morgan Freeman

Diederik Samsom: grote bewondering

PvdA-leider Diederik Samsom:

"Met het overlijden van Nelson Mandela is de meest inspirerende vrijheidsstrijder en politicus van de afgelopen decennia heengegaan. Ik herinner me het magische moment van zijn vrijlating uit 27 jaar gevangenschap en heb net als de rest van de wereld met grote bewondering gevolgd hoe hij na jarenlange onderdrukking, zonder rancune werkte aan de verzoening van een gespleten land. Daarmee was hij een voorbeeld voor ons allemaal. En dat blijft hij. Zijn strijd, zijn vergevingsgezindheid, zijn charisma en leiderschap zullen ons altijd blijven inspireren."

Diederik Samsom

Herman van Rompuy: één van de grootsten

Europees president Herman van Rompuy:

Twitter avatar euHvR Herman Van Rompuy Nelson #Mandela - one of the greatest political figures of our times. Let's honour his memory by collective commitment to democracy 5 december

Herman van Rompuy

Frans Timmermans: moeilijk te bevatten

Frans Timmermans, minister van Buitenlandse Zaken:

"Het is heel moeilijk te bevatten dat Nelson Mandela niet meer onder ons is. Zuid-Afrika en de hele wereld verliezen niet alleen de meest inspirerende leider van onze tijd, wij verliezen een groot mens, met een groot hart. Want hoe is anders te verklaren dat een man die decennia vastzat omdat hij geloofde in vrijheid en gelijkheid, een man die eindeloze vernederingen onderging, eenmaal weer zelf vrij, zonder bitterheid of rancune de verzoening zocht met zijn vroegere onderdrukker.

Nelson Mandela was een zeldzaam grote geest, die door zijn moed, overtuiging en medemenselijkheid ons allen, de hele mensheid, een sprong voorwaarts liet maken.

Er zullen weinig mensen zijn van mijn generatie wier politieke denken niet mede is vormgegeven door de mens, de vrijheidsstrijder en de verzoener Mandela. Hij leeft voort in onze idealen. Zijn indrukwekkende nalatenschap zal talloze generaties blijven inspireren.”

Frans Timmermans

Sepp Blatter: minuut stilte

FIFA-voorzitter Sepp Blatter zegt aangeslagen te zijn door de dood van Mandela, die hij omschrijft als 'een goede vriend'.

"Wij deelden het onvoorwaardelijke geloof dat voetbal de kracht geeft om mensen te verenigen in vrede en vriendschap. Hij zal voor altijd in ons hart blijven."

Bij de eerstkomende internationale wedstrijden zal een minuut stilte in acht worden genomen ter nagedachtenis aan Mandela.

Sepp Blatter

Prinses Mabel: Mandela eren

Prinses Mabel van Oranje-Nassau:

"Laten we Nelson Mandela eren. Door onze levens te leven in de geest van de vele lessen die hij ons heeft geleerd."

Mabel was van 2008 tot 2012 de eerste directeur van The Elders, een onafhankelijke groep van belangrijke wereldleiders bijeengebracht door Mandela. De koninklijke familie had een bijzondere band met Mandela. Hij werd in 1999 geridderd in de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau, een onderscheiding die Beatrix maar een paar keer uitreikte. Mandela was ook aanwezig bij het huwelijk van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in 2002.

prinses Mabel
Updates door

George H.W. Bush: krachtig voorbeeld

George H.W. Bush, voormalig president van de VS:

"Als president keek ik met verwondering naar de opmerkelijke capaciteit van Mandela om zijn cipiers te vergeven, na 26 jaar onterecht gevangenschap - een krachtig voorbeeld voor verlossing en genade voor ons allemaal."

George H.W. Bush

Jimmy Carter: groot leider

Jimmy Carter, van 1977 tot 1981 president van de Verenigde Staten:

"De mensen van Zuid-Afrika en voorvechters van mensenrechten over de hele wereld hebben een groot leider verloren. Zijn passie voor vrijheid en gerechtigheid bracht nieuwe hoop voor generaties van onderdrukte mensen en door Mandela is Zuid-Afrika vandaag een van de leidende democratieën van de wereld."

Jimmy Carter

Francois Hollande: groot vechter

De Franse president Francois Hollande:

"Nelson Mandela heeft geschiedenis geschreven. Die van Zuid-Afrika en die van de hele wereld. Zijn boodschap zal niet verdwijnen. Hij zal voortduren om vrijheidsstrijders te inspireren, en om mensen die universele rechten verdedigen, vertrouwen te geven."

Francois Hollande

Ban Ki-moon: een inspiratiebron

De VN-Veiligheidsraad stopte met vergaderen toen het nieuws over Mandela naar buiten kwam, om een minuut stilte te houden. Secretaris-generaal Ban Ki-moon:

"Nelson Mandela liet zien wat er voor onze wereld en voor iedereen van ons mogelijk is, als we samen geloven, dromen en samenwerken voor gerechtigheid en menselijkheid."

Ban Ki-moon

Bill Clinton: voorbeeld voor verlossing

Bill Clinton, die president was van de VS tegelijkertijd met Mandela's presidentschap:

"De geschiedenis zal Nelson Mandela herinneren als een kampioen van menselijke waardigheid en vrijheid, van vrede en verzoening."

Twitter avatar billclinton Bill Clinton I will never forget my friend Madiba. http://t.co/UX21ZZG7cg 5 december

Bill Clinton

Frederik Willem de Klerk: heel speciale man

F.W. de Klerk, de laatste blanke president van Zuid-Afrika, met wie Mandela de Nobelprijs ontving in 1993:

"Mandela was een groot verbinder en een heel, heel speciale man in dit opzicht, buiten al het andere wat hij deed."

F. W. de Klerk

Jacob Zuma: onze vader

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma, op het moment dat hij het overlijden van Mandela bekendmaakte:

"Onze mensen hebben een vader verloren. Ook al wisten we dat deze dag zou komen, niets kan ons gevoel van een diep en blijvend gemis wegnemen. Zijn onvermoeibare strijd voor vrijheid leverde hem het respect op van de wereld. Zijn nederigheid, passie en menselijkheid leverden hem hun liefde."

De speech van Zuma:

Jacob Zuma

David Cameron: held van deze tijd

De Britse premier David Cameron:

Twitter avatar David_Cameron David Cameron A great light has gone out in the world. Nelson Mandela was a hero of our time. I've asked for the flag at No10 to be flown at half mast. 5 december

David Cameron

Bors van der Ham: mens met een missie

Boris van der Ham, voormalig Tweede Kamerlid voor D66:

Twitter avatar Borisham Boris van der Ham Mandela gestorven - geen heilige, maar een mens met een missie. 6 december

Boris van der Ham

Barack Obama: man die geschiedenis in eigen handen nam

De Amerikaanse president Barack Obama in een speciaal ingelaste toespraak vanuit het Witte Huis:

Twitter avatar BarackObama Barack Obama President Obama remembers Nelson Mandela: "A man who took history in his hands and bent the arc of the moral universe towards justice." 5 december

Twitter avatar BarackObama Barack Obama "Let us pause and give thanks for the fact that Nelson Mandela lived." —President Obama 6 december

Barack Obama

Frits Wester: bijzonder mens

Politiek RTL- journalist Frits Wester:

Twitter avatar fritswester frits wester Dit stukje steen met beetje dakpan nam ik in 2000 mee uit cel Mandela. Dierbare herinnering aan heel bijzonder mens http://t.co/VFx3bJYLNm 6 december

Frits Wester

Mark Rutte: een verbinder

Premier Mark Rutte:

Twitter avatar MinPres Minister-president over overlijden Mandela: 'Zuid-Afrika en de wereld verliezen een uniek mens en een groot leider'. 5 december

Twitter avatar MinPres Minister-president ‘Mandela had ‘n ongekend charisma & groot moreel gezag. Een verbinder: niet confronterend, maar verzoenend. Herdenken hem met groot respect’ 5 december

Mark Rutte

Wim Kok: de moreel leidsman van de wereld

Oud-premier Wim Kok (PvdA) is "geschokt" door het overlijden van Mandela, zei hij vanavond in Nieuwsuur. Hij heeft Mandela een paar keer ontmoet.

"Hij was de moreel leidsman van de wereld. Er is een vader overleden. Mandela is uitgegroeid tot een symbool van verzoening, van mensen bij elkaar brengen. Dit is een bijzonder moment waaraan in de hele wereld aandacht zal worden besteed. We voelen dankbaarheid voor wat hij voor ons heeft betekend."

wim kok

Ruud Lubbers: werkelijk geweldige man

Oud-premier Ruud Lubbers (CDA) noemt Mandela op Radio 1 een "werkelijk geweldige man". Lubbers roemt de "grootsheid" van Mandela, die hij in de jaren negentig ontmoette in het Zwitserse Davos, samen met de toenmalige Zuid-Afrikaanse president F.W. de Klerk. In Radio 1 zegt hij:

"Zijn boodschap was: geen geweld, we moeten tonen dat wij het aankunnen in Zuid-Afrika. Hij was zelfs mild voor iemand als De Klerk, die toch het hoofd was van het regime dat voor de apartheid had gestaan. Hij straalde uit: ik zit hier niet voor een afrekening maar voor de toekomst van Zuid-Afrika. Die grootsheid van hem viel mij op."

ruud lubbers

Ruud Gullit: zo'n aura, zo'n karma

Mandela zei tegen Ruud Gullit toen hij in 1970 de de Ballon d'Or kreeg uitgereikt dat Gullit tijdens zijn gevangenschap een van zijn weinige vrienden was. In het programma RTL Late Night zegt Gullit daar vanavond over:

"Hij heeft me verteld hoe dat destijds gegaan is. Hoe hij dat beleefd heeft. Hij zei: nu ik eruit ben heb ik vrienden, die had ik daar binnen niet. Jij was een van de weinige vrienden'. Als iemand dat tegen je zegt… Dat is een enorme impact geweest, daar kreeg ik enorme rillingen van. Hij had zo'n aura, karma. Iedereen was altijd onder de indruk van hem."

Nelson Mandela en Ruud Gullit voorafgaand aan een vriendschappelijke voetbalwedstrijd tussen Zuid-Afrika en Nederland (1997). Foto ANP


Ruud Gullit
Lees meer over:
Nelson Mandela

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief