Ushi, net zo fout als Zwarte Piet - Waarom zwijgt Nederland?

ushi

Illustratie uit nrc.next van Hajo.

In haar nieuwe, door recensenten afgekraakte film Ushi must marry verkleedt Wendy van Dijk zich opnieuw als klungelige Japanse. Ushi is een racistische karikatuur, schrijft Anastasia Hacopian vanochtend in een opiniestuk in nrc.next.

Ushi must marry ging deze week in première en werd door de Nederlandse filmjournalisten vernietigend ontvangen. In de film gaat Ushi bij beroemdheden op zoek naar de ideale man en dat resulteert volgens filmrecensent André Waardenburg van NRC in een “nieuw dieptepunt in de Nederlandse filmgeschiedenis”.

“Zelfs de bloopers zijn niet leuk”, fluisterde een vrouw bij de persvertoning. Inderdaad; hoeveel slechte slapstick kan een mens verdragen? In deze pijnlijk onleuke ‘komedie’ valt een man niet één, maar drie keer uit bed, wordt met taarten gegooid, zakt een dikke sumoworstelaar, wiens lillende buik expres op een bilnaad moet lijken, door het bed nadat hij even ervoor met veel lawaai de wc gebruikte – hij is de huwelijkskandidaat die Ushi’s moeder naar voren schuift.En kan het wel, een blanke schminken tot etnisch stereotiepe Japanse? In Amerika zorgde in 1961 Mickey Rooney met spleetogen en konijnentanden in Breakfast at Tiffany’s al voor grote ophef. In Nederland is zoiets geen probleem. Vreemd.

Hollandse liefde voor Ushi ‘doorn in het oog’

Dat vindt Anastasia Hacopian ook vreemd. De Amerikaanse van Japanse en Iraanse afkomst, die sinds acht jaar in Nederland woont, schrijft vanochtend in een opiniestuk in nrc.next dat ze “versteld staat van de typisch Nederlandse voorliefde voor racistische karikaturen die in deze film wordt tentoongespreid”.

“Ik hou van Nederland, maar de Hollandse liefde voor Ushi Hirosaki blijft mij een doorn in het oog.”

Bekijk de trailer van Ushi must marry:

Haar ontsteltenis sluit aan bij de onlangs door Bas Heijne omschreven culturele kloof tussen Nederland en de wereld. In zijn nieuwjaarsessay schreef Heijne onder meer over het onbegrip van de internationale gemeenschap voor Zwarte Piet, die elke discussie overleeft.

Volgens Hacopian verbinden Amerikanen Zwarte Piet met blackface, het in diskrediet geraakte Amerikaanse gebruik om de gezichten van blanke mannen zwart te verven en daarmee Afro-Amerikanen belachelijk te maken. Blackface is in Amerika al lange tijd not done. Dat geldt voor het nadoen en belachelijk maken van Amerikanen van een andere etnische afkomst, zoals de Japanse, stelt de Amerikaanse.

Wat zegt het succes van Ushi over Nederlanders anno 2013, vraagt Hacopian zich af.

Geen bekende Nederlander zegt: “mensen zitten er niet op te wachten dat je zo’n Aziatisch typetje speelt.” Volgens de kijkcijfers vinden Nederlanders het reuzeleuk als een Nederlander zich als Japanner voordoet en zichzelf belachelijk maakt. Ushi – ‘koe’ in het Japans – is een belediging.

‘Waarom mocht Dushi niet, en waarom mag Ushi wel?’

Ze verbaast zich er over dat het Antilliaanse typetje van Wendy van Dijk, Lucretia “Dushi” Martina, in 2009 wel tot verontwaardiging leidde en Ushi niet. Zo vonden kijkers van Telecuraçao haar Dushi-imitatie een “belediging” en een oud-minister en een oud-minister in Curaçao vond het programma “een misplaatste en mislukte satire”. Albert Verlinde had begrip voor de kritiek:

“Het is natuurlijk logisch dat als je een donkergekleurd type speelt dat je kan voorstellen dat mensen daar niet op zitten te wachten.”

Wendy van Dijk daarentegen liet destijds weten de kritiek niet te begrijpen. Ze zou eigenlijk de Hollanders op de hak nemen.

Van Dijk kwam met een nieuw typetje: de autochtone Nederlandse, Loesie, die de plaats van Dushi innam en de zendtijd mocht delen met Ushi.

Hacopian vraagt zich verbaasd af: waarom mocht Dushi niet, en waarom mag Ushi wel?

Als Japanners in Nederland zich door Ushi beledigd voelen dan zeggen ze daar niets over. Want klagen en toegeven beledigd te zijn, dat hoort niet in de Japanse cultuur. Maar keurt hun zwijgen deze karikatuur ook goed? Natuurlijk niet. Maar jammer genoeg zwijgt ook de rest van Nederland.

Filmjournalisten vernietigend over Ushi must marry

De Nederlandse filmjournalisten kunnen in ieder geval niet lachen om de film Ushi must marry. In handen van regisseur Paul Ruven wordt Ushi zo plat als haar brilleglazen, schrijft Hans Nauta in Trouw. Het Parool noemt het script een “aaneenschakeling van uitgeschreven en geïmproviseerde sketches, gebouwd op humor van bedenkelijk niveau”.

De kop van de recensie in De Volkskrant heeft de veelzeggende kop: Verlos ons en Wendy van Ushi. Recensent Bor Beekman schrijft:

Gevoelens van schaamte gaan over in medelijden. Arme vrouw achter bril, pruik en make-up. Tegen het einde van haar film klimt een suïcidale Ushi in een raampost, omdat ze nog geen geschikte man heeft gevonden. Spring Ushi spring, hoor je jezelf denken. Verlos ons, en verlos Wendy.

Regisseur en scenarist Paul Ruven zei tegen het AD niet wakker te liggen van de negatieve recensies.

“Komedies als Mr. Bean, Flodder, Filmpje! en Dumb & Dumber worden door de serieuze filmpers in de regel afgemaakt. Alle Nederlandse filmmakers weten: critici hebben het niet op pretentieloze lachfilms. Maar deze film is helemaal niet voor de serieuze filmpers, maar voor een leuk avondje lachen.”

En Wendy van Dijk? Die liet eind vorig jaar al weten dat ze voorlopig afscheid neemt van haar alter ego’s Ushi, Dushi en Loesie. Ten RTL zei ze:

“Ik denk dat de Ushi-film een heel mooie afsluiter is.”

Abonnees van nrc.next kunnen het volledige opiniestuk van Anastasia Hacopian hier lezen.

Lees meer over:
Anastasia Hacopian
Ushi must marry
Wendy van Dijk

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief