Nederlandse ontwikkelaars klagen Facebook aan

Het patent dat de Nederlandse softwareontwikkelaar Jos van der Meer in 1998 aanvroeg voor een 'persoonlijk webdagboek'. Het werd in 2001 toegewezen.

Het is een opmerkelijke claim: sociaal netwerk Facebook wordt aangeklaagd wegens de schending van een patent van een Nederlandse softwareontwikkelaar. Niet Facebook-oprichter Mark Zuckerberg maar de inmiddels overleden computerwetenschapper Jos van der Meer zou de grondlegger van sociale media zijn.

Dat is in ieder geval de insteek van een aanklacht die vorige week is ingediend bij een Amerikaanse rechter in Virginia. Facebook is als bekend techbedrijf het  mikpunt van tientallen patentenclaims. In deze zaak is nog geen schadebedrag genoemd.

Het gaat om twee vindingen die Jos van der Meer in 1998 liet patenteren in de VS. Ze werden in 2002 en in 2001 toegewezen. Het patent beschrijft onder meer een ‘persoonlijk webdagboek’, een gebruiksvriendelijke manier om webinhoud van derden te rangschikken op een eigen pagina. De technologie lijkt volgens de aanklagers sterk op de manier waarop meer dan een miljard Facebook-gebruikers elkaars berichten en foto’s liken - ‘vind ik leuk’ op z’n Nederlands.  Ook de manier waarop Facebook online reclame toont zou te herleiden zijn tot het patent. Van der Meer, die in 2004 op 44-jarige leeftijd overleed, legde ook het webdomein ‘surfbook.com’ vast.

Fenomeen 

Jos van der Meer werkte in de jaren negentig bij het kleine Nederlandse softwarebedrijf Aduna, samen met zijn broer Wil van der Meer. „Jos was gefascineerd door de snelle groei van het web”, vertelt zijn 66-jarige broer. „Hij zag dat de hoeveelheid data exponentieel toenemen en wilde dat fenomeen onderzoeken.” Jos begon een eigen bedrijfje in Amersfoort, Aidministrator,  en werkte samen met onder meer de Amsterdamse hoogleraar computerwetenschap Frank van Harmelen aan een methode om gegevens met vrienden te delen, inclusief privacyinstellingen. Van Harmelen is gespecialiseerd in het semantisch web.

„We hebben eind jaren negentig samen geprobeerd om de uitvinding van Jos onder de aandacht te brengen bij Nederlandse uitgevers, zoals VNU en De Telegraaf Tijdschriftengroep. Maar zij zagen er niets in.” Ook de Amerikaanse provider America Online wees het idee van Van der Meer af, zegt zijn broer.Zo bleef het bij een gepatenteerd idee, zonder dat het tot een daadwerkelijk product kwam.

Wil van der Meer schakelde in mei vorig jaar –het moment waarop Facebook naar de beurs ging – het Amerikaanse patentenbureau Rembrandt IP in. Zij laten zich vertegenwoordigen door advocatenkantoor Fish & Richardson, gespecialiseerd in patentrecht. In hun aanklacht beschrijven ze Jos van der Meer als de grondlegger van het sociale web. Facebook zou zelf  al referenties naar het Van der Meer-patent gemaakt hebben. Behalve Facebook klagen ze ook het Amerikaanse softwarebedrijf Add-this  aan wegens patentschending.

Erkenning

Wil van der Meer zegt niet te weten waarom Rembrandt IP Facebook aanklaagt en niet andere sociale netwerken zoals Hyves, Friendster of MySpace. En waarom wachtte hij zo lang met het indienen van de claim? „Toen Jos plotseling overleed  waren we daar compleet kapot van en hebben we het aanvankelijk laten liggen. De afgelopen jaren kreeg ik telkens e-mails van Amerikaanse patentenbedrijven die vroegen wat we met de uitvinding gingen doen. Mocht de eis worden toegewezen dan zou Facebook een schadevergoeding moeten betalen.  Wil van der Meer zegt dat het hem gaat om „erkenning, niet om geld.” Hij zou geen indicatie hebben gekregen van een mogelijk schadebedrag.

Ongrijpbaar

Softwarepatenten zijn vaak ongrijpbaar als het gaat om algemene ideeën. Ze zijn ook inzet van slepende rechtszaken, zoals de laatste jaren tussen technologiebedrijven Apple en Samsung. Zij proberen elkaars marktaandeel in smartphones terug te dringen. Daarnaast zijn er bureaus als Rembrandt IP, die patenten opkopen en vervolgens met rechtszaken te gelde te maken. Op de website van Rembrandt IP staat beschreven hoe een Taiwanees echtpaar een schadevergoeding van 47 miljoen dollar kreeg omdat ze een vinding voor contactlenzen gepatenteerd hadden die door grote bedrijven werd overgenomen.

Facebook, begonnen in 2004,  is niet het eerste en niet het enige sociale netwerk. Maar als bekend webbedrijf wordt het vaak beschuldigd van het schenden van patenten, zeker sinds de beursgang in mei 2012.  Daarbij werd meestal een forse schadevergoeding geëist maar zelden toegekend. De bekendste klacht is die van de Winkelvoss-tweeling, studiegenoten van Mark Zuckerberg die hem ervan beschuldigden hun idee gestolen te hebben. Facebook betaalde de Winkelvoss-broertjes uiteindelijk 65 miljoen dollar uit, waarvan 45 miljoen in aandelen.

De aanklacht wegens schending van de patenten van de Nederlandse uitvinder wordt binnen enkele weken behandeld. Facebook wil geen commentaar geven op de aantijgingen, laat een woordvoerder weten.