Argentijnse oud-dictator Jorge Videla (87) overleden

Videla tijdens het proces tegen hem, eerder dit jaar in Buenos Aires.

Videla tijdens het proces tegen hem, eerder dit jaar in Buenos Aires. Foto AFP / Juan Mabromata

Buitenland

De Argentijnse oud-dictator Jorge Videla is vanochtend op 87-jarige leeftijd overleden in zijn cel. Dat zei een woordvoerder van de regering tegen Reuters.

Videla was van 1976 tot 1981 president van het land. Zijn regime staat bekend om het martelen en laten verdwijnen van tegenstanders tijdens de Guerra Sucia, de ‘vuile oorlog’, zoals de periode van het dictatoriale Argentinië tussen 1976 en 1983 wordt genoemd. In december 2010 werd hij veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor misdaden tegen de menselijkheid.

Jorge Zorreguieta, de vader van koningin Máxima, had onder Videla twee belangrijke functies: van 1976 tot 1979 was hij onderstaatssecretaris van Landbouw en daarna twee jaar staatssecretaris van Landbouw en Veeteelt. Zorreguieta houdt vol dat hij niets geweten heeft van de verdwijningen.

Volgens de Argentijnse krant Clarín is Videla in zijn slaap overleden.

Videla liet mensen verdwijnen of bracht ze naar martelcentra

Videla zette in maart 1976 samen met admiraal Emilio Massera en luchtmachtgeneraal Agosti president Isabel Martínez de Perón, de weduwe van Juan Perón, aan de kant. Onder het bewind van Pérons vrouw was het land afgegleden naar een staat van politieke chaos. De staatsgreep werd dan ook verwelkomd door de traditionele Argentijnse elite – de grondbezittende klasse en de grote agrarische exporteurs.

In de ‘vuile oorlog’ die volgde, roeiden de militairen in korte tijd de guerrillabewegingen uit en maakten ze de halfcriminele vakbeweging monddood. Vervolgens rekenden ze af met de ‘ideologen van de subversie’ – intellectuelen, journalisten, kunstenaars, docenten, professoren, geestelijken – alsmede met scholieren, studenten en politieke ballingen uit buurlanden die in de voorafgaande jaren naar Buenos Aires waren gevlucht. De gangbare methode van het staatsterrorisme was het laten verdwijnen van mensen. Verder waren er concentratiekampen en martelcentra in militaire bases. Mensenrechtenorganisaties schatten het aantal doden op 30.000.

Veroordeeld tot levenslang, maar geen berouw

Pas in 2005 werd een Amnestiewet die het berechten van leden van de junta voorkwam, nietig verklaard. Videla nam de volle verantwoordelijkheid voor wat er tijdens zijn presidentschap gebeurde. Eind 2010 volgde de veroordeling tot levenslang.

Het NOS-item over de veroordeling, 23 december 2010:

In 2012 kreeg Videla nog eens vijftig jaar opgelegd voor de diefstal van tientallen baby’s. Vrouwelijke gevangenen die tijdens zijn bewind zwanger raakten, ‘verdwenen’ nadat ze waren bevallen. Hun baby’s werden met vervalste papieren ondergebracht bij militairen of aanhangers van het regime.

In april vorig jaar, bij de eerste bekentenis van Videla dat er onder zijn regime duizenden tegenstanders waren ‘verdwenen’ - dat wil zeggen: ontvoerd en vermoord - toonde hij geen enkel berouw. In een boek dat toen verscheen noemde hij het een noodzakelijk kwaad, om te voorkomen dat die linkse groepen de macht zouden grijpen.

“Laten we zeggen dat 7.000 of 8.000 mensen moesten sterven om de oorlog tegen subversie te winnen. Er was geen andere oplossing.”

In maart van dit jaar kwam hij met een ‘laatste provocatie’, zoals de krant Clarín het toen noemde: hij riep vanuit de gevangenis op tot een staatsgreep.

‘Meesten vinden: opgeruimd staat netjes’

Peter Scheffer, correspondent in Argentinië voor verschillende Nederlandse media, zegt op Twitter:

Twitter avatar peter_scheffer Peter Scheffer reacties uit #Argentinië zijn wisselend maar meesten vinden ‘opgeruimd staat netjes’ #Videla 17 mei 2013

Twitter avatar peter_scheffer Peter Scheffer Argentijnse radio Mitre meldt dat er spontane vreugdedemonstraties zijn aangekondigd op het Plaza de Mayo #Videla #Argentinië 17 mei 2013

Twitter avatar peter_scheffer Peter Scheffer uiteraard zijn er ook Argentijnen die treuren om dood #Videla maar die houden zich heel stil #dictatuur #Argentinië 17 mei 2013

‘Over deze dode heb ik niets goeds te melden’

Rutte reageerde vanmiddag tijdens zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad op de dood van de oud-dictator. Hij zei dat hij zich aansluit bij de woorden van Frans Timmermans, die eerder op de middag zei: “Over de doden niets dan goeds, maar over deze dode heb ik niets goeds te melden.”

Lees meer over:
Agosti
Argentinië
Buenos Aires
Emilio Massera
Frans Timmermans
Isabel Martínez de Perón
Jorge Videla
Jorge Zorreguieta
Juan Perón
Mark Rutte

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief