Cookiemuur publieke omroep niet rechtsgeldig – ‘ongelukkige voortrekker’
Wie geen cookies accepteert kan geen programma's van de publieke omroep kijken op uitzendinggemist.nl. Foto Foto ANP / Lex van Lieshout
De cookiemuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) is niet rechtsgeldig. Dat schrijft de Volkskrant vandaag. Aanleiding is een brief van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP). Wie cookies niet accepteert kan nauwelijks inhoud van websites als uitzendinggemist.nl en omroep.nl bekijken.
Sinds half oktober zitten de eerder genoemde websites, en ook andere websites zoals nrc.nl achter een zogenaamde cookiemuur. Een cookie is een bestand dat een website plaatst op de computer van een gebruiker. Dat bestand onthoudt klikgedrag en voorkeuren.
Geen sprake van in vrijheid gegeven, rechtsgeldige toestemming
Wie de inhoud van websites als uitzendinggemist.nl wil bekijken moet eerst cookies accepteren van derden als Facebook en Twitter. Weigeren betekent dat hij de website niet of nauwelijks opkomt. Het CBP schrijft:
“Van in vrijheid gegeven, rechtsgeldige toestemming is geen sprake.”
En NRC-columnist Marc Chavannes schreef half januari:
“Voor weigeraars is er een Oost-Duitse site beschikbaar met wat kale nieuwsberichten; naar Uitzending Gemist kunt u fluiten.”
NPO zegt dat afwijkende aanpak nodig is op basis van mediawet
De aanpak van NPO is opmerkelijk, schrijft de Volkskrant, omdat de meeste websites alleen toestemming vragen voor cookies die specifieke functies mogelijk maken, zoals het bekijken van YouTube-filmpjes. Wie niet accepteert, kan de rest van de site wel nog gewoon bezoeken.
De NPO zegt hier van af te moeten wijken, omdat zij als gesubsidieerde instelling wettelijk verplicht is om bezoekersstatistieken bij te houden. En daavoor zijn volgens de NPO cookies vereist.
De taken van de NPO zijn vastgelegd in de mediawet. Daarin staan afspraken over:
“Kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen voor het media-aanbod en het publieksbereik van de landelijke publieke mediadienst.”
In de prestatieovereenkomst staat onder “vergroten bereik” over video, aldus een artikel van nrc.next eind vorig jaar:
“De publieke omroep bereikt gemiddeld over de gehele concessieperiode wekelijks 85 procent van de Nederlanders.”
Op de NPO-websites is ook video en audio te zien en horen. En zij vallen zodoende onder het bereik van video en audio. Prestaties moeten dus volgens de wet inderdaad worden bijgehouden.
Het argument over de bezoekersstatistieken is maar half waar
Next checkt analyseerde deze stelling eind vorig jaar, en concludeerde:
“De NPO zegt dat zij zich door de wet gedwongen voelt cookies te plaatsen. Op hun website staat alleen onder het kopje ‘webstatistieken’ dat dit wettelijk nodig is. Hoewel bezoekersstatistieken ook op een andere manier bij te houden zijn, kan dat inderdaad het meest nauwkeurig via cookies. De andere cookies die worden gebruikt voor sociale media en advertentiedoeleinden worden niet geplaatst ten behoeve van een wet. Het is technisch gezien mogelijk de bezoeker de keuze te geven om sommige cookies wel en sommige cookies niet te accepteren, maar die mogelijkheid geeft de NPO niet. Al met al beoordelen wij de stelling dat de wet de publieke omroep verplicht om cookies te plaatsen als half waar.”
Chavannes legde een paar weken geleden in zijn opiniestuk de ware reden van de cookies nog maar eens uit:
“Achter dit schijnbaar formalistische – ‘we moeten het nu eenmaal vragen’ – gedoe gaat een gevecht schuil om uw ziel en zaligheid. Voorlopig staat u op verlies. U bent handelswaar, u wordt bij al uw internetacties, groot en klein, onschuldig en ondeugend, geschaduwd door een legertje bedrijven dat een nauwkeurig profiel van u samenstelt. Op grond daarvan kunnen adverteerders u gericht verleiden. Misschien zegt u: ik ben van plan in de meivakantie naar Marokko te gaan, dus reisaanbiedingen naar die contreien kan ik wel gebruiken. Prima natuurlijk als vraag en aanbod zo netjes bij elkaar worden gebracht. Op verschillende niveaus zijn er niettemin serieuze kanttekeningen te zetten bij deze gemakkelijke routine.”
NPO gaat onderzoeken of er aanpassingen nodig zijn
En bezoekersstatistieken registreren kan dus ook anders. Dat onderschrijft de brief van het CBP. Het CBP spreekt in het geval van de NOP ook van een “situele monopoliepositie”, omdat het gaat om een publieke dienst die “essentieel is voor iedereen in de samenleving”. Het feit dat de NPO iedereen die geen gebruik wenst te maken van cookies de gehele toegang tot haar diensten weigert, is daarom niet rechtsgeldig.
De NPO gaat naar aanleiding van de brief van het CBP kijken wat de mogelijke gevolgen zijn en of er eventuele aanpassingen nodig zijn, stelt zij in de Volskrant. Volgens de NPO is de cookiewet in Nederland echter “streng en gehaast” ingevoerd. Daar zit volgens NPO de kern van het probleem. Want daardoor worden door verschillende betrokken instanties verschillende standpunten worden ingenomen.
Toch zou volgens Chavannes uitgerekend de NPO een voorbeeldfunctie moeten vervullen. Hij schreef:
“Een ongelukkige voortrekker in dit verhaal is de publieke omroep, die zich verplicht ziet online luister- en kijkcijfers te verzamelen, maar ook de echt commerciële spionage afdwingt om – na alle rechtstreekse bezuinigingen – niet ook nog de STER-miljoenen te zien verdampen. Een publieke dienst bij uitstek die zich geen publiek voorbeeldgedrag durft te veroorloven.”