Advies: aanval op Syrië juridisch niet mogelijk zonder mandaat V-Raad

syrië2

Op de achtergrond van de internationale discussie over ingrijpen in Syrië gaat het geweld in het land door. Op deze foto is de schade na een bomexplosie in de oostelijke provincie Raqqa te zien. Foto Reuters / Nour Fourat

Binnenland

Een aanval op Syrië is volkenrechtelijk niet toegestaan zonder mandaat van de VN-Veiligheidsraad. Dat schrijft de volkenrechtelijk adviseur van het kabinet, de Amsterdamse hoogleraar André Nollkaemper, in een advies dat minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans (PvdA) vanmiddag openbaar heeft gemaakt.

“Naar geldend internationaal recht is ingrijpen met militaire middelen in Syrië in de gegeven situatie onrechtmatig”, schrijft Nollkaemper. Het gebruik van chemische wapens biedt geen “rechtsgrondslag” voor geweld. Het begrip ‘humanitaire interventie’, door de VS en Groot-Brittannië gebruikt om mogelijk militair ingrijpen te rechtvaardigen, biedt volgens Nollkaemper “geen afzonderlijke uitzondering op het gebruik van geweld”.

Lees het advies van Nollkaemper hier:

Aan een aanval onder het mom van een humanitaire interventie, zoals Groot-Brittannië voor ogen heeft, zitten veel haken en ogen. Er moet sprake zijn van een ‘dringende noodzaak’. Zo moet er een concrete dreiging zijn dat er opnieuw chemische wapens worden ingezet. Ook hiervoor geldt dat de Veiligheidsraad ermee moet instemmen, en die is tot nu toe verdeeld over Syrië. Bovendien moet eerst vast komen te staan dat er chemische wapens zijn gebruikt, en door wie.

Nollkaemper noemt het ‘uiterst onbevredigend’ dat staten misdrijven kunnen begaan tegen hun eigen bevolking zonder dat de rest van de wereld kan ingrijpen. “Het verdient aanbeveling om te streven naar, en deel te nemen aan, een rechtsontwikkeling die hierin verandering brengt.”

Volgens het regeerakkoord kan Nederland alleen meedoen aan een militaire operatie als daarvoor een “volkenrechtelijk mandaat” is of als er sprake is van een “humanitaire noodsituatie”. Timmermans heeft zich tot nu toe niet uitgelaten of er volgens hem sprake is van zo’n noodsituatie.

Londen: aanval Syrië juridisch wél toegestaan

De Britse regering stelde vanmiddag dat een militaire aanval op Syrië juridisch wel is toegestaan. Het gebruik van chemische wapens door het Syrische regime is een oorlogsmisdaad en een misdaad tegen de menselijkheid, aldus de regering. Een interventie zou echter op humanitaire gronden worden uitgevoerd: het doel is om menselijk lijden te verlichten en voorkomen door het verdere gebruik van chemische wapens te ontmoedigen of te voorkomen.

Groot-Brittannië wil de Syrische regering via een resolutie in de VN-Veiligheidsraad veroordelen. Als een dergelijke resolutie echter wordt geblokkeerd - iets wat Syriës bondgenoot Rusland hoogstwaarschijnlijk zou doen - mag Groot-Brittannië volgens het internationaal recht toch “extreme stappen nemen” om verdere gifgasaanvallen te voorkomen, wordt in het document uiteengezet.

De Britse premier David Cameron heeft het Lagerhuis teruggeroepen om vanmiddag te praten over Syrië. De uitkomst van dit debat is allerminst zeker. De Labour-partij heeft al aangegeven een resolutie die ingrijpen in Syrië goedkeurt niet te zullen steunen, zolang het onderzoek van de Verenigde Naties nog loopt. VN-inspecteurs zijn momenteel in Syrië op zoek naar sporen van het gebruik van chemische wapens.

Kamer debatteert vanmiddag met Timmermans

De Tweede Kamer debatteert op dit moment met minister Timmermans over Syrië. Timmermans schreef gisteren in een brief aan de Tweede Kamer dat de Nederlandse regering vindt dat de uitkomsten van het VN-onderzoek moeten worden afgewacht. Wel voegde hij daar later aan toe dat internationale actie niet kan uitblijven als blijkt dat er in Syrië daadwerkelijk chemische wapens zijn ingezet.

Een meerderheid in de Kamer steunt deze lijn. De PVV wijst op militaire actie af, net al de SP. “Ik wil geen oorlog ingerommeld worden”, zei fractievoorzitter Emile Roemer vanochtend tegen de NOS.

Lees meer over:
Syrië
VN-Veiligheidsraad

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief