Women of the Revolution: brachten opstanden verbetering voor vrouwen?
Is de positie van vrouwen in de Arabische wereld wel of niet verbeterd door de volksopstanden die nu twee jaar aan de gang zijn? De Thomson Reuters Foundation besloot het de vrouwen zelf te vragen en laat vrouwen uit Tunesië, Egypte en Jemen aan het woord voor het project Women of the Revolution.
Lokale journalisten uit de drie landen hebben vrouwen uit allerlei sociale klassen geïnterviewd voor het eerste deel van het project. De organisatie hoopt dat Women of the Revolution een doorlopend project wordt en roept vrouwen uit alle Arabische landen op videobijdragen in te sturen over de vraag of hun leven is verbeterd door de revoluties in hun landen.
Sarah Jamal uit Jemen vindt niet dat de positie van vrouwen in haar land is verbeterd sinds de opstand tegen het regime van oud-president Ali Abdullah Saleh begon. Vrouwen werden wel bij de demonstraties tegen Saleh betrokken, maar geen enkele politieke partij interesseert zich echt voor de positie van vrouwen, meent Jamal:
Sarah Jamal – Yemen (English) from Thomson Reuters Foundation on Vimeo.
Heba Morayef, de directeur van Human Rights Watch in Egypte, vertelt dat vrouwen opvallend goed zichtbaar waren tijdens de protesten op het beroemde Tahrirplein, maar dat vrouwen in het nieuwe Egypte nog altijd worden achtergesteld:
Heba Morayef – Egypt (English) from Thomson Reuters Foundation on Vimeo.
De Tunesische Bochra Belhaj Hmida is wat optimistischer. Zij ziet Tunesische vrouwen vooraan staan bij demonstraties waarin om politieke vrijheid en sociale rechtvaardigheid wordt geroepen. Ze ziet echter ook nieuwe dreigingen, bijvoorbeeld van radicale moslims die zich meer roeren:
Bochra Belhaj Hmida – Tunisia (Arabic) from Thomson Reuters Foundation on Vimeo.
Revoluties voor vrouwen geen panacee gebleken
De revoluties in de Arabische landen zijn geen panacee als het gaat om de rechten van vrouwen, schreef onze buitenlandredacteur Carolien Roelants onlangs in NRC Handelsblad. Als voorbeeld gebruikt ze zowel Egypte als Tunesië:
Tijdens de opstand tegen president Mubarak maakten zijn veiligheidsdiensten zich schuldig aan seksueel geweld tegen vrouwelijke demonstranten. Maar seksuele intimidatie, van opmerkingen tot en met groepsverkrachtingen, komt in Egypte ook na de machtswisseling onverminderd voor. Weet u nog, de vrouw in de blauwe beha die door veiligheidsmensen in burger was meegesleurd? [...] In Tunesië, dat andere land van de Arabische Lente, werd afgelopen september een jonge vrouw aangeklaagd wegens schennis van de openbare eerbaarheid die zelf door twee politiemannen was verkracht. Nadat de aanklacht aanvankelijk onder druk van president Marzouki en een mediacampagne was ingetrokken wegens gebrek aan bewijs, begon het ministerie van Justitie vorige maand een nieuw onderzoek.
Het Arab Human Development Report gewijd aan de situatie van vrouwen, dat in december 2006 uitkwam, onderstreepte dat verbetering van hun positie een noodzakelijke voorwaarde was voor een “Arabische renaissance”. Zover is het nog lang niet, concludeerde Roelants:
Vier jaar later vochten vrouwen naast mannen tegen hun repressieve leiders. Nog eens twee jaar later zaten ze weer thuis. In de nieuwe volksvertegenwoordigingen zitten nauwelijks vrouwen. Vrouwengroepen proberen te voorkomen dat in nieuwe grondwetten weer wordt teruggedraaid wat onder voorgaande regimes wel was bereikt – het recht om te scheiden, het recht om te reizen. Het blijft een op mannen georiënteerde cultuur.