Na rapport-Stapel onderzoek geëist op Erasmus Universiteit

stapel

Toenmalig onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen Diederik Stapel, in 2002. Foto Hollandse Hoogte / Reyer Boxem

Binnenland

De Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) moet nader onderzoek doen naar de publicaties van de medicus Don Poldermans, die eerder bij de EUR werd ontslagen wegens fraude met onderzoeksdata. Voor de medische wetenschap is het belangrijk dat wordt vastgesteld welke wetenschappelijke artikelen van Poldermans frauduleus zijn.

Dit zegt Hans Clevers, president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschapppen (KNAW), in NRC Handelsblad in een reactie op het gisteren verschenen eindrapport over de wetenschapsfraude door psycholoog Diederik Stapel. De Onderzoekscommissies controleerden het volledige oeuvre van Stapel en verklaarden uiteindelijk 55 artikelen frauduleus.

Clevers:

“Met deze aanpak, waarbij alle artikelen zijn onderzocht, hebben de commissies een nieuwe standaard gezet.”

Clevers: beginnen met meest geciteerde artikelen

De integriteitscommissie van de EUR deed twee onderzoeken naar Poldermans en stelde onlangs in drie van zijn artikelen datafraude vast. Verder onderzoek naar het oeuvre van Poldermans is onbegonnen werk, vindt de EUR, omdat Poldermans in zijn loopbaan 600 artikelen heeft gepubliceerd. “Het is kostbaar onderzoek, maar je zou kunnen beginnen om de meest geciteerde artikelen te controleren”, zegt Clevers.

Het is volgens Clevers, die zelf biomedisch onderzoeker is, nodig om een eventuele “vervuiling” van de medische publicaties op te sporen. Clevers zegt:

“In Nederland weten we vaak wel welke onderzoeken we moeten wantrouwen, maar in een land als Kroatië wordt soms vier jaar lang tevergeefs geprobeerd om frauduleus onderzoek te repliceren.”

‘In klinische geneeskunde vergelijkbare problemen’

De onderzoekscommissies vonden naast de fraude van Stapel ook allerlei vormen van ‘slodderwetenschap’ in de sociale psychologie. Nogal wat sociaal psychologen blijken proefpersonen en data weg te laten die hun hypothese niet ondersteunen. “In de klinische geneeskunde spelen vergelijkbare problemen”, zegt Clevers, die dit niet preciseert.

Een vorm van “datamassage en dirty wetenschap” is bij veel onderzoek namelijk onvermijdelijk, zegt Clevers.

“Het is juist de kunde van de wetenschapper om in een wolk van data iets waardevols te zien en wat te gaan duwen. Waar het om gaat is dat als je wat ontdekt, je vervolgens heel goed controleert of je echt wat hebt gevonden. Dat zal niet elke onderzoeker altijd doen.”

Verklaring van Diederik Stapel: ik heb gefaald

Diederik Stapel legde gisteren op tv een verklaring af over zijn wetenschapsfraude. “Ik heb gefaald als wetenschapper”, zei hij. “Ik heb collega’s die in het volste vertrouwen met mij samenwerkten een rad voor ogen gedraaid. Dat is verschrikkelijk.”

Bekijk de volledige verklaring:

Lees meer over:
Diederik Stapel
Hans Clevers
KNAW

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief