‘Muzieksmaak is aan te leren’ – herrie kan mooi worden als het went

Muziek

Jonge muzikanten van het Afghan Youth Orchestra en het Scarsdale High School orchestra speelden eerder deze maand samen in New York. Ze speelden stukken waarin traditionele Afghaanse en Westerse muziek waren vermengd. Foto AP / Jim Fitzgerald

Cultuur

Over smaak valt niet te twisten, heet het. Dus ook niet over muzieksmaak. De één houdt van punk, de ander vindt dat ‘herrie’. Sommigen gaan helemaal uit hun dak op R&B, terwijl anderen alleen klassiek ‘echte muziek’ vinden. Uit Australisch onderzoek blijkt echter dat we elke muzieksoort (letterlijk) kunnen leren waarderen.

Onderzoekers van de Universiteit van Melbourne hebben namelijk onlangs aangetoond dat het plezier dat wij beleven aan muziek grotendeels afhangt van de hoeveelheid dissonantie die wij horen in een melodie. Daarbij gaat het onder meer om de moeilijkheid die wij ervaren in de muziek en de gevoelsmatige ruw- en hardheid ervan.

Het blijkt dat wij meer dissonantie ervaren in muziek als wij minder gewend zijn aan de muzieksoort. Dit lijkt onder meer te komen doordat wij in akkoorden die we nog nooit hebben gehoord moeilijk de afzonderlijke noten kunnen onderscheiden die samen het akkoord vormen. Dat schrijft het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic in een artikel naar aanleiding van het Australische onderzoek.

Uiteraard bleek in het onderzoek dat getrainde musici beter zijn in het onderscheiden van de noten in onbekende akkoorden dan leken. Het verklaart wellicht waarom zij doorgaans voor meer verschillende soorten muziek waardering hebben. Voor het oor van een leek kunnen noten die samen een onbekend akkoord vormen sneller ‘onprettig’ klinken.

Je kunt jezelf leren van een bepaalde muzieksoort te houden

Het kan wellicht verklaren waarom moderne klassieke muziek door veel mensen als ingewikkelder wordt ervaren dan klassieke werken van Mozart, Bach en Beethoven. Die hebben we immers allemaal bewust of onbewust al vele keren gehoord.

En het verklaart misschien ook waarom ouders zelden de (elektronische) muziek van hun kinderen waarderen – het is muziek waarmee zij niet vertrouwd zijn. Jongeren daarentegen gaan na hun puberteit andersom vaak wel The Beatles en de The Rolling Stones waarderen.

Als het klopt wat de Australische onderzoekers stellen is het voordeel dat je, als je bijvoorbeeld veel vrienden hebt die van jazz houden, jezelf kennelijk kunt trainen om jazz leuk te gaan vinden. Simpelweg door af en toe mee te gaan naar een concert. Het zou bovendien beteken dat jongeren, als zij af willen van het gezeur van hun ouders over de herrie die zij op hun kamer draaien, die muziek simpelweg keer op keer moet blijven opzetten, totdat hun ouders er aan zijn gewend.

Want zelfs het eeuwenoude ‘do re mi’, dat ons in de Westerse muziekcultuur zo ‘natuurlijk’ harmonisch klinkt, is bijvoorbeeld helemaal niet zo ‘natuurlijk’, stelt The Atlantic. De toonladder werd door Pythagoras in het oude Griekenland (dezelfde Pythagoras als van de beroemde wiskundige stelling) geïntroduceerd. Hij baseerde hem op wiskundige theorie. Dat ‘do re mi’ nu zo natuurlijk klinkt voor ons Westerlingen, komt vooral doordat wij hem daarna eeuwenlang hebben gehoord en hij dus steeds vertrouwder is geworden. Muzieksmaak lijkt kortom werkelijk meer nurture dan nature.

Lees meer over:
muziek
Pythagoras
Smaak
The Atlantic

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief